Քրդերը արել են քայլը. Թուրքիան կփոխի՞ Սահմանադրությունը

Քրդստանի աշխատավորական կուսակցությունը հայտարարել է իր զինված ուժերի դուրսբերման մասին Թուրքիայից: Կուսակցության ղեկավարության հայտարարությունը տարածվել է կիրակի՝ հոկտեմբերի 26-ին, կուսակցությանը կից ANF լրատվական գործակալության կողմից: Այն պարզաբանել է, որ զինված ուժերը կվերաուղղորդվեն Հյուսիսային Իրաք:

Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ այս քայլը ձեռնարկվել է PKK-ի և Թուրքիայի կառավարության միջև խաղաղության գործընթացի շրջանակներում: Այն նաև կոչ է անում Անկարայի կառավարությանը իրականացնել խաղաղության համաձայնագրի իր մասը և օրենքներ ընդունել քրդերի ինտեգրման վերաբերյալ:

Ի՞նչ է նշանակում «քրդերի ինտեգրման մասին օրենք»: Թուրքիայի Հանրապետությունը հիմնադրվել է տարածքային, այլ ոչ թե ազգային բաժանման հիմունքներով, և չնայած երկրում ապրում են բազմաթիվ բնիկ ժողովուրդներ, այդ թվում՝ քրդեր, հայեր և հույներ, նրանք չունեն ազգային վարչական շրջաններ: Սա արվել է անջատողականությունը կանխելու և համընդհանուր թուրքացումը ապահովելու համար, որի համար կիրառվել են նույնիսկ ցեղասպանական մեթոդներ:

Սակայն քրդերը ոչ միայն շարունակեցին կոմպակտ ապրել իրենց սեփական օրենքներով ժամանակակից Թուրքիայում, այլև տասնամյակներ շարունակ զինված պայքար մղեցին թուրքացման դեմ։ Նրանք չէին պահանջում առանձին պետություն, այլ որոշակի աստիճանի ինքնավարություն, ինչպես, օրինակ, Իրանում, Իրաքում կամ Սիրիայում։ Հենց սա են պահանջում քրդերը որպես «ինտեգրացիա»։

Էրդողանը մտադիր է ընդունել նոր սահմանադրություն, որը, ինչպես նշվել է, կարող է փոխել վարչական բաժանման սկզբունքը Թուրքիայում և ստեղծել ազգային «ինքնավարություններ»։ Այս համատեքստում կասկած չկա, որ Թուրքիան կփորձի կլանել Հայաստանը և Վրաստանը՝ նրանց առաջարկելով «ազգային ինքնավարության» կարգավիճակ։

Քրդերն իրենց քայլն արել են. հիմա Թուրքիայի հերթն է։

«Փաստ». Լրջագույն խնդիրներ արցախցիների համար ծրագրերում

«Փաստ» թերթը գրում է. «Մենք տեղեկություններ ենք ստանում, որ արցախցիներին տրվող աջակցությունների ծրագրերի հետ կապված զգալի խնդիրներ կան: Դիմեցինք ԱՀ ԱԺ «Արդարություն» խմբակցության պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանին, որը հաստատեց, որ իսկապես լրջագույն խնդիրներ կան: Ավելին, նա նշեց, որ «արցախցիների համար սոցիալական որևէ ծրագիր չի արվում»։

«Մեր ժողովրդին ասվում է, որ, իբրև թե, բյուջեից արցախցիներին աջակցություն է տրվում։ Դա էլ է կեղծիք, որովհետև ճշտումների արդյունքում պարզել եմ, որ, օրինակ՝ 30 հազարական ստացողների մեծ մասին վճարողներն ինչ-որ դոնոր կազմակերպություններ են, որոնք ժամանակին չեն կարողանում վճարել, և մարդիկ ընկնում են քաշքշուկների մեջ»,-ասում է պատգամավորը: Ավելին, նա հավելում է, որ կա մարդկանց որոշակի հատված, որն ինչ-որ անհայտ պատճառներով բավականին երկար ժամանակ չի կարողանում ստանալ այդ գումարը։ Փորձել են համապատասխան մարմիններից ճշտել պատճառները, բայց նրանք ևս չգիտեն՝ որն է պատճառը։

«Մի քանի ամիս է՝ հրատապ աջակցություն պետք է տրամադրվեր այն ընտանիքներին, որտեղ անձին հասնող եկամուտը 55 հազարից պակաս է։ Գիտեմ ընտանիքներ, որոնք ծայրահեղ աղքատ վիճակում են, ավելին՝ եկամուտ ընդհանրապես չկա, նրանք հայտ են ներկայացրել, բայց իրենց ասում են, որ այն դեռևս մշակման փուլում է, կամ հաստատվել է, բայց իրենք չեն ստանում»,-ասում է Մետաքսե Հակոբյանը:

Արևմտյան լրատվամիջոցները խոսում են Կրեմլի պարանոյայի մասին. Պուտինը թակարդի մեջ է՞

Մասնագետները կարծում են, որ Կրեմլը պարանոյայի մեջ է, ըստ The Telegraph-ի։

«Երեքուկես տարվա ընթացքում առաջին անգամ Ռուսաստանը իրական ցավ է զգում», – ասել է Chatham House-ի վերլուծաբան Թիմոթի Աշը։ Նա նշել է, որ Մոսկվան ֆինանսական ռեսուրսները կորցնում է ավելի արագ, քան կարող է դրանք փոխարինել։ Թրամփը չի թաքցնում ճնշումը մեծացնելու իր մտադրությունը։ «Նա պետք է դադարեցնի այս պատերազմը։ Տեսնո՞ւմ եք այդ գազատարները Ռուսաստանում։ Նրանց ամբողջ տնտեսությունը փլուզման եզրին է», – ասել է ամերիկացի առաջնորդը։

Այս ֆոնին Կրեմլը գնալով ավելի նյարդային է դառնում։ Միխայիլ Խոդորկովսկին, որին Կրեմլը մեղադրում է պետական ​​հեղաշրջում կազմակերպելու մեջ, հայտարարել է, որ մեղադրանքը կապված է «ժառանգության հարցի շուրջ անհանգստության» հետ։ Պուտինը ակնհայտ իրավահաջորդ չունի։

Պուտինի համար պատերազմի շարունակությունը դառնում է ավելի շատ գոյատևման հարց։ Ըստ The Wall Street Journal-ի՝ Կրեմլում լարվածությունը մեծանում է. Պուտինի մերձավոր շրջապատի որոշ անդամներ կցանկանային, որ նա հեռանա, և թուլության ցանկացած նշան այժմ կարող է մահացու լինել։

Մյունխենի անվտանգության համաժողովի նախկին ղեկավար Վոլֆգանգ Իշինգերի խոսքով՝ պատերազմի ավարտը՝ առանց դրա նպատակներին հասնելու, անձամբ վտանգավոր է Պուտինի համար։

Ինչպես նշում է Եվրոպական քաղաքականության վերլուծության կենտրոնի նախագահ Ալինա Պոլյակովան. «Պուտինի մերձավոր շրջապատում և Կրեմլում շատ մարդիկ կան, ովքեր ցանկանում են, որ նա հեռանա։ Եվ հենց որ նա թուլություն ցուցաբերի, նրա և նրա կառավարման համար ամեն ինչ կավարտվի», – մեջբերում է նրա խոսքերը WSJ-ն։

Թրամփի ներկայությամբ Թաիլանդը և Կամբոջան ստորագրեցին «խաղաղության պայմանագիր»

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ժամանել է Մալայզիայի մայրաքաղաք Կուալա Լումպուր։ Սա նրա ասիական երկրներով շաբաթական շրջագայության առաջին կանգառն է, որի ընթացքում նա կմասնակցի երկու տարածաշրջանային կազմակերպությունների (ԱՍԵԱՆ Մալայզիայում և ԱԽՏՀ Հարավային Կորեայում) գագաթնաժողովներին և կայցելի Ճապոնիա։ Նրա ուղևորության գագաթնակետը, ինչպես սպասվում է, կլինի Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի հետ հանդիպումը։

Կիրակի օրը Թրամփի ներկայությամբ Թաիլանդի և Կամբոջայի առաջնորդները ստորագրեցին երկու երկրների միջև «խաղաղության համաձայնագիր», որն ուղղված է ռազմական հակամարտության դադարեցմանը։

Բաքուն համաձայն է թույլ տալ ռուսական բեռների տրանզիտը Հայաստան․ Իրանի՞, թե՞ Վրաստանի միջոցով

«Երկու օր առաջ ադրբեջանական կողմը հաստատեց իր երկաթուղիները օգտագործելու հնարավորությունը ռուսական ապրանքների Հայաստան տարանցման համար: Այս ուղղությամբ զգալի առաջընթաց է գրանցվել: «Ռուսական երկաթուղիները» ներկայումս տարածաշրջանային գործընկերների հետ համատեղ աշխատում են կազմակերպչական հարցերի վրա: Գյուղատնտեսության նախարարությանը նաև հանձնարարականներ են տրվել նոր լոգիստիկ երթուղի մշակելու համար», – լրագրողներին ասել է Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը:

Օվերչուկը նաև հայտարարել է, որ Ռուսաստանը արագացնում է Աստարա-Ռեշտ երկաթուղու շինարարության ավարտը Ադրբեջանից Իրան:

Ավելի վաղ Ալիևը հայտարարել էր, որ Բաքուն վերացրել է դեպի Հայաստան բեռների տարանցման բոլոր սահմանափակումները: Առաջին նման բեռը հացահատիկ էր Ղազախստանից: Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը պարզաբանել է, որ բեռը կտեղափոխվի Ակտաու-Բաքու երթուղով, ապա երկաթուղով՝ Վրաստանով:

Այլ կերպ ասած, նույնիսկ եթե ռուսական բեռները տարանցիկ լինեն Ադրբեջանով, դրանք ուղղակիորեն չեն հասնի Հայաստան: Դրանք պետք է անցնեն կամ Իրանով, ապա Նախիջևանով, կամ էլ Վրաստանով: Երկու տարբերակներն էլ հավասարապես անիրատեսական են, քանի որ Վրաստանի և Ռուսաստանի միջև երկաթուղային համագործակցություն չկա: Նախիջևանից դեպի Հայաստան ևս երկաթուղի չկա:

Արցախցի Սոնան՝ չեմպիոնուհի

<<Դուքենդո>> կարատեի ֆեդերացիայի Արտաշատի մասնաճյուղի մարզիկ, արցախցի Սոնա Նալբանդյանը դարձել է Մասիս համայնքի կազմակեպած <<Դուքենդո>> կարատեի գավաթի առաջնության չեմպիոն։

Փոքրիկ աղջնակն իր հաստատուն քայլերն է կատարում սիրած մարզաձևում և պատրաստ է նորանոր հաղթանակներ նվաճել։ Արցախցի Սոնան բարձր է գնահատում իր մարզիչների անմնացորդ աշխատանքն ու նվիրումը։ Նրանց շնորհիվ նա օրեցօր ավելի շատ է սիրում սպրոտն ու արժևորում մարզիչների ու մարզիկների համատեղ աշխատանքը։

Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ

Երևանում տեղի կունենա Եվրանեսթի նիստ, որի անդամ է նաև Բաքուն

Հոկտեմբերի 28-30-ը ՀՀ Ազգային ժողովում տեղի կունենան Արևելյան գործընկերության խորհրդարանական վեհաժողովի (Եվրանեսթ) 12-րդ լիագումար նստաշրջանը, բյուրոյի և հանձնաժողովների նիստերը: Այս մասին տեղեկացնում են ԱԺ հասարակայնության հետ կապերի և հաղորդակցության վարչությունից:

Հիշեցնենք, որ Եվրանեսթի անդամ է նաև Ադրբեջանը։

Հետք․ Հովհաննավանքը Էջմիածնի սեփականությունն է․ իսկ Արցախի եկեղեցիները՞

«Հետքը» գրում է. «Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, հոկտեմբերի 22-ին ԱԺ-ում հայտարարեց.

«Եթե ես ճիշտ գիտեմ, Հովհաննավանքը, ինչպես բազմաթիվ այլ հուշարձաններ, գտնվում են Կառավարության հաշվեկշռում, եւ մի շարք եկեղեցիներ անհատույց օգտագործման են տրված Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցուն»:

Հետք-ը պարզել է, որ Հովհաննավանքը, ինչպես բազմաթիվ եկեղեցիներ ու վանքեր, սեփականության իրավունքով պատկանում են Մայր Աթոռին: Ավելին՝ 2005 թ. փետրվարի 17-ին Անդրանիկ Մարգարյանի կառավարությունը որոշել էր անհատույց սեփականության իրավունքով ՀԱԵ-ին օտարել վերջինիս պատկանող վանքերի ու եկեղեցիների զբաղեցրած եւ դրանց սպասարկման համար անհրաժեշտ հողամասերը, որոնք մինչ այդ Մայր Աթոռին էին հանձնված անհատույց օգտագործման իրավունքով:

ՀԱԵ-ն այս ամենը հավաստող ապացույց ունի՝ սեփականության վկայական կամ, Փաշինյանի ասած, «կադաստրի թուղթ»:

Ընդհանուր առմամբ 2005-ին Կառավարությունն անհատույց ՀԱԵ-ին է օտարել Երեւանում ու 10 մարզերում գտնվող 172 վանքերի ու եկեղեցիների հողամասերը:

ՀԱԵ-ն, լինելով Հովհաննավանքի եւ մյուս վանքերի ու եկեղեցիների հողի եւ շենք-շինությունների օրինական սեփականատերը, դրանց հանդեպ ունի ՀՀ սահմանադրությամբ երաշխավորված իրավունքներ, գրում է Հետք-ը:

Պետք է նաև նկատել, որ Էջմիածնին են պատկանում նաև Արցախում գտնվող եկեղեցիները, և հենց այդ եկեղեցիների սեփականության հարցն է, ըստ երևույթին, դարձել Փաշինյանի և Կաթողիկոսի մեջ կոնֆլիկտի պատճառ։ Փաշինյանը, որը “ճանաչել է” Արցախն Ադրբեջանի մաս, չի կարող Ալիևին փոխանցել Հայ եկեղեցիների և հին հուշարձանների իրավունքը։ Նույնը վերաբերվում է Հայաստանից դուրս այլ եկեղեցիների հանդեպ իրավունքների, այդ թվում՝ Երուսաղեմում։

Այդ մասին էր Կաթողիկոսը խոսել մայիսի Շվեյցարիյում, ինչը հարուցել է Փաշինյանի զայրույթը։ Այդ մասին է Կաթողիկոսը խոսել նաև Հռոմի պապի հետ, սակայն հետո նրա մոտ է գնացել Նիկոլ Փաշինյանը և վերադարձնելով ավելի է սաստկացրել Եկեղեցու հանդեպ պայքարը։ 

Ո՞ւմ է ուզում Փաշինյանը փոխանցել եկեղեցիների հանդեպ սեփականության իրավունքը, եթե կարողանա հասնել Գարեգին Բ-ի հրաժարականին և իր սրտի տեղապահ նշանակել։    

 

Քանի՞ արցախցի է գաղթել Հունգարիա

Արցախցիները շարունակում են արտագաղթել Հայաստանից: ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության տվյալներով՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ երկիրը լքել էր 43,875 փախստական, որոնցից 15,955-ը դեռ չեն վերադարձել: Մեր հայրենակիցները մեկնում են Ռուսաստան և եվրոպական երկրներ:

Վերջերս Հունգարիան է անսպասելիորեն դարձել արցախցիների համար արտագաղթի նախընտրած վայր: ԵՄ-ի և Հունգարիայի կառավարության կողմից ֆինանսավորվող «Մալթա Ինթերնեշնլ» համաշխարհային բարեգործական կազմակերպության նախաձեռնությամբ իրականացվում է արցախցի փախստականներին աջակցելու ծրագիր:

Սկզբնապես ծրագիրը նախատեսված էր միայն հունգարական համալսարաններում սովորող արցախցի ուսանողների համար: Սակայն, սկսած 2023 թվականից, ուսանողներին իրավունք է տրվել հրավիրել իրենց ընտանիքի անդամներին և ընկերներին:

«Ծրագրի կանոնակարգի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ուսանող իրավունք ունի հրավիրել երեք ընտանիքի, որոնք, իրենց հերթին, բնակության թույլտվություն ստանալուց հետո, կարող են հրավիրել իրենց հարազատներին և ընկերներին։ Կազմակերպությունը մեկ տարվա ընթացքում տեղահանված անձանց ապահովում է բոլոր անհրաժեշտ կենսապայմաններով։ Մեզ կտրամադրվի բնակարան, սոցիալական նպաստներ և անհրաժեշտ աջակցություն՝ սննդի, կոմունալ վճարների և անվճար բժշկական օգնության տեսքով։ Մեզ նաև օգնություն կցուցաբերվի լեզվի ուսուցման և բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերի ձեռքբերման հարցում։ Վերաբնակեցումից որոշ ժամանակ անց մեզ կտրամադրվի տասնամյա բնակության թույլտվություն։ Մեկ տարվա ընթացքում մենք պետք է սովորենք լեզուն, գտնենք աշխատանք և ինտեգրվենք նոր հասարակությանը», – Step1.am-ի հետ զրույցում բացատրել են ծրագրի մասնակիցները։

Վիճակագրության համաձայն՝ արտագաղթի երկար և դժվարին ճանապարհը բոլորի համար չէ։ Շատ արցախցիներ շուտով վերադառնում են հայրենիք։ Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 27,000 հայրենակիցներ վերադարձել են հայրենիք։

Արսեն Աղաջանյան

Խմբ. Հունգարիա արտագաղթածների արցախցիների ճշգրիտ թիվը հայտնի չէ, և չնայած թվերը մեծ չեն՝ հաշվի առնելով Հայաստանում արցախցիների առջև ծառացած ծանր խնդիրները, շատերը նույնիսկ Հունգարիան են փրկություն համարում։

Պատահական չէ, որ բոլոր եվրոպական երկրներից հենց Հունգարիան  որոշեց ապաստան տրամադրել արցախցիներին։ Հունգարիան Թյուրքական խորհրդի անդամ է։ Հայաստանը դիվանագիտական ​​հարաբերություններ չուներ Հունգարիայի հետ 2004 թվականից, երբ Բուդապեշտում սպանվեց հայ սպա Գուրգեն Մարգարյանը։ Սակայն արցախցիների արտաքսումից հետո Հունգարիայի հետ հարաբերությունները վերականգնվեցին։ Հենց Հունգարիան որոշեց 2023 թվականից հետո Բալատոն լճի ափին արձակուրդ կազմակերպել արցախցի երեխաների համար, և ՀՀ նախագահը ուրախությամբ ողջյունեց դա։ Օրբանը  Պուտինի, Էրդողանի և Թրամփի մտերիմ ընկերն է, նաև Ուկրաինային եվրոպական օգնության և հակառուսական պատժամիջոցների հիմնական խոչընդոտն է։ Հունգարիայի «Արցախ» նախագիծը նպատակ ունի ընդգծել արցախցիների «դիրքը» աշխարհաքաղաքական դաշտում։

Կարճատև անձրևներ են սպասվում

Հոկտեմբերի 26-ին և 29-ին օրվա ընթացքում որոշ շրջաններում սպասվում է տեղ-տեղ անձրև։ Հոկտեմբերի 27-ին, 28-ին և 30-ին եղանակը կլինի հիմնականում առանց տեղումների։

Մայրաքաղաքում և մարզերում ջերմաստիճանը կմնա անփոփոխ։ Հոկտեմբերի 26-ին Շիրակում սպասվում է առավելագույնը 15°C, Կոտայքում՝ 19°C, Գեղարքունիքում՝ 14°C, Լոռիում, Տավուշում և Արագածոտնում՝ 17°C, Արարատում, Արմավիրում և Վայոց Ձորում՝ 22°C, իսկ Սյունիքում՝ 24°C։

Հոկտեմբերի 26-ին Երևանում կանխատեսվում է տեղ-տեղ անձրև։ Հայաստանի մայրաքաղաքում ջերմաստիճանը կհասնի 20°C-ի։

Ոստիկանությունը բերանը փակելով դուրս հանեց քահանային

Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցում է կարգալույծ հռչակված քահանայի Հովհաննավանքի պատարագին: Այստեղ են գործադիրի ու օրենսդիրի ներկայացուցիչները:

Նախքան պատարագի մեկնարկը, ԱԺ «Քաղաքացիական պայմանագրի» պատգամավոր Էմմա Պալյանը լրագրողների հետ զրույցում ասաց. «Վեհարանը վերադարձնելու ենք վեհին: Այն մարդիկ ովքեր հոգևորականության հետ կապ չունեն, րոպե առաջ հեռանալու են եկեղեցուց՝ առանց քաղաքական մոտիվների: Վեհը առաջիկայում պարզ կլինի՝ ով է»: Պալյանն ասաց, որ որևէ թեկնածու չունեն այս պահին:

Արագածոտնի մարզպետ Սերգեյ Մովսիսյանն էլ ասաց. «Ես գնալու եմ Հայ Առաքելական եկեղեցին ազատագրելու ճանապարհով և այսօր այստեղ եմ ոչ միայն կիրակնօրյա պատարագի համար, այլև ի աջակցություն Տեր Արամի»:

Հովհաննավանքից քիչ առաջ անվտանգության աշխատակիցները բռնի ուժով, բերանը փակած, հեռացրեցին մի քաղաքացու։ Նա պատարագի ժամանակ, որին ներկա էր նաեւ Փաշինյանը, բազմության միջից բղավել էր.  «Ստեփան Ասատրյան, դու իրավունք չունես պատարագ մատուցելու»: Արդեն բակում ոստիկանները նրան հրելով դուրս հանեցին բազմության մեջից եւ հեռացրին եկեղեցու տարածքից՝ լրագրողներին ասելով, թե տանում են առանձին զրուցելու:

Քնար Բաբայանի լուսանկարների ցուցահանդեսը` անսահման սեր Արցախի տոկուն կանանց նկատմամբ

Հոկտեմբերի 25-ին, Երևանի փոքրիկ «Լիվինգ ռում»-ում, որը բացվել է Շվեյցարիայում գրանցված artasfoundation անկախ ոչ կառավարական կազմակերպության կողմից, բացվեց արցախցի լրագրող, վավերագրական լուսանկարիչ և ռեժիսոր Քնար Բաբայանի «Բացիկներ տնից» խորագրով ցուցահանդեսը։

Քնարն ինքն է ասում, որ իր հոդվածների և լուսանկարների մեծ մասը վերաբերում է այն կանանց, ովքեր իրենց ամենօրյա աշխատանքով ապահովել են Արցախում առօրյա կյանքը փխրուն խաղաղության և պատերազմի ժամանակ։ Այս լուսանկարները անսահման սիրո խոստովանությունն է իմ սիրելի Արցախի տոկուն կանանց նկատմամբ, ասում է Քնարը։

Հիմնադրամի ներկայացուցիչ Շողակաթ Միկ-Գալստյանը ներկայացրեց Լիվինգ ռումի գործունեությունը և հայտարարեց, որ այս փոքր տարածքը կարող է դառնալ հանդիպումների, ցուցահանդեսների և փորձերի տարածք՝ անվճար օգտագործման համար։

Լուսանկարները՝ Արմինե Մարտիրոսյանի