BBC. Կարո՞ղ է Իսրայելը բաժանել Բաքու-Անկարա դաշինքը

BBC

«Երկու երկիր, մեկ ժողովուրդ»։ Այս կարգախոսը Ադրբեջանում արմատավորվել է 1990-ական թվականներից ի վեր՝ Թուրքիային համարելով ռազմական և քաղաքական դաշնակից։ Նախագահ Իլհամ Ալիևը բազմիցս շնորհակալություն է հայտնել Թուրքիային Ղարաբաղյան պատերազմում ցուցաբերած աջակցության համար, և Բաքվում ծածանվել էին թուրքական դրոշներ։ Սակայն Իսրայելի պատերազմը Գազայում բացահայտեց Բաքվի և Անկարայի տարամիտ շահերը։ Թուրքիան բացահայտորեն դեմ է Իսրայելին՝ Ադրբեջանի մեկ այլ դաշնակցին։ Եվ հիմա Ալիևը պնդում է, որ օգնություն չի եղել, և Բաքուն պարզապես վճարել է զենքի համար։ Ինչո՞ւ է դա այդպես։

44-օրյա պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանն օգտագործել է այժմ հայտնի թուրքական Bayraktar անօդաչու թռչող սարքերը, որոնք երկրին օդային առավելություն են տվել Հայաստանի նկատմամբ։ Այն ժամանակ էլ չի նշվել, որ Թուրքիան նվիրաբերել է այդ անօդաչու թռչող սարքերը, բայց Ալիևը նախկինում չէր ընդգծել, որ դրանք գնվել են։

Այդ պատերազմում Ադրբեջանն օգտագործել է նաև իսրայելական Harop անօդաչու թռչող սարքեր։ Եվ այո, իսրայելական դրոշները նույնպես ծածանվել են Բաքվի փողոցներում 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Հայաստանի հետ Ռուսաստանի միջնորդությամբ կնքված համաձայնագրից հետո։

Սակայն Գազայի պատերազմը փաստացի ստիպել է Ադրբեջանին ընտրություն կատարել՝ Թուրքիան աջակցում է պաղեստինցիներին, մինչդեռ Ադրբեջանը փորձում է պահպանել չեզոքություն։

«Հայտնի է, որ Թուրքիայում շատերը, հատկապես իսլամիստական ​​շրջանակներում, դժգոհ են Բաքվի և Իսրայելի միջև սերտ հարաբերություններից։ Բայց, նախ, սա այն պատճառը չէ, որ Անկարան կցանկանա բախվել Ադրբեջանի հետ», – ասում է արևելագետ և NEST կենտրոնի փորձագետ Ռուսլան Սուլեյմանովը։ «Երկրորդ, Թուրքիան ինքն է պահպանում երկիմաստ դիրքորոշում. խստորեն քննադատելով Իսրայելի ղեկավարությանը, Անկարան շարունակում է նրա հետ տնտեսական հարաբերությունները, այդ թվում՝ ադրբեջանական և իրաքյան նավթի տարանցումը»։

Սեպտեմբերի վերջին ՄԱԿ-ի շենքում Էրդողանը դատապարտեց կրթական հաստատություններում հիջաբ կրելու արգելքի մասին հաղորդագրությունները։ Նա ուղղակիորեն չնշեց Ադրբեջանի անունը, բայց Ադրբեջանի կաբինետը նման արգելք էր ընդունել նախորդ օրը։

Այս շաբաթ օրը Թուրքիայում տեղի ունեցան բողոքի ցույցեր Ադրբեջանում հիջաբի արգելքի դեմ։ Դատելով պաստառներից՝ ցուցարարները հարցականի տակ էին դնում, թե արդյոք Ադրբեջանն ու Թուրքիան բարեկամ երկրներ են նման արգելքից հետո։ (Ադրբեջանը միակ թյուրքալեզու երկիրն է, որը դավանում է շիա իսլամ – խմբ.)

Իլհամ Ալիևը, ինչպես նշում են դիտորդները, իր կառավարման ողջ ընթացքում հետևողականորեն պայքարել է քաղաքական իսլամի դեմ: Երկրում քաղբանտարկյալների մեծ մասը, ինչպես նախորդ տարիներին, այժմ տարբեր կրոնական համայնքների և կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ են: Բայց դրանք հիմնականում շիա, այսինքն՝ իրանական քարոզիչներ են։