Թուրքիան պատերազմի մեջ չի մտնի, մինչև գետը մեկի դիակը չի բերել

ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմը Իրանի դեմ կարող է տարածվել դեպի Թուրքիա, Պարսից ծոց, Ասիա, Հարավային Կովկաս և Եվրոպա, հայտարարել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։ Սակայն Թուրքիան հրաժարվում է ռազմական գործողություններ սկսել մինչդեռ «գետը որևէ մեկի դիակը չի բերել»։ Թուրքիան ռազմական ինքնաթիռներ է տեղակայել Կիպրոսի օկուպացված հատվածում և դատապարտել է «Իրանի հարձակումը Նախիջևանի վրա», մինչդեռ, փորձագետների կարծիքով, զսպում է Ալիևի մուտքը պատերազմի մեջ, որը խրախուսվում է ԱՄՆ-ի կողմից։ Դրույքաչափերը չափազանց մեծ են․ այս կամ այն կողմի պարտության դեպքում Թուրքիան կարող է կամ տարածաշրջանի տիրակալը դարնալ, կամ կորցնել ամեն ինչ։ 

Էրդողանի խոսքով՝ «Իրանի հարձակումները տարածաշրջանի այլ երկրների, առաջին հերթին՝ Ադրբեջանի վրա, սխալ են»։ «Մեր անկեղծ նախազգուշացումներին չնայած, շարունակվում են ծայրահեղ սխալ և սադրիչ քայլերը, որոնք վտանգում են Թուրքիայի բարեկամությունը մյուս կողմերի հետ», – հայտարարել է Էրդողանը։

«Ոչ ոք չպետք է ձեռնարկի քայլեր, որոնք կարող են խաթարել մեր հազարամյակների բարիդրացիական և եղբայրական հարաբերությունները կամ խորը վերքեր թողնել մեր ժողովրդի սրտերում և մտքերում։ Թուրքիայի դիրքորոշումը հստակ է. մենք բացառիկ ջանքեր ենք գործադրում կրակի տարածումը և հետագա արյունահեղությունը կանխելու համար», – ասել է Թուրքիայի պետության ղեկավարը։

Հարկ է նշել, որ Օսմանյան կայսրությունը և Իրանը, մի քանի դինաստիաների տիրապետության տակ, 16-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի սկիզբը ինը պատերազմ են մղել Կովկասի և Իրաքի վերահսկողության, ինչպես նաև Միջագետքով և Անդրկովկասով անցնող ռազմավարական և առևտրային ճանապարհների գրավման համար։

Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշքիանը Էրդողանի հետ զրույցում նշել է Իսրայելի և Միացյալ Նահանգների կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետության և նրա հարևանների միջև անհամաձայնություն սերմանելու փորձերը, ինչպես նաև նրանց կից լրատվամիջոցների կողմից տարածված մեղադրանքները, թե իբր Իրանը հրթիռային հարվածներ է հասցրել բարեկամական և եղբայրական Թուրքիային։

Նա ընդգծել է, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը միշտ էլ հայտարարել է տարածաշրջանում լարվածությունը նվազեցնելու իր պատրաստակամության մասին, եթե հարևան երկրների օդային տարածքը, ցամաքային տարածքը և ջրերը չօգտագործվեն Իրանի ժողովրդի դեմ հարձակումների համար։

Հարկ է նշել, որ ՆԱՏՕ-ի Ինջիրլիքի ավիաբազան գտնվում է Թուրքիայում, և շատ վերլուծաբաններ նշում են, որ Իսրայելի ռազմական ենթակառուցվածքներ է տեղադրել Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախի տարածքներում։

Էրդողանը նշել է, որ Թուրքիան երբեք չի մտածել Իրանի հետ բախման մասին և հասկանում է այն դժվարին հանգամանքները, որոնցում գտնվում է երկիրը։ Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան պատրաստ է իր հնարավորությունների սահմաններում նպաստել տարածաշրջանային լարվածության նվազեցման ջանքերին։

Պեզեշքիանը պատասխանել է, որ Իրանը պատրաստ է ստեղծել համատեղ խումբ՝ «թշնամական երկրների և ռեժիմների կողմից Թուրքիայի դեմ Իրանի կողմից ենթադրյալ հրթիռային հարվածների մասին պնդումները հետաքննելու համար՝ կանխելու համար քարոզչության ազդեցությունը երկու բարեկամ և եղբայրական պետությունների միջև հարաբերությունների վրա»։

Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան կշարունակի հետևել զարգացումներին՝ ՆԱՏՕ-ի և այլ դաշնակիցների հետ համակարգված կերպով և կձեռնարկի լրացուցիչ միջոցներ իր անվտանգությունն ամրապնդելու համար։

Թուրքիայի նախագահը նաև հայտարարել է, որ «ոչ ոք չպետք է ընկնի զանգվածային սպանությունների սիոնիստական ​​ցանցի թակարդը, որը փորձում է եղբորը եղբոր դեմ հանել»։

Մասնագետները նշում են, որ ԱՄՆ վարչակազմը խրախուսում է Թուրքիային մտնել պատերազմի մեջ։ Այն փաստը, որ ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը համաձայնության է եկել Անկարայի հետ Հալքբանկի գործով, դրա «ապացույցն» է։ Նյու Յորքում կայացած լսումների ժամանակ դատավոր Ռիչարդ Բերմանը հայտարարել է, որ մարտի 9-ին Անկարան և Վաշինգտոնը համաձայնության են եկել քրեական հետապնդումը հետաձգելու վերաբերյալ։

2019 թվականի հոկտեմբերին Նյու Յորքի Հարավային շրջանի ԱՄՆ դատախազությունը մեղադրանք առաջադրեց Halkbank-ին՝ Իրանի դեմ ԱՄՆ պատժամիջոցները շրջանցելու համար: Մեղադրողների խոսքով՝ բանկը մասնակցել է մի սխեմայի, որի շրջանակներում Իրանի նավթային եկամուտները վերածվել են ոսկու, ապա՝ կանխիկի, որն օգտագործվել է Թեհրանի օգտին: Այդ միջոցները լվանալու համար, ըստ մեղադրանքի, տրամադրվել են կեղծ սննդամթերքի առևտրային փաստաթղթեր: Նաև ենթադրվում էր, որ մոտ 20 միլիարդ դոլար գաղտնի փոխանցվել է սահմանափակված միջոցների միջոցով:

Գործը “հետաձգվել է”, ըստ երուույթին՝ մինչև Թուրքիան “ճիշտ” քայլեր չանի։