Բաքվի դատախազը պահանջել է 18 տարվա ազատազրկում Կարեն Ավանեսյանի համար

Ադրբեջանում շարունակվում է Կարեն Ավանեսյանի «դատավարությունը», որը 2023 թվականին մնացել էր Ստեփանակերտում և կատուներ էր կերակրում։

Նա մեղադրվում է «ահաբեկչության և այլ հատկապես ծանր հանցագործությունների» մեջ։

Մեղադրողը պահանջել է, որ Ավանեսյանը դատապարտվի 18 տարվա ազատազրկման՝ խիստ ռեժիմի ուղղիչ գաղութում։

Հաջորդ «դատավարության» նիստը նշանակված է դեկտեմբերի 25-ին։

2025 թվականի սեպտեմբերի կեսերին ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղորդել են «ահաբեկչական հարձակման փորձի» մասին։ Նրանց վարկածի համաձայն՝ ձերբակալության ժամանակ Ավանեսյանը, իբր, երեք ձեռքի նռնակ է նետել և ավտոմատից կրակ է բացել ոստիկանների վրա՝ վիրավորելով նրանցից մեկին։ Նա ինքն էլ վիրավորվել է։ Որպես «հաստատում», նրանք հրապարակել են կադրեր, որոնցում երևում է մի տղամարդ, որը քաղաքում շրջում է՝ ուսին պայուսակը գցած։

Միջադեպը տեղի էր ունեցել նախագահ Ալիևի՝ Ստեփանակերտ կատարած այցի ժամանակ։

Կառավարության անունից փող բաժանելու մասին կեղծ տեղեկություն է տարածվում

Սոցիալական մեդիայում, մասնավորապես ՏիկՏոկի նորաստեղծ էջերի միջոցով, տարածվում է կեղծ տեղեկություն այն մասին, թե իբր Կառավարությունը քաղաքացիներին գումար է բաժանում։

Տեղեկությունը չի համապատասխանում իրականությանը։

Հորդորում ենք քաղաքացիներին չտրամադրել իրենց անձնական տվյալները, չանցնել կասկածելի հղումներով և պահպանել զգոնություն՝ ապատեղեկատվության տարածման և հնարավոր խարդախությունների դեմ։

Ձեռքի աշխատանքների տոնավաճառ՝ արցախցի կանանց մասնակցությամբ (video)

Դեկտեմբերի 21-ին Երևանում տեղի ունեցավ ձեռագործ աշխատանքների տոնավաճառ, որին մասնակցում էին արցախցի 20 կանայք։ Այն կազմակերպել էր Ասկերանցիներ համայնքի զարգացման կենտրոնի նախաձեռնող խումբը՝ «Աշտարակ կաթ» ՍՊԸ-ի աջակցությամբ։

Կենտրոնի ներկայացուցիչ Ելենա Սարգսյանի խոսքով, սա արդեն երկրորդ նման միջոցառումն է։

Տոնավաճառը և վաճառքը հնարավորություն են տալիս արցախցի կանանց ցուցադրելու իրենց հմտությունները և վաճառքից ստացված հասույթն օգտագործել իրենց փոքր բիզնեսը զարգացնելու համար: Մեկ այլ նմանատիպ տոնավաճառ նախատեսվում է անցկացնել հաջորդ տարվա մարտին։

Ալվարդ Գրիգորյան

Արցախի, հայկական շահերի մասին բարձրաձայնելն պիտակավորվում է որպես «պատերազմի հրձիգ»

Step1.am-ի հարցերին պատասխանել է հանրային գործիչ Արփի Թոփչյանը։

-Հայաստանում այսօր կա՞ն որեւէ ուժ կամ ուժեր, հանրային օջախներ, որոնք հանդես են գալիս Արցախի օկուպացիայի դեմ, Անկախության հռչակագրի հղումը ՀՀ Սահմանադրությունից հանելու դեմ, այսինքն՝ ազգային իրավունքների ջատագով ուժեր են։

-Արցախի եւ Ձեր նշած մնացած հարցերի շուրջ խոսակցություն կա, տարվում է, բայց դա բազմաշերտ գործընթաց է։ Կան այսպես կոչված ուժեր, որոնց համար Արցախի հարցը եւ մնացած ազգային թեմաները ներքաղաքական գզվռտոցի նյութ են, եւ ի սկզբանե ազգային-պետական խնդիրներ լուծելու իրական մտադրություն չկա։ Կան նաեւ անհատներ եւ հատուկենտ ուժեր, որոնք գիտակցում են այդ խնդիրների կարեւորությունը, բայց ռեսուրսների սղության պատճառով մնում են լուսանցքում։ Ընդհանուր կարող եմ ասել, որ հատվածական անհամաձայնություն եւ դժգոհություն իհարկե կա, սակայն դա քաղաքական կազմակերպված ձեւ չի ստանում։ Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ մեծամասնությունը շարժվում է օրվա իշխանությունների առաջ քաշած օրակարգի եւ նարատիվների սահմանում, ռեակտիվ է արձագանքում հրապարակ նետված թեզերին եւ քարոզչական հնարքներին, ինչը չի կարող արդյունավետ լինել։

Մյուս պատճառն այն է, որ Արցախի հարցի մասին խոսելը, հայկական շահերի մասին բարձրաձայնելն անմիջապես պիտակավորվում է որպես «պատերազմի հրձիգ» լինելու մեղադրանք, եւ ցանկացած լուրջ քննարկում դառնում է անհնար։ Հանրությունը հետեւողական խաղաղեցվում է, նրա գլխի տակ փափուկ բարձ է դրվում, եւ մարդիկ հաճույքով կուլ են տալիս այդ կործանարար «քաղցր» հաբը։

-Այդուհանդերձ, շատերն են գիտակցում այսօրվա գործընթացների վտանգը, ինչո՞ւ այդ ուժերի համախմբում չկա՝ ավելի մեծ պայքար ծավալելու համար։

-Իմ կարծիքով՝ հիմնական խնդիրը Հայաստանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը ոչ ադեկվատ գնահատելու մեջ է։ Մեծամասնությունը վարվում է խաղաղ ժամանակների տրամաբանությամբ՝ չհասկանալով, որ այս ընթացքով շարունակելու դեպքում մի քանի տարուց ընդհանրապես հարցականի տակ է դրվելու հայկական պետության լինելիության հարցը։ Եթե չկա այս գիտակցումը, միջանձնային հարաբերությունները գալիս են առաջին պլան, եւ արդյունավետ քաղաքական փոխգործակցությունների հնարավորությունը դառնում է չնչին։

-Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է Արցախի հարցը փակելու մասին, սա ինչպե՞ս եք գնահատում։

-Արցախի հարցը փակելու մի ճանապարհ գոյություն ունի միայն, այն է՝ հայության՝ որպես քաղաքական գործոնի վերջնական ոչնչացում, ինքնության ուրացում, ազգային-պետական շահերից հրաժարում։ Ինչպես տեսնում ենք, օրվա իշխանությունները հետեւողական քայլեր են անում այդ ուղղությամբ, եւ հավաքական հայությունը պիտի որոշի. ինքը համաձայն է դրա հետ, թե՞ ոչ։

Ռոզա Հովհաննիսյան

«ՀՀ կառավարության դիրքորոշման պատճառով մեզ դժվարությամբ են դիտարկում որպես փախստականներ»․ արցախցիները Գերմանիայում

Փախստականի գերմանական ուղին

Արցախից բռնի տեղահանված ընտանիքների համար Եվրոպա հասնելը երբեք դյուրին ճանապարհ չի եղել։ Յուրաքանչյուր պատմության հետևում ամիսներ տևած սպասում, անորոշություն և ծանր որոշումներ են։

«Սկզբից էլ մեր նպատակը Գերմանիա տեղափոխվելն էր»,- ասում է Կարինեն (անունը փոխված է), ով 2023 թվականին ընտանիքի հետ ստիպված է եղել լքել Արցախը։ Սակայն, ինչպես նշում է նա, ֆինանսական հնարավորությունների բացակայությունը երկար ժամանակ խանգարել է որոշում կայացնել։

Գույք վաճառելու հնարավորություն չունենալու պատճառով ընտանիքը նախ մեկնել է Ռուսաստան՝ գումար վաստակելու նպատակով։ Միայն դրանից հետո կարողացել են վերադառնալ և մտածել հաջորդ քայլի մասին։

2025 թվականին Ռուսաստանից վերադառնալուց հետո ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի համար վճարել են 5000 եվրո՝ վիզայի հարցը լուծելու համար, և Աթենքով հասել Գերմանիա։

«Լեզվին չէինք տիրապետում, բայց այստեղ ընդունվում են թե՛ անգլերեն, թե՛ գերմաներեն»,- նշում է Կարինեն։

Ընտանիքին ընդունել են Տրիեր քաղաքի ճամբարում։ Կարինեի խոսքով՝ մեծ աջակցություն է ցուցաբերել քույրը, որը շուրջ երեք տասնամյակ է ապրում Գերմանիայում։

«Նա մեզ դիմավորեց, ուղեկցեց ճամբար և իր օգնությամբ կարողացանք արագ կողմնորոշվել նոր միջավայրում»,- պատմում է նա։

Կարինեն ընդգծում է, որ փախստականների ընդունման գործընթացը կազմակերպված էր։

«Մեզ տրամադրվեց առանձին սենյակի բանալի, օրական երեք անգամ սնունդ՝ նորմալ ուտելիքով։ Առաջին հարցազրույցից հետո սկսեցինք ստանալ նպաստ՝ ամսական 92 եվրո յուրաքանչյուրիս համար, որով կարողանում էինք գնել կոշիկ, հագուստ։ Ճամբարում տրամադրված էին նաև հիգիենայի պարագաներ, սպասք և անկողնային պարագաներ»։

Օգոստոսին ընտանիքը տեղափոխվել է Պիտբուրգի ճամբար, որտեղ արդեն յուրաքանչյուր փախստական ինքն է պատասխանատու իր կենցաղային պայմանների և մաքրության համար։ Մինչ օրս շարունակում են բնակվել այդտեղ։

Երկրորդ հարցազրույցը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 17-ին։ «Ցավոք, հայ փախստականները հաճախ զրկված են լուրջ իրավունքներից։ ՀՀ կառավարության դիրքորոշման պատճառով մեզ դժվարությամբ են դիտարկում որպես փախստականներ։ Հայաստանը պահանջում է յուրաքանչյուր արցախցու վերադարձ, սակայն Հայաստանում չեն կարող ապահովել ոչ անվտանգություն, ոչ սոցիալ-տնտեսական կայունություն»,- ասում է Կարինեն։

Ընտանիքի համար Գերմանիան ընկալվում է որպես օրենքի երկիր։

«Այստեղ, եթե մարդը ենթարկվում է օրենքներին, նրա իրավունքները պաշտպանված են, և նա կարող է արժանապատիվ կյանք վարել»,- նշում է նա։

Այս պահին ընտանիքը դեռ չունի փախստականի կարգավիճակ։ Սակայն նրանք մասնակցում են լեզվի դասընթացների, սովորում են գերմաներեն և ներգրավված են ինտեգրման ծրագրերում։

«Արդեն երեք ամիս է՝ ճամբարում ենք, սպասում ենք մեր դիմումի արդյունքներին։ Հարցազրույցի ընթացքում խնդրել ենք ինտեգրման հնարավորություն՝ պատրաստ ենք անել ամեն ինչ»,- ասում է Կարինեն։

Թե որքան կշարունակվի սպասումը և ինչ որոշում կկայացվի Կարինեի ընտանիքի գործով՝ դեռ անհայտ է։ Սակայն նրանց պատմությունը ևս մեկ վկայություն է այն բանի, որ փախստականի ճանապարհը ոչ միայն ֆիզիկական տեղափոխություն է, այլ երկարատև պայքար՝ իրավունքի, անվտանգության և արժանապատիվ կյանքի համար։

Մարիամ Սարգսյան

Մենք արդեն մեկ հայրենիք կորցրել ենք և չենք ուզում երկրորդը կորցնել. Լաուրա Գրիգորյան

Լաուրա Գրիգորյանը ծնունդով Արցախից է։ Նա հայտնի լրագրող և հասարակական գործիչ է, հարգված թե՛ իր մասնագիտական ​​շրջանակներում, թե՛ իր շրջապատում։ Նրա հինգ հոգանոց ընտանիքը ապրել է Ստեփանակերտում՝ իրենց սեփական տանը, որտեղ տարիների ընթացքում ստեղծել են հարմարավետ և հյուրընկալ մթնոլորտ։

2020 թվականին նա կորցրեց ամուսնուն։ Այսօր նրա երկու դուստրերն ամուսնացած են, իսկ նա ապրում է Երևանում իր կրտսեր դստեր հետ։

Ո՛չ նա, ո՛չ էլ դուստրը չեն ցանկանում լքել Հայաստանը, քանի որ այն համարում են իրենց հայրենիքը։

«Հատկապես դուստրս չի ուզում լքել Հայաստանը։ Նա ասում է. «Մենք արդեն կորցրել ենք մեկ հայրենիք, հիմա ես չեմ ուզում լքել մյուսը»»։

Երկու դուստրերն իրենց ընտանիքների հետ ներկայումս ապրում են արտերկրում։ Հեռանալու հիմնական պատճառներն են սեփական բնակարանի բացակայությունը և զբաղվածության լուրջ խնդիրները։

«Նրանք չէին ուզում հեռանալ, – հիշում է կինը, – բայց ներկայիս պայմաններում արցախցի փախստականների համար գրեթե անհնար է վարձ վճարել, առավել անհնար էր գտնել աշխատանք, որը թույլ կտար նրանց հոգալ բնակարանային ծախսերը և միաժամանակ լուծել այլ սոցիալական խնդիրներ»։

Տիկին Լաուրան թոշակառու է։ Նրա դուստրը, որն ապրում է նրա հետ, դժվարությամբ է աշխատանք գտել, բայց նրա եկամուտը բավարար չէ ընտանիքի հիմնական ծախսերը հոգալու համար։ Միևնույն ժամանակ, այդ աշխատանքը թույլ չի տալիս նրանց լքել Երևանը. նրանք լավ գիտակցում են մարզերում զբաղվածության և կենսապայմանների հետ կապված խնդիրները։

Լաուրա Գրիգորյանը կառավարության ներկայիս բնակարանային ծրագիրը անվանում է աբսուրդ և չի հավատում, որ իր ընտանիքը երբևէ կկարողանա դրա շրջանակներում սեփական տուն գնել։

«Ես ամբողջ կյանքումս աշխատել եմ՝ կառուցելով և կահավորելով իմ տունը, որպեսզի կարողանամ խաղաղ ապրել թոշակի անցնելուց հետո։ Բայց այսօր ես 70 տարեկան եմ, և մենք հայտնվել ենք այնպիսի իրավիճակում, երբ չենք կարող վարձ վճարել, արժանապատվորեն ապրել և հավատալ ապագային»։

Բնակարանային ծրագրի համաձայն՝ Լաուրայի ընտանիքին հասնում է 6 միլիոն դրամ։ Սակայն, շուկայական գների պայմաններում, նույնիսկ մեկ սենյականոց բնակարան գնելը այս գումարով անհնար է։

Նա նաև բացասական կարծիք ունի նոր ծրագրի վերաբերյալ, որը 10 տարի ժամկետով ամսական 40,000 դրամ է նախատեսում տրամադրել այն ​​ընտանիքներին, որոնք հրաժարվում են բնակարանային վկայականներից։ Նրա խոսքով՝ ընտանիքները որևէ երաշխիք չունեն, որ 10 տարի հետո կկարողանան բնակարան գնել, իսկ տրամադրվող գումարը նույնիսկ բնակվարձը չի ծածկում։

Լաուրա Գրիգորյանը կարծում է, որ տեղահանված անձանց պետք է տրամադրվեն պատրաստի բնակարաններ. թոշակառուների համար դա կարող է լինել սոցիալական բնակարան, մինչդեռ երիտասարդ ընտանիքները պետք է ունենան բավարար և կայուն բնակարանային պայմաններ։

«Ես կարծում եմ, որ արդարացի է բնակարանով ապահովել բոլոր արցախյան ընտանիքներին, որոնք ստիպված են եղել լքել իրենց տները։ Նույնիսկ այն ընտանիքները, որոնք լքել են երկիրը աշխատանքի և բնակարանի բացակայության պատճառով, նույնպես պետք է տուն ունենան այստեղ, որպեսզի ստիպված չլինեն կրկին լքել հայրենիքը։ Չնայած որոշ շրջանակների կողմից տարածված լուրերին, թե մենք, իբր, կամավոր ենք լքել մեր տները, ես ուզում եմ ևս մեկ անգամ ընդգծել. դա մեր կամքով չէր։ Եթե մենք մնայինք, կդառնայինք 2020 թվականին արդեն սկսված ցեղասպանության զոհ»։

Եզրափակելով՝ որպես Արցախի բնակիչ՝ Լաուրա Գրիգորյանը կոչ է անում կառավարությանը և բարեգործական կազմակերպություններին աջակցել արցախցիներին, որպեսզի նրանք ստիպված չլինեն նորից լքել իրենց հայրենիքը։

«Որպեսզի Հայաստանը լինի լիարժեք պետություն, անհրաժեշտ է դադարեցնել բնակչության արտահոսքը, քանի որ ոչ միայն արցախցիներն են լքում Հայաստանը սոցիալական խնդիրների պատճառով, այլև տեղացիները։ Սակայն եթե տեղացիներն ունեն վերադառնալու տեղ, փախստականները մտածում են միայն գոյատևման մասին՝ բառի բոլոր իմաստներով»։

Ալվարդ Գրիգորյան

Ստեփանակերտի վերականգնողական կենտրոնի թիմը ավանդույթի համաձայն զբաղեցրեց առաջին տեղը

Այսօր կայացավ 2025 թվականի Հայաստանի Բոչիայի ազգային առաջնությունը, որը միավորեց շուրջ 45 մարզիկների Հայաստանի տարբեր մարզերից, այդ թվում Արցախից: Առաջնությունը ոչ միայն մրցակցություն էր, այլև հավասար հնարավորությունների, ոգեշնչման և հաղթանակների տոն:

Ստեփանակերտի Ք.Քոքսի անվան վերականգնողական կենտրոնի թիմը ավանդույթի համաձայն մրցույթում զբաղեցրեց առաջին տեղը, արժանանալով մրցանակների ու պատվոգրերի:

Հիշեցնենք որ 2010 թվականից սկսած պարօլիմպիկ մարզաձևի այս տեսակը Ստեփանակերտի Ք.Քոքսի անվան վերականգնողական կենտրոնի շնորհիվ ակտիվորեն զարգացվում էր Արցախում։ Ամեն տարի Ստեփանակերտի վերականգնողական կենտրոնի շահառուները ակտիվ մասնակցություն են ունեցել ինչպես Արցախում, այնպես էլ Հայաստանում անցկացվող բոչեյի մրցույթներին և մեկ անգամ չէ, որ արժանացել են մրցանակների։

Շնորհավորում ենք առաջնության մասնակիցներին և Ք.Քոքսի անվան վերականգնողական կենտրոնի թիմին հերթական փայլուն հաղթանակի կապակցությամբ, մաղթելով հետագա հաջողություններ:

Արսեն Աղաջանյան

Ադրբեջանական պրեմիում բենզինը Հայաստանում կվաճառվի 440 դրամով

Ադրբեջանական բենզինը վաղվանից արդեն կվաճառվի «Run oil»-ի բենզալցակայաններում:

Ադրբեջանական բենզինը գնած «Մեգա թրեյդ» ընկերության տնօրեն Կարեն Հայրիյանը «Ազատությանը» փոխանցեց, որ АИ 95 պրեմիում տեսակի բենզինը կվաճառվի 440 դրամով:

«Սա Էականորեն էժան է, պրեմիում տեսակի բենզինի ներկայիս շուկայական գինը 520 դրամ է»,- ասաց Հայրիյանը:

«Մեգա թրեյդը» մտնում է «Սիլ Կապիտալի» մեջ, որը պատկանում է իշխանական պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանի ընտանիքին:
Ընկերությունը գնել է շուրջ 600 տոննա պրեմիում տեսակի ադրբեջանական բենզին:

«Մեգա թրեյդ» ընկերությունը մտադիր է ադրբեջանական վառելիքի գնումները շարունակական դարձնել:
Ադրբեջանական բենզին գնած երկրորդ ընկերության անունը դեռ հայտնի չէ:

ԱՄՆ Կոնգրեսում ներկայացվել է «ARMENIA Security Partnership Act»–ը

Ինչպես հայտնում են ՅԴ Հայ դատի կենտրոնական գրասենյակից, ԱՄՆ Կոնգրեսում ներկայացվել է «ARMENIA Security Partnership Act» – ն՝  Ադրբեջանին ամերիկյան օգնության սահմանափակման և Հայաստանի անվտանգության ամրապնդման նպատակով

ԱՄՆ Կոնգրեսում ներկայացվել է երկկուսակցական «ARMENIA Security Partnership Act» օրինագիծը, որը նախաձեռնել են Կոնգրեսի Հայկական հարցերով խմբի համանախագահներ Գաս Բիլիրակիսը և Ֆրենկ Փալոնը։ Օրինագծին ակտիվորեն առաջ է մղվում Հայ դատի Ամերիկայի հանձնախմբի աշխատանքների արդյունքում։

Օրինագծի նպատակն է արգելել ԱՄՆ նախագահին շրջանցել 907-րդ բանաձևի սահմանափակումներն Ադրբեջանի նկատմամբ, քանի դեռ Ալիևի վարչակարգը չի իրականացրել հստակ և չափելի քայլեր՝ ուղղված Հայաստանի հետ կայուն խաղաղության հաստատմանը։ Այդ քայլերի թվում են՝

  • բոլոր հայ գերիների և պատանդների անհապաղ և անվերապահ ազատումը,
  • ադրբեջանական զորքերի ամբողջական դուրսբերումը Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից,
  • Արցախահայության վերադարձի իրավունքի իրացումը,
  • հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության պահպանության ապահովումը։

Հայ դատի Վաշինգտոնի գրասենյակի գործադիր տնօրեն Արամ Համբարյանը նշել է՝ օրինագիծը «դադարեցնում է Ադրբեջանի շարունակական ագրեսիան խրախուսող քաղաքականությունը և ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունը հիմնավորում է խաղաղության կոնկրետ չափորոշիչներով ու պատասխանատվությամբ»։

Օրինագիծը նաև նախատեսում է ԱՄՆ անվտանգության աջակցության համապարփակ վերանայում Հայաստանի համար՝ ուժեղացնելու երկրի պաշտպանունակությունն ու զսպման կարողությունները, եթե Ադրբեջանը չկատարի նշված պայմանները։

«ARMENIA Security Partnership Act»-ի համահեղինակների թվում են նաև կոնգրեսականներ Բրեդ Շերմանը, Դեյվիդ Վալադաոն, Քրիս Սմիթը, Գեյբ Ամոն և այլք։ Սպասվում է օրինագծի նկատմամբ լայն երկկուսակցական աջակցություն առաջիկա շաբաթներին։

Օրինագիծը ներկայացվում է այն պայմաններում, երբ փորձ է արվում վերականգնել ԱՄՆ ռազմական օգնությունն Ադրբեջանին՝ չնայած Արցախի ամբողջական հայաթափմանը, հայ գերիների պահմանը, Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի օկուպացիային, միջազգային իրավունքի շարունակական խախտումներին և այլնին։

Արդյո՞ք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի փակումը նշանակում է Արցախյան հիմնախնդրի փակում

«Ստեփանակերտ» մեդիա ակումբի կողմից դեկտեմբերի 18-ին կազմակերպված «ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի պաշտոնական փակում․ խնդիրներ եւ հեռանկարներ» թեմայով քննարկման ժամանակ անդրադարձ կատարվեց Մինսկի խմբի ստեղծման պատմությանը, դրա դերակատարությանն Արցախյան հիմնախնդիր լուծման հարցում եւ հետագա անելիքներին։

Քննարկման մասնակիցներն անդրադաձան նաեւ հարցին՝ արդյո՞ք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի փակումը նշանակում է Արցախյան հիմնախնդրի փակում: Եթե այո, ապա ինչպես դա կանդրադառնա Արցախից բռնատեղահանվածների անհատական և հավաքական իրավունքների պաշտպանության վրա, իսկ եթե Արցախի հարցը չի փակվում, ապա ի՞նչ հեռանկարներ կան արցախցիների քաղաքական իրավունքների հարցն օրակարգում պահելու համար։

ՀՀ իշխանություններն այս փուլում հայտարարում են, թե Ղարաբաղյան շարժման էջը փակում են, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն Ադրբեջանին առաջարկում է ընդհանուր առմամբ փակել փախստականների վերադարձի հարցերը, սակայն արցախցիները պնդում են, որ իրենց  վերադարձի իրավունքը միջազգայնորեն ամրագրված իրավունք է։

Քննարկման բանախոսների կողմից նախ պատմական էքսկուրս կատարվեց Մինսկի խմբի գործունեության վերաբերյալ։ Նշվեց, որ ՄԽ ստեղծումն արդեն իսկ փաստումն էր այն բանի, որ Արդբեջանն ընդունում էր Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական  կարգավիճակի խնդիրը, եւ, ըստ այդմ էլ, այդ տարածքն առնվազն վիճելի տարածք էր համարվում։ Մինսկի խմբի ստեղծման պահին Հայաստանն ու Ադրբեջանն էին համարվում հակամարտող կողմեր, իսկ Արցախը սկսել է հակամարտող կողմ ճանաչվել 1993 թվականի սեպտեմբերից, ինչն ամրագրվել է 1994-ին։

Երբ այս տարվա սեպտեմբերին պարզ դարձավ, որ Մինսկի խումբը պետք է լուծարվի, արցախյան 80-ից ավելի ՀԿ-ներ նամակով դիմել են ԵԱՀԿ-ին՝ հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ Արցախն արդեն ճանաչված է հակամարտող կողմ, եւ Արցախի կարծիքն էլ պետք է հաշվի առնվի Մինսկի խմբի լուծարման հարցում։ Բայց արցախցիների կարծքին այս հարցում հաշվի չառան փաստացի, եւ Մինսկի խումբն այս տարվա դեկտեմբերի 1-ին լուծարվեց՝ ՀՀ եւ Ադրբեջանի իշխանությունների դիմումի հիման վրա։

Քննարկման ժամանակ ոչ հեռանկարային համարվեց ՀՀ իշխանությունների կողմից Արցախի էջը փակելու փորձը, ավելին՝ խիստ կարևորվեց իրավունքի պահպանման հարցը, օրինակ բերվեց նույն Ադրբեջանը, որը մոտ երեք տասնամյակ արդիական պահեց իրավունքի հարցը և ի վերջո հասավ իր նպատակին։ Ըստ այդմ էլ քննարկման մասնակիցները փորձեցին ի մի բերել արցախցիների անհատական և հավաքական իրավունքների պաշտպանության առկա ռեսուրսները, ինչպես նաև հիմնախնդրի միջազգայնացման հեռանկարները։

Ռոզա Հովհաննիսյան

Լուսանկարներում՝ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների այցը Ստեփանակերտի մամուլի ակումբի գրասենյակ 2013 թվականին

Փսիխոզի լարում. նոր հարձակո՞ւմ է նախապատրաստվում Էջմիածնի վրա

24News-ի տվյալներով՝ Նիկոլ Փաշինյանի կողմնակիցները մտադիր են դեկտեմբերի 28-ին կրկին «հարձակվել» Էջմիածնի վրա և ըիրադավ եպիսկոպոսների հետ միասին վերջապես «լուծել» Գարեգին Բ կաթողիկոսի հեռացման հարցը։

Անցած կիրակին վերջին շաբաթների ընթացքում ամենահանդարտն էր, քանի որ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ Մոսկվա կատարած այցի պատճառով չի մասնակցի հերթական պատարագին՝ առանց Գարեգին Բ-ի անունը հիշատակելու։

Մինչ մարդիկ կհասցնեին հանգիստ կիրակիից հետո շունչ քաշել, հայտնվեց դեկտեմբերի 28-ի հարձակման մասին լուրը։ Փսիխոզը պետք է պահպանվի, հակառակ դեպքում մարդիկ կարող են «արթնանալ» և շատ կոնկրետ հարցեր տալ՝ այն մասին, թե ինչ է կատարվում Հայաստանի հարավում, որտեղ է կառավարությունը մտադիր բնակեցնել 300,000 ադրբեջանցիների, և արդյոք Հայաստանը պլանավորում է փոխել իր «կողմնորոշումը»։

Էջմիածնի «գրոհը» դեկտեմբերի 18-ին, որը եկեղեցու կողմնակիցները համարեցին ձախողում, կառավարամետ մամուլի կողմից որակվեց որպես «հաջող փորձարկում»։ Ընդդիմությանը հաջողվեց հավաքել ընդամենը 2000-2500 մարդ, հաղորդում են կառավարամետ լրատվամիջոցները՝ ենթադրելով, որ դա սպառնալիք չէ կառավարության համար։

Դեկտեմբերի 18-ի «հարձակմանը» հաջորդեց մի փաստաթղթի «սենսացիոն» գաղտնազերծումը, ըստ որի՝ կաթողիկոսի եղբայրը՝ Եզրասը, իբր թե հավաքագրվել է խորհրդային ՊԱԿ-ի կողմից 1986-1988 թվականներին։ Սակայն այս փաստաթուղթը չստացավ ցանկալի արձագանքը։

Փաշինյանը, ըստ երևույթին, պետք է խորհրդակցեր Մոսկվայի հետ, և դրանից հետո որոշվի սկսել «հարձակումը», եթե տեղեկատվությունը հավաստի է, իհարկե։

Միևնույն ժամանակ, հայտնվեցին հաղորդագրություններ, որ Էրդողանը մտադիր է ինքը նշանակել Հայ Առաքելական Եկեղեցու կաթողիկոսներին, և որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու կենտրոնը շուտով Էջմիածնից կտեղափոխվի Պոլիս։

Փաշինյանն ինքը չի խոսել այս մասին, բայց ակնարկում է, որ Էջմիածինը պետք է «վերահսկի» միայն Հայաստանը, մնացածը թողնելով սփյուռքին։

Հայ հոգևորականները նշում են, որ Գարեգին Բ-ը անսասան է հրաժարական չտալու իր որոշման մեջ, բայց Փաշինյանի հաստատակամությունը կասկածներ է սերմանում կաթողիկոսի դիմանալու ունակության վերաբերյալ։

Հավատացյալները զարմանում են, թե ինչու է Փաշինյանն այդքան համառ Հայ Եկեղեցին սանձելու իր ցանկության մեջ. ոչ ոք չի հավատում էթիկական նկատառումների հեքիաթներին կամ լրտեսական լեգենդներին։ Բոլորը հասկանում են, որ սա փորձ է հանել Հայաստանի ազգային և պետական ​​հենասյուներից մեկը, առանց որի պետությունը կփլուզվի։

Արցախից փախստականների իրավունքների պաշտպանության նոր հարթակ

«Մարդու իրավունքներ փախստականների հետ և նրանց համար» նախագծի շրջանակներում Երևանում, Գյումրիում, Դիլիջանում և Եղեգնաձորում ստեղծվել են փախստականների համայնքային խորհուրդներ։

Խորհուրդների նպատակն է աջակցել և հզորացնել Արցախից փախստականներին՝ բարձրացնելով նրանց իրազեկվածությունը իրենց իրավունքների և հասանելի ծառայությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև նրանց հնարավորություն տալով մասնակցելու համայնքային որոշումների կայացմանը և իրականացնելու տեղական նախաձեռնություններ։

Ծրագիրն իրականացվում է Եվրոպական միության աջակցությամբ՝ Ժողովրդավարության զարգացման հիմնադրամի, Փախստականների հարցերով էստոնական խորհրդի, Ընդդեմ կանանց նկատմամբ բռնության կոալիցիայի և «Քըմիթ Գլոբըլ» (Commit Global) կազմակերպության կողմից։

Երևանի խորհրդի համանախագահ Գևորգ Սարգսյանը նշել է, որ նիստերը սկսվել են նոյեմբերի սկզբին։

«Խորհուրդը հնարավորություն է տեղահանված արցախցիների համար բարձրաձայնելու տարբեր ոլորտներում առկա խնդիրները։ Այդ ոլորտները բազմազան են՝ սոցիալական, կրթական, առողջապահական և այլ։ Տարբեր հարթակներում նման խնդիրներ արդեն բարձրաձայնվել են, սակայն այս հարթակի առանձնահատկությունն այն է, որ այն ֆինանսավորվում է Եվրոպական միության կողմից և իրականացվում է Փախստականների հարցերով էստոնական խորհրդի միջոցով, ինչը մեզ թույլ է տալիս հույս ունենալ, որ մեր խնդիրները կքննարկվեն տարբեր հարթակներում, տարբեր գերատեսչությունների հետ, և կստանան համապատասխան լուծումներ։

Խորհուրդն ունի բոլոր իրավական հնարավորությունները կազմակերպելու հանրային քննարկումներ, ինչպես նաև այդ քննարկումների հիման վրա կազմելու պաշտոնական փաստաթղթեր և մեր գործընկերների միջնորդությամբ դրանք հասցնելու համապատասխան մարմիններին։

Ծրագիրը դեռ նոր է սկսվել և տևելու է երկու տարի։ Մեր գլխավոր նպատակը, իհարկե, տարբեր ոլորտներին առնչվող հարցերի իրավակարգավորումն է, որոնց իրականացումը կապահովի դրական վերջնարդյունք։ Ի դեպ, հարկ է նշել, որ այս խորհուրդը ներկայիս կազմով գործելու է մեկ տարի, որից հետո կձևավորվի նոր խորհուրդ։

Հիմնական գործունեությունից զատ խորհրդի շրջանակներում իրականացվում են փոքր համայնքային զարգացման դրամաշնորհային ծրագրեր։ Մեր կարծիքով այդ ծրագրերը պետք է ուղղված լինեն համայնքապահպանության խնդիրներին և իրազեկման արշավներին։

Անդրադառնալով համայնքներին՝ կարևոր է նշել, որ համայնքային խորհուրդներ են ձևավորվել չորս տարբեր բնակավայրերում՝ Դիլիջանում, Գյումրիում, Եղեգնաձորում և Երևանում։ Այդ խորհուրդները դեռ ձևավորման փուլում են, սակայն արդեն անցկացրել են 2–3 նիստ և միջոցառումների ու խնդիրների վերաբերյալ տեղեկացնում են միմյանց, որպեսզի համատեղ ջանքերով հնարավոր լինի հասնել արդյունքի»։

Ալվարդ Գրիգորյան