Հայոց եկեղեցին պահանջներ է ներկայացնում, ոչ միայն Արցախի մասով
- 00:48 04.02.2026
Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն վճռականորեն և անսասան պաշտպանում է իր ազգն ու հոտը և կատարում է իր պարտականությունը։ Այս մասին այսօր մամուլի ասուլիսում հայտարարեց Քրիստոնեական համերաշխության միջազգային կազմակերպության նախագահ Ջոն Այբները, որը հանդիպել էր պատրիարքին Էջմիածնում։
«Այսօր առավոտյան մենք նաև հնարավորություն ունեցանք այցելելու արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանին բանտում։ Նա պահվում էր նույն խցում, որտեղ իր անվանակիցը՝ արքեպիսկոպոս Բագրատ Վարդազարյանը, սպանվել էր խորհրդային զորքերի կողմից 1937 թվականին», – ասաց Ջոն Այբները։
Այբները նշեց, որ արքեպիսկոպոս Բագրատը երկու նամակ է փոխանցել՝ մեկը ուղղված Վաշինգտոնում ներկայումս ընթացող կրոնական ազատության միջազգային համաժողովին, իսկ մյուսը՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսին, որը շուտով կայցելի Հայաստան և Ադրբեջան։
Դեռևս հայտնի չէ՝ Վենսի այցը կկայանա՞ փետրվարի 17-18-ը Վիեննայում նախատեսված Եպիսկոպոսաց ժողովից առաջ, թե՞ հետո։ Սակայն կառավարությունը անում է ամեն ինչ, որպեսզի ժողովը չկայանա։
Գիտեք, որ 6 եպիսկոպոսների երկրից բացակայելու արգելք է դրվել. այս նոր իրավիճակով պայմանավորված տեղի կունենան քննարկումներ և կայացված որոշումների վերաբերյալ տեղեկություններ կփոխանցվեն։ Այս մասին ասել է Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Տեր Եսայի քահանա Արթենյանը՝ անդրադառնալով հարցին, թե արդյոք Եպիսկոպոսաց ժողովը, որը նախատեսված է անցկացնել Ավստրիայում, տեղի կունենա, թե ոչ։
Հունվարի 1-ին ամերիկյան «Compact» առցանց ամսագիրը հրապարակեց պրոֆեսոր Մեթյու Դալ Սանտոյի հոդվածը՝ «Արևմտականացման գինը Հայաստանում» վերնագրով։
Հոդվածում նշվում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի զայրույթի թիրախը Հայ Առաքելական եկեղեցու հիերարխիան է, մասնավորապես՝ նրա ղեկավար՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ը։
«Եկեղեցու հանցագործությունը Փաշինյանի՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ դիվանագիտական պայմաններին հակառակվելն էր։ Փաշինյանի Ստամբուլ այցից տասը օր առաջ Գարեգին Բ-ը գտնվում էր Շվեյցարիայում, որտեղ նա կոչ արեց պաշտպանել Հայաստանի վտանգված մշակութային ժառանգությունը Ղարաբաղում՝ հայկական մշակութային ժառանգության պաշտպանությանը նվիրված միջազգային համաժողովում, որը կազմակերպվել էր Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի կողմից Շվեյցարիայի Բեռն քաղաքում։ Չնայած Փաշինյանը պատրաստ էր զիջել Հայաստանի իրավունքները Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ, կաթողիկոսը պնդեց, որ այդ տարածքը հայկական է։ Ի վերջո, Ղարաբաղում կան տասնյակ հին հայկական եկեղեցիներ և վանքեր, ինչպիսիք են 13-րդ դարի ապշեցուցիչ Գանձազար վանքը, ինչպես նաև սրբերի մասունքներ և գերեզմանատներ։ Ղարաբաղը կարևոր է նաև հայկական քրիստոնեության համար այլ առումներով», – նշում է հեղինակը։
Հայ Առաքելական Եկեղեցու սեփականության իրավունքների վերականգնումը վերաբերում է ոչ միայն Արցախին։
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը պատրաստ է դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան՝ ընդդեմ Թուրքիայի՝ Սիս քաղաքում գտնվող իր պատմական նստավայրը վերադարձնելու համար։ Այս մասին հայտնել է կաթողիկոսության պաշտոնական լրատվական ծառայությունը՝ «Կիլիկիա» հեռուստաընկերությունը։
Թուրքիայի Հանրապետության դեմ հայցը հարուցվել է դեռևս 2015 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի առթիվ։ Տարիների ընթացքում գործը քննվել է բոլոր թուրքական դատական ատյաններում, սակայն պահանջը մշտապես մերժվել է։ Գործն այժմ քննվում է Թուրքիայի վճռաբեկ դատարանում։ Եթե գործը կրկին մերժվի, կաթողիկոսությունը մտադիր է այն ուղարկել ՄԻԵԴ։
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը, որը Հայ Առաքելական Եկեղեցու մաս է կազմում, հիմնադրվել է 13-րդ դարի վերջին (Կիլիկիայի Հայկական թագավորության գոյության ընթացքում) և կենտրոնը գտնվել է նրա մայրաքաղաք Սիսում։ Կաթողիկոսությունը այնտեղ գտնվել է մի քանի դար և լքել է քաղաքը 1921 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանությունից հետո, երբ Կիլիկիայի բնակչությունը բնաջնջվել կամ արտաքսվել է։ Ներկայումս կաթողիկոսության նստավայրը գտնվում է Լիբանանի Անթիլիաս քաղաքում։ Նրա իրավասության մեջ են մտնում Լիբանանի, Սիրիայի, Իրանի, Կիպրոսի և հայկական սփյուռքի երկրների, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգների հայկական թեմերը։