Ողբերգությունը որպես ինքնություն
- 21:45 28.02.2026
Ամեն տարի ողբերգությունների զոհերի հուշարձաններին ծաղիկներ դնելով, հայերը արտաբերում են «այլևս երբեք» բառերը, և հայ ժողովուրդը ապրում է հույսով, որ նման բան այլևս երբեք չի կրկնվի: Թվում է, թե ցավը հասել է իր սահմանին, որ դասը քաղվել է, որ աշխարհը լսել և հասկացել է: Բայց ժամանակը քայքայում է այս հավատը: Տարիներ են անցնում, և տեղի են ունենում նոր ողբերգություններ, նոր կորուստներ, կանգնեցվում են նոր հուշարձաններ: Ձևավորվում է արատավոր շրջա՝ ողբերգություն, վիշտ, հույս և ավելի շատ ողբերգություն:
Հաճախ ասում են, որ հայերը հարմարավետորեն են զգում իրենց հավերժական զոհի «բոժոժի մեջ», և որ ցավը դարձել է նրանց ազգային ինքնության մի մասը:
Ժամանակակից պատմության մեջ կար մի պահ, որը կարող էր շրջադարձային լինել: Դա 1990-ականների ղարաբաղյան շարժումն էր, որը հայ ժողովրդին բերեց դարերի ընթացքում միակ շոշափելի հաղթանակը՝ արժանապատվության զգացում, միավորվելու և արդյունքների հասնելու ունակություն: Դա հազվագյուտ օրինակ էր, երբ պատմությունը ձևավորվել է ոչ թե ողբերգությամբ, այլ հաջողությամբ: Սակայն, այս հաղթանակը վստահության և հասուն պետականաշինության հիմքի վերածելու փոխարեն, վերածվել է բարդույթի, պատրանքների և առասպելների աղբյուրի։
Այսօր հայ ժողովուրդը կանգնած է դժվար ընտրության առաջ՝ հիշողությունը վերածել ոչ թե արդարացման, այլ անվտանգության երաշխիքի։
Ալվարդ Գրիգորյան
Լուսանկարներում՝ Ստեփանակերտ, Հուշահամալիր, Սումգայիթում հայերի ջարդերի զոհերի հիշատակի օր
