Էրդողանը հայրենիք է փնտրում Ղազախստանում՝ Հայաստանի հետ սահմանների բացումից առաջ

Ղազախստանում գտնվող Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը շնորհակալություն հայտնեց իր ղազախ գործընկեր Տոկաևին ջերմ ընդունելության համար. «Նախևառաջ, ես կցանկանայի շնորհակալություն հայտնել ձեզ մեր նախնիների երկիրը այցելելու հրավերի համար», – ասաց Թուրքիայի նախագահը։

2024 թվականի հոկտեմբերին Վանա լճի մոտ գտնվող Մանացկերտի ճակատամարտի տարեդարձին նվիրված ելույթում Էրդողանը հայտարարեց, որ թուրքերի նախնիները այս հողերում են հայտնվնել մոտ 1000 տարի առաջ։ Սա վերաբերում է Մանացկերտի ճակատամարտին (1071թ.), որը բացեց սելջուկ թուրքերի ճանապարհը դեպի Անատոլիա (Հայկական լեռնաշխարհ)։

Թուրք ղեկավարները ընդունում են, որ այս հողեր են ժամանել ընդամենը 1000 տարի առաջ, բայց լռում են այն մասին, թե որտեղ են Անատոլիայի բնիկ բնակիչները։ Թուրքիան հայկական և հունական հուշարձանները անվանում է թուրքական ձևով։

Բաքվի լրատվամիջոցների փոխանցմամբ՝ Թուրքիայի կրթության նախարար Յուսուֆ Թեքինն այսօր հայտարարել է, որ «Դարի կրթության Թուրքիայի մոդելը» նոր կրթական ծրագրի շրջանակներում դպրոցական դասագրքերից հանվել են մի քանի հասկացություններ, որոնք իշխանությունները համարում են օտարերկրացիների կողմից պարտադրված։ «Խաչակրաց արշավանքները» այժմ անվանում են «խաչակրաց հարձակումներ», «աշխարհագրական հայտնագործությունները»՝ «գաղութատիրության սկիզբ», «Կենտրոնական Ասիան»՝ «Թուրքեստան», իսկ Եգեյան ծովը՝ «Կղզիների ծով»։ «Եգեյան ծովը հասկացություն է, որը կիրառության մեջ է մտել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, մասամբ Հունաստանի խնդրանքով», – ասել է նախարարը։

Այժմ, երբ հայ-թուրքական հարաբերությունները պատրաստվում են բարելավվել, թուրքական ինքնության և Անատոլիայի ու Հայկական լեռնաշխարհի բնիկ ժողովուրդների իրավունքների հարցը դառնում է ավելի հրատապ, քան երբևէ, Թուրքիայում: Թուրքիան պատրաստ չէ ընդունել հայերին որպես բնիկ ժողովուրդներ, չնայած այն հանգամանքին, որ Երևանի և Անկարայի միջև հարաբերությունները զարգանում են Թուրքիայի համար աննախադեպ պայմաններում՝ Հայաստանի հրաժարվում է ցեղասպանություն իրականացրած Թուրքիայի նկատմամբ իր պահանջներից, Երևանի նաև համաձայն է «դուրս գալ» Կարսի պայմանագրից՝ առանց պահանջելու, որ Թուրքիան վերադարձնի Ռուսաստանի կողմից Անկարային զիջված հայկական հողերը։

Ի՞նչ կտեսնեն հայերը, երբ սահմանը բացվի և Գյումրիից առաջին գնացքը մեկնի Կարս: Հայկական ամրոցների և եկեղեցիների ավերակնե՞ր, լքված հայկական հողե՞ր, որոնք մի ժամանակ ծաղկում էին, բայց այժմ զբաղեցված են քրդերի կողմից անասնապահության համար։

Թուրքիան հայերին հրավիրում է «վերադառնալ» որպես զբոսաշրջիկներ և «մանր առևտրականներ»։ Հայաստանն ու Թուրքիան համաձայնել են վերականգնել Ախուրյան գետի վրա գտնվող Անիի կամուրջը, իսկ հիմա թուրք ազգայնականները կոչ են անում վերականգնել Կարսի նահանգում գտնվող Տիգնիսի հին հայկական ամրոցը՝ առանց այն հայկական անվանելու: Իսկ երեկ Թուրքիայի կառավարությունը վերացրել է Հայաստանի հետ ուղիղ առևտրի սահմանափակումները։