Իրանում բողոքի ցույցերը շարունակվում են արդեն 12 օր։ Արևմտյան և իսրայելամետ լրատվամիջոցները հաղորդում են բազմաթիվ զոհերի և այաթոլլաների ռեժիմի անխուսափելի վախճանի մասին։ Իրանցի պաշտոնյաներն ու փորձագետները պնդում են, որ ամեն ինչ վերահսկողության տակ է, որ բողոքի ցույցերը առողջ հասարակության նշան են, և որ դրանց պետք է պատասխանել ոչ թե բռնությամբ, այլ խնդիրների լուծմամբ։ ԱՄՆ նախագահը նշում է, որ եթե Իրանում ցուցարարների դեմ բռնություն կիրառվի, Վաշինգտոնը միջոցներ կձեռնարկի։ Իրանում սա անվանում են հոգեբանական հարձակում։

«Հոգեբանական ճնշումը որպես թշնամու ռազմավարության տարր մեզ համար նորություն չէ։ Մենք հետևում ենք այլ պետությունների գործողություններին առավելագույն զգոնությամբ։ Իրանի զինված ուժերը պատրաստ են պաշտպանել երկրի ինքնիշխանությունը՝ առանց որևէ թուլության», – իրանական IRNA լրատվական գործակալության հաղորդմամբ՝ շաբաթական մամուլի ասուլիսում հայտարարել է Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղային։

Մեկնաբանելով Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի՝ Իրանում բողոքի ցույցերին աջակցելու մասին հայտարարությունները՝ Բաղային նշել է, որ իրանցի ժողովուրդն արդեն իսկ նմանատիպ «աջակցություն» է զգացել անցյալ ամռանը 12-օրյա պատերազմի ժամանակ։

«Իրանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների և միջուկային գիտնականների սպանությունները, ինչպես նաև սիոնիստական ​​ռեժիմի և նրա գործընկերների այլ հանցագործությունները չեն կարող մոռացվել», – հայտարարել է Արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը։

Խորամաբադի բնակիչները քաղաքից վռնդել են ճնշող կառավարական ուժերին և գրավել կառավարական շենքերը։ Արևմտյան լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների համաձայն՝ Սարի քաղաքում ցուցարարները ոչնչացրել են ոստիկանական մեքենա։

Իրանի 86-ամյա գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին պլանավորում է Թեհրանից փախչել Մոսկվա՝ իր 20 օգնականների և ընտանիքի անդամների ուղեկցությամբ, եթե տեսնի, որ բանակն ու անվտանգության ուժերը հրաժարվում են հրամաններից և կողմ են կանգնում ցուցարարներին, հաղորդում է բրիտանական The Times թերթը՝ հղում անելով բրիտանական հետախուզությանը։

Նաև “պարզվել է”, որ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն խնդրել է Վլադիմիր Պուտինին Թեհրանին ուղերձ փոխանցել այն մասին, որ Իսրայելը ​​մտադիր չէ հարձակվել Իրանի վրա, հաղորդում է Kan News-ը՝ հղում անելով դիվանագիտական ​​աղբյուրներին։

Ըստ Կանի՝ Իսրայելը մտահոգված է, որ Թեհրանը, համարելով հարձակումը անխուսափելի, կարող է կանխավ հարվածել Իսրայելի տարածքին։ Նեթանյահուի ուղերձը նպատակ ունի կանխել այս սցենարը։

Deutsche Presse-Agentur (dpa) լրատվական գործակալության հաղորդմամբ՝ հղում անելով «Human Rights Activists in Iran» իրավապաշտպան կազմակերպությանը և դրա HRANA մեդիա ցանցին, Իրանում ինը օր տևած փողոցային բողոքի ցույցերի ընթացքում զոհվել է առնվազն 35 մարդ, ձերբակալվել է ավելի քան 1200 ցուցարար։

Հունվարի 5-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետության դատական ​​համակարգը հայտարարել է, որ բողոքի ցույցերի ընթացքում ձերբակալվածների նկատմամբ որևէ մեղմություն չի ցուցաբերվի։ Միևնույն ժամանակ, Իրանում 2025 թվականին մահապատժի է ենթարկվել գրեթե երկու հազար մարդ՝ երկու անգամ ավելի, քան նախորդ տարի։

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հաստատել է իր պահանջը Արևմտյան կիսագնդի նկատմամբ: Գերատեսչությունը հրապարակել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի սև-սպիտակ լուսանկարը՝ սադրիչ մակագրությամբ. «Սա մեր կիսագունդն է, և նախագահ Թրամփը չի հանդուրժի մեր անվտանգությանը սպառնացող վտանգները»:

Լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների համաձայն, Թրամփը մտադիր չէ կանգ առնել Վենեսուելայի վրա ԱՄՆ-ի հարվածներից հետո: Սպիտակ տան գործող նախագահի խոսքով՝ ռազմական գործողությունները շուտով կարող են սկսվել Մեքսիկայում, Կոլումբիայում և Կուբայում: Թրամփը բացատրել է իր որոշումը նրանով, որ ամերիկացիները ցանկանում են օգնել այդ երկրների ժողովուրդներին:

ԱՄՆ-ն կարող է նաև վերահսկողություն հաստատել Գրենլանդիայի նկատմամբ առաջիկա ամիսներին, քանի որ այն համարում է «Արևմտյան կիսագնդի» մաս:

ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Սթիվեն Միլլերը կասկածի տակ է դրել Դանիայի կողմից Գրենլանդիայի նկատմամբ վերահսկողության օրինականությունը: «Իրական հարցն այն է, թե ի՞նչ իրավունքով է Դանիան վերահսկողություն ստացել Գրենլանդիայի նկատմամբ», – հարցրել է պաշտոնյան: Միլլերը կարծում է, որ Արկտիկայի և ՆԱՏՕ-ի անվտանգության շահերը պահանջում են, որ Գրենլանդիան դառնա ԱՄՆ-ի մաս: Նա վստահություն է հայտնել, որ կղզու անեքսիան չի պահանջի ռազմական ուժի կիրառում՝ հղում անելով Գրենլանդիայի մոտ 30,000 բնակչություն ունեցող փոքրաթիվ բնակչությանը:

Մինչ այժմ Վաշինգտոնը ներկայանում էր որպես ամբողջ աշխարհի տիրակալ, բայց հիմա, համաձայն Մոնրոյի դոկտրինի, Թրամփը հավակնում է միայն Արևմտյան կիսագնդին։ Ճիշտ է, այստեղ կան էական խնդիրներ, մասնավորապես իսպանախոս Հարավային Ամերիկայի հետ, բայց Թրամփը այս հարցերը անտեսում է՝ հավատալով, որ Իսպանիան, Պորտուգալիան և այլ նախկին գաղութային երկրներ շուտով կունենան այլ խնդիրներ՝ պայքար Չինաստանի հետ։

Միացյալ Նահանգները «զիջում է» Արևելյան կիսագունդը, բայց ո՞ւմ։ Դատելով ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթի ծաղրական տոնից՝ Ռուսաստանը Արևելյան կիսագնդի «հավակնորդների» ցուցակում չէ։ «Երեք գիշեր առաջ Վենեսուելայում մեր լավագույն ամերիկացիներից գրեթե 200-ը մտան Կարակասի կենտրոն…», – ընդգծեց Հեգսեթը՝ նշելով, որ գործողությունը տեղի է ունեցել առանց որևէ ամերիկացի զինծառայողի զոհվելու։ – Կարծես թե այդ ռուսական ՀՕՊ համակարգերը այդքան էլ լավ չեն աշխատել, այնպես չէ՞», – կատակեց նա։

Նույն ելույթի ժամանակ Փիթ Հեգսեթը հայտարարեց, որ Միացյալ Նահանգները չի ձգտում հակամարտության այլ երկրների հետ, բայց աշխարհը մտել է «գերտերությունների մրցակցության նոր դարաշրջան»։ Այս համատեքստում ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը ուղղակիորեն հիշատակեց միայն Չինաստանի մասին։

ԱՄՆ-ի վճռական գործողությունները Վենեսուելայում լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում դեպի Չինաստան նավթի կայուն արտահանման համար: Պեկինի և Կարակասի միջև երկարատև տնտեսական կապերը խզվել են, հաղորդում է Bloomberg-ը։

Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը խիստ վրդովմունք է հայտնել ԱՄՆ գործողությունների կապակցությամբ: Խոսնակը նշել է, որ Պեկինը «խորապես ցնցված է» ուժային միջամտությունից և «խստորեն դատապարտում է ինքնիշխան պետության և նրա առաջնորդի դեմ ուժի ցուցադրական կիրառումը»։

Կարծես թե Եվրոպան և Չինաստանը ստիպված կլինեն պայքարել Արևելյան կիսագնդում գերիշխանության համար: ԱՄՆ-ն հաճույքով կհետևի այս պայքարին հեռվից։

Սկիզբը՝ այստեղ եւ այստեղ 

Step1.am-ի հարցերին պատասխանում է քաղաքագետ Ստեփան Հասան-Ջալալյանը։

-Պարոն Հասան-Ջալալյան, դուք հայտարարել եք, որ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտությունը կարգավորված չէ, Արցախի հարցը փակված չէ։ Եվ հակամարտության խաղաղ լուծմանը զուգահեռ նաեւ Ադրբեջան-Արցախ հակամարտության կարգավորման ոչ խաղաղ կամ ուժային հնարավորությունն եք դիտարկում։ Ինչպե՞ս է հնարավոր իրականացնել դա, ի՞նչ ճանապարհներ կան։

Եթե միջազգայնորեն չճանաչվի Արցախի Հանրապետության անկախությունը, ապա Արցախի Հանրապետության ազգությամբ հայ քաղաքացիների Արցախ վերադարձն իրականություն դարձնելու և այնտեղ նրանց խաղաղ, անվտանգ ու երաշխավորված կենսագործունեությունն ապահովելու նպատակով Արցախի Հանրապետության վտարանդի վարչակազմը կարող է դիտարկել նաև ուժային եղանակը: Հարցն ուժային եղանակով լուծելու հնարավորություն Արցախի Հանրապետության վարչակազմին տալիս է միջազգային իրավունքը: Այսպես, 1933թ. դեկտեմբերի 26-ին Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում ամերիկյան 20 պետություններ, այդ թվում նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները, ընդունել է «Պետությունների իրավունքների և պարտականությունների մասին» կոնվենցիան, որն առավելապես հայտնի է Մոնտեվիդեոյի կոնվենցիա անունով:

Հիշյալ փաստաթղթի 3-րդ հոդվածում, մասնավորապես, արձանագրված է. «Պետության քաղաքական գոյությունը կախված չէ այլ պետությունների ճանաչումից: Նույնիսկ ճանաչումից առաջ պետությունն իրավունք ունի պաշտպանելու իր ամբողջականությունն ու անկախությունը…»:

Ի՞նչ է սա նշանակում: Սա նշանակում է, որ դե ֆակտո պետությունը կարող է ցանկացած եղանակով, այդ թվում և ուժային եղանակով, ապահովել իր տարածքային ամբողջականությունն ու անկախությունը:

Հարկ եմ համարում նշել, որ 2021թ. սեպտեմբերի 29-ին Արցախի Հանրապետության Ազգային Ժողովը վավերացրել է Մոնտեվիդեոյի կոնվենցիան։ Իսկ ուժային եղանակը գործադրելու իր իրավունքը Արցախի Հանրապետությունը կարող է իրացնել հետևյալ կերպ. Հայաստանի Հանրապետությունը ճանաչում է Արցախի Հանրապետության անկախությունը, որից հետո Հայաստանի Հանրապետության վարչակազմը Արցախի Հանրապետության վտարանդի վարչակազմի հետ կնքում է «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին» պայմանագիր։

Ղեկավարվելով Մոնտեվիդեոյի կոնվենցիայի և Հայաստանի Հանրապետության հետ կնքված «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին» պայմանագրի դրույթներով՝ Արցախի Հանրապետության վարչակազմը պաշտոնապես դիմում է Հայաստանի Հանրապետության վարչակազմին՝ խնդրելով Արցախի Հանրապետությանը տրամադրել ռազմական օգնություն: Հայաստանի Հանրապետության կողմից Արցախի Հանրապետությանը տրամադրված ռազմական օգնությունն անվանելով վերակազմյալ Արցախի Պաշտպանության բանակ՝ Արցախի Հանրապետության վտարանդի վարչակազմը նշված բանակի միջոցով ազատագրում է կամ դեօկուպացիայի է ենթարկում Արցախը։ Արցախի Հանրապետության դեօկուպացիայի հատուկ ռազմական գործողությանը կարող են մասնակցել նաև կամավորական ջոկատներ ինչպես Հայաստանի Հանրապետությունից, այնպես էլ՝ արտերկրից։

Հաշվի առնելով 1918 թվականի մայիսին հարավկովկասյան տարածաշրջանի քաղաքական քարտեզի վրա օսմանյան Թուրքիայի վարչակազմի կողմից Ադրբեջան անունով արհեստական, կեղծ, խամաճիկային կազմավորման ստեղծման փաստը և Արցախի ու Հայաստանի Հանրապետության հետ վերջինիս ունեցած փոխհարաբերությունների ողջ պատմությունը, որը կազմում է ավելի քան 107 տարի, վստահաբար պնդում եմ. Ադրբեջանը խաղաղ ճանապարհով չի ազատելու Արցախի Հանրապետության սահմանադրորեն ամրագրված տարածքի նույնիսկ մեկ միլիմետրը։ Հետևաբար, Արցախի մեր հայրենակիցների տիրոջ իրավունքով և կարգավիճակով Արցախ վերադարձն իրականություն դարձնելու և այնտեղ նրանց խաղաղ, անվտանգ ու ստեղծարար կենսագործունեությունն ապահովելու նպատակով հրամայական անհրաժեշտություն է ուժային եղանակով օկուպանտ և ցեղասպան Ադրբեջանին դուրս քշելու Արցախի Հանրապետության տարածքից։

Շարունակելի