Սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվե. Երրորդ և վերջին Հանրապետության ավարտը

Երեկ Հայաստանի խորհրդարանում լսումներ են տեղի ունեցել մի շարք քաղաքական ուժերի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու Հայաստանի դիմումի վերաբերյալ հանրաքվե անցկացնելու առաջարկով։ Արտախորհրդարանական կուսակցությունների առաջարկն անմիջապես ընդունվեց Հայաստանի իշխող կուսակցության կողմից, և լսումները տեղի ունեցան հունիսի 21-ին։

Արևմտամետ կուսակցությունների ներկայացուցիչները, Փաշինյանի կապիտուլյացիոն քաղաքականության դեմ բողոքի ակցիաների ֆոնին, բազմիցս հայտարարել են, որ իրականում իրենք՝ եվրոպամետ կուսակցություններն են իրական ընդդիմությունը։ Այսինքն՝ ապագա խորհրդարանում նրանք պետք է լինեն ընդդիմություն։ Թե՞ իշխանություն։ Դա կախված է իշխող կուսակցությունից։

Ո՞ւմ և ինչի՞ն են ընդդիմանում արևմտամետ կուսակցություններ, որոնք անվերապահորեն սատարում են Փաշինյանին, այդ թվում՝ Արցախի և եկեղեցու դեմ նրա «պայքարը»։ Խորհրդարանի ամբիոնից Հովսեփ Խուրշուդյանը փարիսեցիաբար հայտարարեց, որ «քաղաքացիական հասարակությունը» ձեռնպահ է մնում գործող իշխանությանը քննադատելուց, քանի որ այն իբր եվրաինտեգրման կուրս է հռչակում։ Այսինքն՝ հանուն եվրաինտեգրման, կարելի է թույլ տալ տարածքային կորուստներ, ժողովրդավարական ու միջազգային նորմերի խախտում, ազգային ու պետական ​​շահերից հրաժարվել։ Այդ դեպքում ի՞նչ է «եվրաինտեգրվելու». «երրորդ երկրի քաղաքացիների» համար  «խաղաղության խաչմերուկի» վերածված Հայաստանի տարա՞ծքը։

Ինչպես գրում են լրատվամիջոցները, ելույթ ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագրի» պատգամավորների 90%-ը նշել է, որ Եվրոպան, իհարկե, լավն է, բայց այդքան արագ չի ստացվի։

«Կասկած չկա՝ լա՞վ է լինել ԵՄ անդամ, թե՞ ոչ։ Այս հարցի պատասխանը պարզ է. Փոքր պետությունների համար լավ է ԵՄ անդամ լինելը. Բայց հիմա պետք է մեկ այլ հարց քննարկենք՝ ինչպե՞ս ենք դա անելու, ինչ գործիքներով և ինչ ժամկետներում»,- նշեց ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հանձնաժողովի նախագահ Արման Եղոյանը։

Հասարակական-քաղաքական և վերլուծական շրջանակները, ինչպես նաև Հայաստանի 4 քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչներն առաջարկել են եռամսյա ժամկետում կազմակերպել ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության հանրաքվե։ «Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ Արամ Սարգսյանն առաջարկել է քվեարկություն անցկացնել սեպտեմբերի 21-ին։ «1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանում անցկացվեց անկախության հանրաքվե»,- հիշեցրեց նա։

Իշխող կուսակցությունը, այդ թվում՝ Նիկոլ Փաշինյանը, դեռ չեն հայտարարել իրենց որոշման մասին, սակայն կասկած չկա, որ եվրոպամետ ուժերի առաջարկն օգտագործվելու է Երրորդ հանրապետության լուծարման ծրագիրը կյանքի կոչելու համար։ Համաձայն այս ծրագրի, ինչպես պնդում են Բաքուն և Անկարան, Հայաստանի Սահմանադրությունից անհրաժեշտ է հանել հղումները Անկախության հռչակագրի, հետևաբար՝ Արցախը Հայաստանին վերամիավորելու մասին 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշմանը և ցեղասպանության հետևանքները վերացնելու մասին կետը։ Հիշեցնենք, որ Փաշինյանը հանձնարարել էր մինչև 2026 թվականը մշակել նոր Սահմանադրության նախագիծ, և այդ կետերի հանումը չի բացառվում։ Բաքուն, իր հերթին, մտադիր է նոր խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնել, ըստ երևույթին, նոր խորհրդարանում Ղարաբաղի պատգամավորներին «ընդգրկելու» համար, այն բանից հետո, երբ նոր Սահմանադրությամբ Ղարաբաղը «կանջատվի» Հայաստանից։

Հայաստանի նոր Սահմանադրությունը կոչված է վերջ դնելու հայոց պետականությանը. Եվ դժվար թե “անկման մեջ” Հայաստանի եվրոպականացման իմիտացիան հաջող լինի։ Ի վերջո, ինչպես Արցախի և Բերձորի միջանցքի հանձնումից հետո, բոլորը նորից կասեն՝ վայ, ուզում էինք, բայց չստացվեց։