«Դեռ ոչինչ չի համաձայնեցվել, բացի այն, որ ես պնդել եմ Իրանի հետ բանակցությունները շարունակելու վրա՝ տեսնելու համար, թե արդյոք հնարավոր է համաձայնության գալ», – գրել է ԱՄՆ նախագահ Թրամփը սոցիալական ցանցերում՝ Իսրայելի վարչապետ Նեթանյահուի հետ հանդիպումից հետո։

Իրանցի քաղաքական գործիչներն ու միջազգային վերլուծաբանները նշում են, որ Նեթանյահուն ամեն ինչ անում է Թրամփին համոզելու համար հարվածել Իրանին և վերջ դնել այաթոլլաների ռեժիմին։ Նեթանյահուն չի թաքցնում, որ խնդիրը Իսրայելի պետականության պահպանումն է՝ այն կապելով Իրանի հետ։

Ըստ ԶԼՄ-երի՝ արաբական միապետությունները և նույնիսկ Թուրքիան համոզում են Թրամփին հարված չհասցնել Իրանին և գործարք կնքել։ «Բազեները» պնդում են, որ հարվածի որոշումն արդեն կայացված է, և Թրամփը պարզապես սպասում է անակնկալ հարձակման համար հարմար պահի։

Այս իրավիճակում փոխնախագահ Վենսը այցելել է Երևան և Բաքու՝ հայ-իրանական սահմանը անվանելով «ճանապարհ, որը կապում է Ադրբեջանի երկու մասերը»։ Նա նաև Ալիևին անվանել է Թրամփից բացի միակ առաջնորդը, որը եզակի հարաբերություններ է պահպանում Թուրքիայի և Իսրայելի հետ։ Վենսը չի հիշատակել, որ Ադրբեջանը՝ իրանական ոճի շիիզմ քարոզող միակ թյուրքական պետությունն է։

Հայաստանում Վենսը այցելեց Ծիծեռնակաբերդ, սկզբից տեղադրեց մի գրառում, որտեղ հիշատակեց «ցեղասպանություն» տերմինը, ապա այն փոխարինեց անիմաստ գրառմամբ՝ «հավերժական կրակի մոտ ծաղիկներ դնելու» մասին։

Իրանը Վենսի այցին պատասխանեց մեկ հայտարարությամբ. «Մենք ամեն ինչի հետ համաձայն ենք, քանի դեռ տարածաշրջանի սահմաններին վտանգ չի սպառնում»։

TRIPP-ը ուղղակի սպառնալիք է հայ-իրանական սահմանին։ Երկու կարևոր հարց մնում է անպատասխան. արդյո՞ք Թրամփի ճանապարհը կփակի հայ-իրանական սահմանը, և որքա՞ն լայն կլինի այս ճանապարհը։

Նիկոլ Փաշինյանը երկրորդ հարցին խուսափողականորեն պատասխանեց Վենսի հեռանալուց հետո՝ նշելով, որ 42 կիլոմետրանոց ճանապարհը կունենա առնվազն 500 մետր լայնություն։ Սակայն այն հարցը, թե արդյոք Հայաստանի և Իրանի միջև ուղիղ կապը կպահպանվի, եթե կառուցվի Թրամփի ճանապարհը, մնում է անպատասխան։

Պատասխանելով տարածաշրջանում ամերիկյան ներկայության ընդլայնման և TRIPP- վերաբերյալ հարցին՝ Հայաստանում Իրանի դեսպան Խալիլ Շիրգոլամին նշել է. «Այսօր ես հանդիպեցի ՀՀ նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի հետ։ Շատ ջերմ և բարեկամական մթնոլորտում մենք քննարկեցինք հյուսիս-հարավ և արևելք-արևմուտք հաղորդակցության ուղիների ապաշրջափակմանն ուղղված ջանքեր գործադրելու անհրաժեշտությունը։ Մենք նաև նշեցինք Ջուլֆա-Նախիջևան-Երասխ երկաթուղու գործարկման անհրաժեշտությունը՝ Պարսից ծոցի և Սև ծովի միջև կապ հաստատելու համար։ Հայաստանի ղեկավարությունը հայտարարել է, որ թույլ չի տա որևէ քայլ Իրանի դեմ։ Հնարավոր է՝ դեռ վաղ է այս մասին խոսել, բայց ապագայում մենք կարող ենք շատ լուրջ քննարկել դա»։

Արդյո՞ք Իրանի ղեկավարությունը պատրաստ է երաշխիքներ տրամադրել Հայաստանին, եթե հայ-իրանական սահմանը սպառնալիքի տակ հայտնցի ԱՄՆ-ի կամ Ադրբեջանի կողմից հակաիրանական գործողությունների պատճառով։

Դեռևս Թրամփի ճանապարհը չկա, հայ-իրանական հաղորդակցությունները գործում են, բայց իրադարձությունների հետագա ընթացքը կախված կլինի նրանից, թե ինչպես կզարգանան ԱՄՆ-ի և Իրանի հարաբերությունները։ Իրանն արդեն հայտարարել է ուրանի հարստացման մակարդակը նվազեցնելու իր պատրաստակամության մասին։ Բայց պարզ չէ՝ բանակցությունները կավարտվեն՞ համաձայնագրով, թե՞ պատերազմով։

Պատերազմը կփոխի տարածաշրջանի սահմանները, և դատելով Վենսի հայտարարությունից՝ ԱՄՆ-ն կցանկանար սահմանները որոշել՝ հաշվի առնելով Իսրայելի, Թուրքիայի և նրանց «ընկեր» Ալիևի տեսակետները։ Ինչպե՞ս կարձագանքեն տարածաշրջանի հին նստակյաց ժողովուրդները՝ հայերն ու իրանցիները։

ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի Հայաստան կատարած մեկօրյա այցը, որը պետք է լիներ պատմական հանգրվան, նշանավորվեց մի շարք միտումնավոր սխալներով և քիքսերով։ Չնայած Վենսը բացահայտորեն աջակցեց Փաշինյանի մասնակցությանը առաջիկա ընտրություններին, այցի որոշ հատվածներ ավերիչ ազդեցություն ունեցան իշխող կուսակցության վարկանիշի վրա, քանի որ վերաբերում էին հայ հասարակության համար հիմնարար հարցերին՝ Ցեղասպանությանը, Ատոմակայանին և բարգավաճմանը։ Այս բոլոր հարցերի վերաբերյալ Վենսի հայտարարությունները անցանկալի էին հայ հասարակության համար։

Մասնավորապես, Վենսը այցելեց Ծիծեռնակաբերդ, ապա հեռացրեց մի գրառում, որտեղ երկու անգամ հիշատակվում էր «Ցեղասպանություն» բառը՝ թողնելով միայն «հավերժական կրակի» մասին հղում։ Վենսը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը կարևոր անվանեց միայն «մշակութային առումով», ինչը արդեն իսկ սուր արձագանք է առաջացրել ԱՄՆ-ում՝ թե՛ հայ համայնքի ներսում, թե՛ ամերիկյան ժողովրդավարական և քաղաքացիական շրջանակներում։ Ցեղասպանության հարցը սրբազան է հայ ժողովրդի համար, և ԱՄՆ դիրքորոշումն այս հարցում կտրուկ իջեցրել է Փաշինյանի կառավարության վարկանիշը։

Բացի այդ, հայտնի դարձավ, որ ԱՄՆ-ը կարծես թե մտադիր է փակել Մեծամորի ատոմակայանը (ԱԷԿ)՝ մոդուլային էլեկտրակայաններ կառուցելու պատրվակով (որոնք առաջին անգամ կփորձարկվեն Հայաստանում): Սա ևս մեկ հարված էր ԱՄՆ-ի և Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշին, քանի որ ԱԷԿ-ը նույնպես սրբազան թեմա է Հայաստանի համար: Սա պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ այն ապահովում է Հայաստանի էներգիայի 40%-ը, այլև դրա ռազմավարական զսպող նշանակությամբ: Բոլորը լավ հիշում են, թե ինչպես ավարտվեց ԱԷԿ-ը փակելու փորձը 1990-ականների սկզբին՝ ցուրտ ու մութ տարիներ:

Երրորդ քիքսը՝ 9 միլիարդ դոլարի ներդրումների մասին հայտարարությունն էր, որը պետք է հաճոյացներ հայ հասարակությանը․ չէ՞ որ հանուն բարգավաճման են մարդիկ համաձայնվել Արցախի կորուստին և արժանապատվության ոտնահարման։

Սակայն պարզվեց, որ Վենսի ասածը՝ ներդրումներ չեն, այլ արտահանում, և ոչ թե 9 միլիարդ, այլ 5 միլիարդ, և այն էլ՝ վարկով։ Այս հարցով էյֆորիայի մարումից հետո Փաշինյանի վարկանիշը կրկին կտրուկ անկում ապրեց, այնքան, որ նա ստիպված եղավ հարցազրույց տալ՝ իրավիճակը փրկելու համար։

Սակայն հարցազրույցը բերեց ևս մի քանի հիասթափություններ. պարզվեց, որ ամերիկացիները խոսում էին միայն TRIPP-ի մասին, այլ ոչ թե տարածաշրջանի և Հայաստանի ապաշրջափակման, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը կտրականապես հրաժարվում են օգտագործել հայկական երկաթուղիները, և որ TRIPP-ը նախատեսված էր միայն «Ադրբեջանի երկու մասերը Հայաստանի տարածքով միացնելու» համար։

Վերջապես, Փաշինյանն ասաց, որ «խաղաղության պայմանագիրը» կստորագրվի ընտրություններից առաջ՝ առանց մանրամասնելու, թե ինչու է փոխվել Օստապ Բենդերի «ժամանակացույցը». մինչ այժմ Հայաստանի կառավարությունը վերջնագիր էր ներկայացրել. նախ ընտրություններ, ապա պայմանագիր. հիմա ասում են՝ առավոտյան փողը, երեկոյան աթոռները։

Բայց ամենամեծ մեմը արցախցիների արձագանքն էր, որոնց խնդիրներին Վենսի այցի ժամանակ չանդրադարձան, բացարձակ։ Լիլիթ Ավանեսյանի կատակից հետո, արցախցիները սկսեցին առցանց տեղադրել արհեստական ​​բանականության կողմից ստեղծված լուսանկարներ, որտեղ բարի Վենսը նրանց բնակարանային վկայականներ է տրամադրում, բուժում և օգնում է գոյատևել Հայաստանում։

Այս մեմերը մատնանշում էին Վենսի այցի աղաղակող բացը, որը չանդրադառձավ հայերի ամենաթարմ վերքերին և չարտացոլեց քաղաքական դիրքորոշում տարածաշրջանի այս հիմնարար հարցի վերաբերյալ։