Արցախցիներին օգնության մերժում․ “տեխնիկական խնդիրնե՞ր”, թե՞ միտումնավորություն

Անուշ Ղավալյանը իր ֆեյսբուքյան էջում ներկայացրել է, թե ինչպես են Հայաստանում “աննկատ և անդեմ” ոտնահարվում արցախցիների իրավունքները։

“Այն, որ Հայաստանում պետք է ապացուցեմ իմ՝ արցախցի լինելու փաստը, արդեն աբսուրդի աստիճանի է հասնում։

Սկսենք նրանից, որ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն Migration and Citizenship Service of Armenia ում երկու անգամ գրանցվելուց հետո ինձ ասում են, որ տվյալներս կորել են։ Նամակները ղեկավարներին՝ Armen Ghazaryan, Nelly Davtyan մնացին անպատասխան։

Միասնական սոցիալական ծառայությունից ասացին, որ իմ տվյալները Միգրացիան չի փոխանցել։

ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան – Human Rights Defender of Armenia-ին, մի երկու անգամ զանգեցին, հետո ասացին հազար ու մի գործ ունեն՝ կորան։

Դիմեցի դատարան։ Երկու տարի է գործի քննությունը շարունակվում է, որը կավարտվի Աստված գիտի՝ երբ։

Բնակարայինի ծրագրի համար մեր ընտանիքի դիմումը մերժվել է, որովհետև իմ տվյալները բացակայում են իրենց շտեմարանից։

Դիմել եմ փոխվարչապետի աշխատակազմ։ Ասացին պետք է դիմել ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն։

Arsen Torosyan, դիմումիս պատասխանը պետք է ստանայի հունվարի 26-ին։ Կորել են Ձեր աշխատակիցները, նամակներին ու զանգերին չեն պատասխանում։

Ո՞վ եք դուք և ՀՀ Սահմանադրության ո՞ր կետով եք առաջնորդվում։ Այս հարցը կհասնի Եվրոպական դատարան։ Ոնց տեսել եք՝ իմ համբերությունը կհերիքի”, գրել է Անուշ Ղավալյանը։

Վերջին ամիսներին արցախցիները բողոքում են, որ պետական ​​սոցիալական օգնության ծրագրերից առանց բացատրության մերժում են ստանում: Օրինակ՝ խոցելի խմբերի հրատապ օգնություն ստանալու համար տվյալներ մուտքագրելիս նրանք մերժում են ստանում այն պատճառաբանությամբ, որ տվյալները «չեն համապատասխանում գրանցամատյանում գրանցված տվյալներին»:

Գրանցամատյանը անհասանելի է մարդկանց համար, և ոչ ոք չի կարող տեսնել, թե ինչպես են անձի տվյալները գրանցված այնտեղ: Մեկ տառը կամ թիվը կարող է հանգեցնել մերժման: Անցյալ տարվա վերջին պարզվեց, որ մերժումներ էին տեղի ունենում, քանի որ գրանցման տվյալները մուտքագրվում էին փոքրատառերով, ինչպես անձնագրում է, բայց պետք էր մեծատառերով, չնայած ծրագրում չկա որևէ ցուցում, որ տվյալները պետք է մուտքագրվեն մեծատառերով:

Հունվարից հետո առաջացավ մեկ այլ խնդիր. համակարգը չի ընդունում դիմումներ, եթե ընտանիքի անդամը բացակայում է Հայաստանից: Շատերն ասում են, որ ընտանիքի մեկ անդամը ստիպված է մեկնել արտագնա աշխատանքի, քանի որ արցախցիների համար, ովքեր կորցրել են ամեն ինչ, չափազանց դժվար է Հայաստանում ապրուստ վաստակել: Մինչև հունվարը աշխատանքի մեկնող անձի անունը համակարգում չէր մուտքագրվում, և Հայաստանում մնացած նրա ընտանիքը կարող էր ստանալ որոշակի աջակցություն: Հունվարից հետո Հայաստանում գտնվող ընտանիքի անդամի մասին տեղեկությունների տրամադրումը պարտադիր է, սակայն համակարգը պատասխանում է. «Ձեր ընտանիքի անդամներից մեկը բացակայում է Հայաստանից» և մերժում է աջակցությունը։  

Ղարաբաղցիների՝ պետական համակարգերի հետ փոխազդեցություններով մասնագիտորեն զբաղվող արցախյան կազմակերպությունների չաթերը լի են մարդկանց հուսահատ հարցերով։ Կազմակերպությունները օգնում են իրենց ուժերի ներածին չափով՝ մատնանշելով տեխնիկական սխալները։

Սակայն հասունանում են լուրջ կասկածներ, որ «տեխնիկական սխալները» իրականում դիտավորյալ խոչընդոտներ են արցախցիներին սոցիալական օգնություն տրամադրելու համար։ Մի շարք մերժումներից հետո շատերը պարզապես հրաժարվում են և ապրելու համար փորձում են այլ, երբեմն ծայրահեղ միջոցներ։ Շատերը դեռևս գտնում են համակարգ մուտք գործելու միջոց՝ գիտակցելով, որ հաջորդ ամիս կարող են կրկին մերժվել։

Այնուամենայնիվ, արցախցիների շրջանում ձևավորվում է ամուր կարծիք, որ արցախցիների համար նախատեսված սոցիալական օգնությունը դիտավորյալ է զրոյացվում, հիմնականում՝ Հայաստանի ներքին գործերում արցախցիների գործոնը չեզոքացնելու համար։ Կա նաև համոզմունք, որ արցախցիների համար նախատեսված բյուջետային և միջազգային դոնորների միջոցները օգտագործվում են այլ նպատակներով։ Ոմանք ասում են, որ այս գումարն օգտագործվում է ընտրարշավի համար, մյուսները նույնիսկ պնդում են, որ արցախցիներից «խնայված» գումարն ուղղվել է պաշտոնյաների համար միլիոնավոր պարգևավճարների։

Ամեն դեպքում, կառավարությունը որևէ փորձ չի անում «հանգստացնելու» արցախցիների աճող դժգոհությունը՝ հավատալով, որ դա սպառնալիք չի ներկայացնում ներքին կայունության համար։ Իսկ երբ այն սկսում է սրվել, «տեխնիկական խնդիրները» ժամանակավորապես լուծվում են, և գոլորշին բաց է թողնվում։

Բայց որքա՞ն ժամանակ դա կշարունակվի։