Եվրոպական խորհրդարանի լիագումար նիստում քվեարկվեց Հայաստանի վերաբերյալ բանաձև, որով վերահաստատվում է ԵՄ աջակցությունը Հայաստանի ժողովրդավարական զարգացմանը, խաղաղության գործընթացին և եվրոպական ինտեգրման ուղղությամբ իրականացվող բարեփոխումներին։

Ինչպես հաղորդում է Բրյուսելում «Արմենպրես»-ի թղթակիցը, բանաձևն աջակցում է 2026թ. հունիսին Հայաստանում ազատ, արդար և խաղաղ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացմանը՝ ընդգծելով, որ ընտրությունների արդյունքները պետք է որոշի միայն հայ ժողովուրդը։ Փաստաթղթում կարևոր է համարվում ընտրական վարչարարության անկախությունը, հավասար քարոզչական պայմանները, մեդիայի բազմակարծությունը և հիմնարար ազատությունների լիարժեք պաշտպանությունը։ Միաժամանակ նշվում է ապատեղեկատվության, անօրինական ֆինանսավորման, ընտրակաշառքի դեմ պայքարի անհրաժեշտության մասին։

Բանաձևը նաև ողջունում է ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների զարգացումը և Հայաստանի հավատարմությունը ժողովրդավարությանը, իրավունքի գերակայությանը և բարեփոխումներին։ Դրանում դրական է գնահատվում ԵՄ-Հայաստան նոր ռազմավարական օրակարգը, CEPA-ի իրականացման ուղղությամբ առաջընթացը, վիզաների ազատականացման երկխոսությունը և «Դիմակայունության ու աճի» ծրագրի իրականացումը։

Բանաձևում առանձնահատուկ կարևորվում է նաև 2026 թվականի մայիսին Երևանում նախատեսվող Եվրոպական քաղաքական համայնքի և ԵՄ-Հայաստան գագաթնաժողովների անցկացումը՝ որպես կարևոր քաղաքական ազդանշան Հայաստանի հետ համերաշխության առումով։

Անդրադառնալով տարածաշրջանային անվտանգությանը՝ բանաձևն աջակցում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին և կոչ է անում հասնել համապարփակ խաղաղության համաձայնագրի՝ հիմնված ինքնիշխանության և սահմանների անձեռնմխելիության վրա։

Բանաձևը դատապարտում է հայ գերիների պահումն Ադրբեջանում և պահանջում է նրանց անհապաղ ազատ արձակում։

Եվրոպական խորհրդարանը նաև կոչ է անում ավելացնել ԵՄ ֆինանսական և տեխնիկական աջակցությունը Հայաստանին՝ հատկապես էներգետիկ, թվային և տնտեսական դիմակայունության ոլորտներում։ Բանաձևը ողջունում է ԵՄ դիտորդական առաքելության և քաղաքացիական հասարակության համագործակցության ընդլայնումը։

Բացի այդ, փաստաթուղթը աջակցում է Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորմանը՝ սահմանների բացման և տարածաշրջանային կայունության նպատակով։

Բանաձևը խստորեն դատապարտում է արտաքին տեղեկատվական մանիպուլյացիաները և միջամտությունների փորձերը՝ այդ առումով ընդգծելով հատկապես Ռուսաստանի և նրա ազդեցության ցանցերի գործունեությունը՝ ներառյալ կիբեռհարձակումները և ապատեղեկատվությունը։

ՀՅԴ Հայ դատի Եվրոպայի գրասենյակը ողջունում է Եվրոպական խորհրդարանի բանաձևը, որը դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից հայ ռազմագերիների և պատանդների անօրինական կալանավորումը՝ պահանջելով նրանց անհապաղ և անվերապահ ազատ արձակումը։ Այն ընդգծում է, որ ցանկացած կայուն խաղաղություն պետք է հիմնված լինի Հայաստանի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ հարգանքի վրա։

Եվրոպական խորհրդարանը վերահաստատում է իր հաստատուն աջակցությունը արցախահայության իրավունքներին, ներառյալ նրանց ինքնության և սեփականության պաշտպանության հարցերը։ Խորհրդարանը հստակ կոչ է անում ապահովել նրանց անվտանգ, անխոչընդոտ և արժանապատիվ վերադարձի իրավունքը՝ միջազգային երաշխիքների ներքո։ Պահանջում է պատասխանատվություն հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացման համար և կոչ է անում իրականացնել միջազգային գնահատման առաքելություն։

ՀՅԴ Հայ դատի Եվրոպայի գրասենյակի նախագահ Գասպար Կարապետյանը նշել է․ «Ես ողջունում եմ Եվրոպական խորհրդարանի դիրքորոշումը՝ վերահաստատելու իր հանձնառությունը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության հարցում, ներառյալ նրանց վերադարձի իրավունքը՝ միջազգային անվտանգության երաշխիքների ներքո։ Ստեփանակերտում Ադրբեջանի կողմից վերջերս երկու հայկական եկեղեցիների ոչնչացման ողբերգական լուրերի լույսի ներքո, հրամայական է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը գործի ըստ այն մանդատի, որը Եվրոպական խորհրդարանը հետևողականորեն տրամադրում է՝ Ադրբեջանին պատասխանատվության ենթարկելու իր հանցագործությունների համար՝ հիմնվելով արդարության և ժողովրդավարական արժեքների վրա, որոնց վրա հիմնված է այս բանաձևը»։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը մայիսի 5-ին պետական ​​այցի շրջանակներում կայցելի Գյումրի և կմասնակցի մեծ համերգի։

Մայիսի 5-ին Գյումրու Վարդանանց հրապարակում նախատեսված է խոշոր համերգ՝ նվիրված Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև բարեկամությանը և մշակութային համագործակցության խորացմանը։

Գյումրին ընտրվել է որպես համերգի վայր, քանի որ, ըստ կառավարության, Գյումրիյում մեծ սեր և հետաքրքրություն կա ֆրանսիական լեզվի և մշակույթի նկատմամբ՝ շնորհիվ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո քաղաքի վերականգնման ընթացքում Ֆրանսիայի ժողովրդի և կառավարության կողմից ցուցաբերված աջակցության։

Գյումրին սակրալ քաղաք է Հայաստանի համար՝ իր սեփական կյանքով և արժեքներով։ Գյումրին, որտեղ հայկականությունը ակնհայտ է նույնիսկ ժողովրդի հայացքներում և ապրում են ամենաշատ աշխարհի չեմպիոնները մեկ շնչի հաշվով, ամենաընդդիմադիրն է Հայաստանի ներկայիս կառավարության «ապագանացման» քաղաքականությանը։

Գյումրին գտնվում է Կարսից 80 կիլոմետր հեռավորության վրա (ուղիղ գծով), որտեղ վերջերս տեղի է ունեցել Գյումրի-Կարս երկաթուղու բացման վերաբերյալ հայ-թուրքական հանձնաժողովի նիստը: ԵՄ-ն ողջունել է երկաթուղու բացման վերաբերյալ համաձայնագիրը: Ռուսաստանը հրաժարվում է ավարտել Ախուրիկ տանող երկաթուղու մնացած հատվածը, և Ֆրանսիան կարող է առաջարկել իր օգնությունը։

Չնայած Գյումրիյում 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի առկայությանը, այն փաստին, որ շատ գյումրեցիներ ունեն ռուսական անձնագրեր, և չնայած այն հանգամանքին, որ վերջին ընտրությունների ժամանակ քաղաքում իշխանության են եկել ռուսամետ համարվող ուժերը, ոչ ոք չի համարձակվում Գյումրին անվանել «ռուսական ֆորպոստ», բացի հենց Ռուսաստանից։

Վլադիմիր Պուտինը, որը 2013 թվականի դեկտեմբերին պետական ​​այցով ժամանել էր Հայաստան, նախ վայրեչք կատարեց Գյումրիյում, որտեղ այցելեց ռուսական ռազմաբազա: «Ինչ վերաբերում է Անդրկովկասին, Ռուսաստանը երբեք մտադիր չէր այստեղից հեռանալ: Ընդհակառակը, մենք մտադիր ենք ամրապնդել մեր դիրքերը Անդրկովկասում, հիմնվելով մեր նախնիներից ժառանգած լավագույնի վրա», – իր ողջույնի խոսքում նշել է Պուտինը։

2013 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանը, որն արդեն պատրաստվում էր ստորագրել ԵՄ-ի հետ ասոցացման համաձայնագիր, անսպասելիորեն, ինչպես Սերժ Սարգսյանն ասաց, «մեկ գիշերվա ընթացքում» մտցվեց Եվրասիական միություն։ Այնուհետև, 2020 թվականի պատերազմից հետո, հենց ռուսական զորքերը անսպասելիորեն հայտնվեցին Արցախում։

Արդյո՞ք Մակրոնի այցը Գյումրի ազդարարում է Եվրամիության պարադիգմի փոփոխության մասին։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մեկնաբանությունները Գերմանիայում ամերիկյան զորքերի հնարավոր կրճատման մասին «սև նշան» են Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի համար, սոցիալական ցանցերում հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ և Ռուսաստանի ուղղակի ներդրումների հիմնադրամի (RDIF) ղեկավար Կիրիլ Դմիտրիևը։ «Սև նշան դժվարությունների մեջ հայտնված Մերցի համար», – գրել է նա։

Դմիտրիևը նախկինում գրել էր, որ Գերմանիայի կանցլերի դիրքորոշումը «փլուզվում է» էներգետիկ ճգնաժամի սպասվող «ցունամիի» ֆոնին, որը սպառնում է «ԵՄ ձախողված բյուրոկրատիայի մնացած մասին»։

Միացյալ Նահանգները ուսումնասիրում և քննարկում է Գերմանիայում զորքերի թիվը կրճատելու հնարավորությունը։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը այս մասին գրել է չորեքշաբթի՝ ապրիլի 29-ին, ի պատասխան Մերցի՝ Իրանի դեմ ԱՄՆ ռազմական գործողությանը դեմ լինելու հայտարարությունների։

Մերցը ապրիլի 27-ին հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները «ակնհայտորեն» չունի Իրանի դեմ պատերազմի ռազմավարություն, այդ թվում՝ թե ինչպես այն պետք է ավարտվի։

«Այս պահին ես չեմ հասկանում, թե ինչ ռազմավարական տարբերակ կընտրեն ամերիկացիները, հատկապես որ իրանցիները ակնհայտորեն շատ հմուտ են բանակցություններում, կամ, ավելի ճիշտ, շատ հմուտ են չբանակցելու հարցում», – հայտարարել է գերմանացի քաղաքական գործիչը։ Նա ասել է, որ Իրանի դեմ պատերազմ սկսելու որոշումը չմտածված էր։ Մերցն ասել է, որ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը պատերազմը սկսեցին Իրանի դեմ՝ առանց եվրոպացիների հետ նախնական խորհրդակցության։

Թրամփն անմիջապես առարկեց՝ հիշեցնելով, որ եթե Իրանը միջուկային զենք ձեռք բերի, «ամբողջ աշխարհը պատանդ կդառնա»։ «Ես հիմա Իրանի հետ անում եմ այն, ինչ վաղուց պետք է անեին այլ երկրներ կամ նախագահներ։ Զարմանալի չէ, որ Գերմանիան այդքան վատ վիճակում է՝ տնտեսապես և մնացած ամեն ինչով», – հավելել է Թրամփը։

Թրամփն ու Պուտինը ուղղակիորեն թրոլլինգ են անում Գերմանիային՝ փորձելով կանխել գերմանա-ֆրանսիական դաշինքը և դրա վրա հիմնված եվրոպական անվտանգության համակարգի ստեղծումը՝ ՆԱՏՕ-ից դուրս։

Գերմանիան, իր հերթին, անցնում է ռազմական հենքի. վիճակագրության համաձայն, գերմանական ավտոարտադրողների զգալի թիվ անցել է ռազմական արտադրության: Ֆրանսիան, իր հերթին, քննարկում է իր միջուկային զսպման միջոցները եվրոպական երկրներում տեղակայելու հնարավորությունը։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր Գերմանիան ապրել է «իր մեղքը ճանաչելու ունակության համար հպարտությամբ», նկատի ունենալով Հոլոքոստի համար մեղքը: Իսրայելի պետությունը ստեղծվել է մեծ մասամբ գերմանական փոխհատուցումների շնորհիվ։

Հիմա Բեռլինը իր մեղքը քավված է համարում։ Գերմանիայի վերաբերմունքի փոփոխությունը Իսրայելի նկատմամբ կարող է զգալի տեղաշարժել միջազգային քաղաքականության առանցքը։