Month: Մարտ 2026
Արգելված է ոչ միայն «Արցախ» բառը, այլև Հայաստանի 35-ամյա պատմությունը
2020 թ․ պատերազմից հետո Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններում իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը ներկայացրեց նախընտրական ծրագիր, որտեղ խոսվում էր Շուշիի և Հադրութի դեօկուպացիայի, Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման և նրանց անվտանգության ու բարգավաճման ապահովման մասին: Չնայած քչերն էին հավատում քարոզարշավի խոստումներին, բայց այն ժամանակ շատերը կարծում էին, որ պարզապես այլ ճանապարհ չկա, և որ Հայաստանի իշխող կուսակցությունը ամեն ինչ ճիշտ է անում: Ավելին, ընդդիմադիր կուսակցությունները այլ բան չէին առաջարկում՝ ո՛չ վերանայել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությն պայմանները, ո՛չ վիճարկել ռուս խաղաղապահների ներկայությունը և դրանք ՄԱԿ-ի ուժերով փոխարինել, ո՛չ էլ իրականացնել 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի որոշումը Հայաստանի և Արցախի վերամիավորման վերաբերյալ:
2026 թվականի ընտրություններին նույն «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը մասնակցում է հակառակ օրակարգով՝ արգելելով ոչ միայն «Արցախ» բառը, այլև անկախ Հայաստանի 35-ամյա պատմությունը, որը իրականում սկսվել է 1989 թվականի որոշումից և անբաժանելիորեն կապված է Արցախյան շարժման հետ:
2023 թվականի բռնի տեղահանումից հետո, երբ տասնյակ հազարավոր հյուծված մարդիկ ժամանեցին Արցախից, Հայաստանի կառավարությունը, նրանց անվանելով «եղբայրներ և քույրեր», մեթոդաբար անհաղթահարելի “ականապատ գոտի” ստեղծեց արցախցիների և մնացած հայաստանցիների միջև, չնայած երկուսն էլ նույն հայկական անձնագրերն ունեն։ Նախանձելի համառությամբ արցախցիներին մեկուսացրեցին քաղաքական և հասարակական գործընթացներից, պետական ծառայությունից, իսկ նրանց սոցիալական և ֆինանսական կայունությունը լիովին կապվեց կառավարության քմահաճույքներին։ Միակ բանը, որ արցախցիները ստանում էին՝ մեկ անձի համար 50,000 դրամն էր, որը 1.5 տարի շատերին թույլ տվեց շունչ քաշել և փորձել սկսել զրոյից։
Անցյալ գարնանից ի վեր կայուն ֆինանսական օգնությունը նույնպես դադարեց, և Արցախի և արցախցիների թեման տոքսիկ դարձավ սոցիալ-քաղաքական ոլորտում։ Ամենաբարձր մակարդակներում արցախցիներին մեղադրում էին վատ ղեկավարներ ընտրելու, Ռուսաստանին և Պուտինին չափազանց սիրելու և Հայաստանի հետ չինտեգրվելու մեջ, այս ամենը ուղեկցելով դաժան ատելության խոսքով։ Որոշ ժամանակ անց Արցախի թեման ամբողջությամբ ջնջվեց հանրային և լրատվական տարածքից, կարծես վերջին 35 տարիները տեղի չեն ունեցել։
«Լռությունը» շարունակվեց մինչև վերջերս, երբ պարզվեց, որ Փաշինյանն անձամբ “խնդրել” է Ցեղասպանության թանգարանի տնօրենին հրաժարական տալ պարզապես այն պատճառով, որ նա ԱՄՆ փոխնախագահին գիրք է նվիրել, որտեղ Արցախում տեղի ունեցած իրադարձությունները նկարագրվում են որպես Հայոց ցեղասպանության շարունակություն: Փաշինյանը խոստացել է, որ «պետության» յուրաքանչյուր ոք, ով կհիշատի Արցախի հարցը, որը, ըստ նրա, ինքն ու Ալիևը արդեն «լուծել են», կազատվի աշխատանքից։
Այս հայտարարությունից հետո չեզոք և նույնիսկ օտարերկրյա գործատուները ընդհանրապես դադարեցին աշխատանքի ընդունել արցախցիներին՝ ամոթանքով բացատրելով, որ հիմա նրանց աշխատանքի ընդունելու լավագույն ժամանակը չէ: Շատ լրատվամիջոցներ նույնպես դադարեցին հիշատակել արցախցիների խնդիրները՝ չար ու փորձանքից հեռու: Իսկ հազվագյուտ հիշատակումները «մեկնաբանությունների» այնպիսի տարափ առաջացրին, որ հաջորդ անգամ «անհասկացող» լրատվամիջոցները երկու անգամ կմտածեն, նախքան «թունավոր» արցախցիների մասին գրելը։
Արցախցի լրագրող և բլոգեր Դավիթ Սիմոնյանը վերջերս «Кавказский узел»-ում հրապարակել է Ստեփանակերտում վերջին օրերի մասին իր երեք վավերագրական ֆիլմերը: Դավիթ Սիմոնյանի գրառումը մեկնաբանությունների իսկական իններորդ ալիք առաջացրեց, որոնցից ամենանշանակալին, թերևս, Բաքվից եկածն էր. «Հայե՛ր, դեռ չե՞ք հանգստացել»։
Բաքվում բնակվող քաղտեխնոլոգների և նրանց մասնաճյուղերի՝ Երևանում (կամ հակառակը) հաշվարկներով՝ հայերը, այդ թվում՝ արցախցիները, վաղուց պետք է հանդարտվեին և պարզապես կորեին։ «Միայն ուժն է այժմ արդյունավետ. միջազգային իրավունք չկա», – գրում են բաքվեցիները։ Սակայն չգիտես ինչու նրանց նախագահը պահանջում է, որ Հայաստանը չեղյալ հայտարարի 1989 թվականի որոշումը, քանի որ, ըստ միջազգային իրավունքի, Արցախը Հայաստանի մաս է կազմում։ Եվ միայն Հայաստանի ժողովուրդը կարող է «չեղարկել» այն, ոչ թե ուժը կամ Ալիևն ու Փաշինյանը։
Հայերը չեն հանդարտվել, և դեռ շատ քաղաքական գործիչներ, ովքեր կարծում են․ որ «լուծել են Ղարաբաղի հարցը», կսարսափեն միայն Արցախի հիշատակումից։
Սահմանադրական հանրաքվեն չի անցկացվի ընտրությունների հետ միաժամանակ
Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագծի տեքստն արդեն պատրաստ է, այն նախատեսվում է քննարկել իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նիստում, նաև համանուն խորհրդարանական խմբակցությունում:
«Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ այս մասին ասաց ՀՀ արդարադատության նախարար Սրբուհ Գալյանը Արդարադատության նախարարին կից հասարակական խորհրդի առաջին նիստի ընթացքում:
«Մենք հնարավորինս շուտ կհրապարակենք Սահմանադրության տեքստը։ Ակնհայտ է, որ հանրաքվեն չի կարող անցկացվել ընտրությունների հետ միաժամանակ։ Սա նշանակում է, որ մենք ավելի շատ ժամանակ կունենանք հանրության հետ շփվելու համար», – ասաց Գալյանը։
Օրերս Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրությունը չպետք է հղումներ պարունակի Անկախության հռչակագրին, քանի որ դա կհանգեցնի հակամարտության։
Արդարադատության նախարարի հայտարարությունը, որ սահմանադրական հանրաքվեն չի անցկացվի ընտրությունների հետ միաժամանակ, չի նշանակում, որ Սահմանադրությունը չի կարող ընդունվել ընտրություններից առաջ։ Տարածաշրջանում իրավիճակը փոխվում է, ինչպես նաև Հայաստանի ներքին իրավիճակը, և ընտրություններից երկու ամիս առաջ ոչ ոք վստահ չէ դրանց արդյունքի մեջ։ Ահա թե ինչու սահմանադրական հանրաքվեն, որը տարածաշրջանային և համաշխարհային գործիչների համար շատ ավելի կարևոր է, քան Փաշինյանի կամ որևէ մեկի ընտրությունը, կարող է անսպասելիորեն տեղի ունենալ ընտրություններից առաջ։
Շատ բան կախված կլինի Իրանում պատերազմի ընթացքից, նաև դրանից, թե արդյոք մայիսի սկզբին եվրոպացի առաջնորդները կժամանեն Հայաստան, և թե արդյոք «կհաստատվի» Հայաստանի գոյության իրավունքը։
Ատրպատականի ՀԱԵ թեմը դադարեցրել է եկեղեցական արարողությունները
Իրանի դեմ հարվածների ֆոնին ՀԱԵ Ատրպատականի թեմը դադարեցրել է եկեղեցական արարողությունները: Հայտնում են թեմից։
«Թեմական խորհուրդը` Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ Գրիգոր արքեպիսկոպոս Չիֆթճյանի նախագահությամբ, նախազգուշական քայլեր են ձեռնարկել` դադարեցնելով Թավրիզիում և Ուրմիայում եկեղեցական արարողությունները»,– ասված է հաղորդագրությունում։
Երկու քաղաքների հայոց ազգային դպրոցները հեռավար են շարունակում դասերը։ Ազգային առաջնորդարանը շարունակում է աշխատել։ Հայ համայնքն այս փուլում վնասներ չի կրել. պայթյունների հետևանքով միայն պատուհանների ապակիներ են կոտրվել։
1921 թ․ մարտի 15-16-ի երկու որոշիչ իրադարձություն
«Մարտ առ մարտ» ֆիլմը արժանացավ «Օսկար» մրցանակի՝ որպես լավագույն ֆիլմ
Փոլ Թոմաս Անդերսոնի «Մարտ առ մարտ» ֆիլմը արժանացել է «Օսկար» վեց մրցանակի, այդ թվում՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում: Մայքլ Բ. Ջորդանը («Մեղավորները») հաղթել է «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում, իսկ Ջեսի Բաքլին («Համնեթ»)՝ «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում: «Պարոն Ոչ ոք ընդդեմ Պուտինի» ֆիլմը, որը պատմում է ռուսական դպրոցներում պատերազմական քարոզչության մասին, արժանացել է «Լավագույն վավերագրական ֆիլմ» անվանակարգում:
Շոն Փեննը հաղթել է «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» անվանակարգում: Սա նրա երրորդ «Օսկարն» է՝ «Խորհրդավոր գետ» (2003) և «Կաթ» (2013) ֆիլմերից հետո:
Այս տարի ո՛չ Լեոնարդո ԴիԿապրիոն («Մարտ առ մարտ»), ո՛չ էլ Թիմոթի Շալամեն (Մարտի Մագնիֆիկենտ) չեն արժանացել «Օսկար» մրցանակի՝ որպես «Լավագույն դերասան» անվանակարգում:
Այս անվանակարգում ոսկե արձանիկը շնորհվել է Մայքլ Բ. Ջորդանին, որը «Մեղավորները» ֆիլմում խաղացել է երկվորյակ եղբայրների դերը:
«Համնեթ» ֆիլմում իր դերի համար «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում մրցանակը ստացել է իռլանդացի դերասանուհի և երգչուհի Ջեսի Բաքլին, որը հայտնի է «Պատերազմ և խաղաղություն», «Տաբու» և «Չեռնոբիլ» հեռուստասերիալներում իր դերերով:
Խամենեին և Նեթանյահուն ողջ են, թե՞ ոչ
Համաշխարհային տեղեկատվական տարածքը ցնցված է պատերազմի մաս կազմող լուրերից: Վերջին մի քանի օրերի ամենաշատ քննարկվող թեման այն էր, թե արդյոք Իրանի և Իսրայելի առաջնորդները դեռ կենդանի են: Ամեն ինչ այնքան անվստահելի է, որ նույնիսկ այս պարզ հարցին տարբեր պատասխաններ են հնչում։
Իրանի գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեին «լավ առողջական վիճակում է» և «լիովին վերահսկում է իրավիճակը», – ասել է Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին:
Մոջթաբա Խամենեին մարտի 8-ին նշանակվելուց ի վեր հանրության առջև չի հայտնվել: Խամենեիի մարտի 12-ին ազգին ուղղված առաջին ուղերձի տեքստը կարդացել է Իրանի պետական հեռուստատեսության հաղորդավարը:
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախկինում կասկած էր հայտնել, որ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդը դեռ կենդանի է: Որոշ տեղեկությունների համաձայն, Խամենեին, հնարավոր է, վիրավորվել է իր հոր՝ այաթոլլա Ալի Խամենեիի և նրա ընտանիքի անդամների մահվան բերած հարվածի հետևանքով:
Քուվեյթի «Ալ Ջարիդա» թերթը պնդում է, որ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեին փետրվարի 28-ին Իսրայելի օդային հարվածի ժամանակ վիրավորվելուց հետո գաղտնի կերպով տեղափոխվել է Մոսկվա՝ ռուսական ռազմական ինքնաթիռի կողմից խիստ գաղտնի գործողության շրջանակներում: Թերթի տվյալներով՝ նա վիրահատվել է Ռուսաստանում և այժմ բուժում է ստանում Պուտինի նստավայրերից մեկի մասնավոր կլինիկայում: Վիրահատությունը հաջող է անցել:
Երեկ ԱՄՆ իշխանությունները կրկին հայտարարեցին, որ Մոջթաբա Խամենեին, հավանաբար, չի կատարում իր պարտականությունները որպես երկրի առաջնորդ, և նույնիսկ ենթադրեցին, որ նա կարող է մահացած լինել: Այս հայտարարությունն արել է, մասնավորապես, ՄԱԿ-ում ԱՄՆ դեսպան Մայք Վալցը, հաղորդում է CNN-ը։
Իր հերթին, Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն կիրակի օրը սոցիալական ցանցերում տեսանյութ է հրապարակել՝ նպատակ ունենալով ցրել առցանց լուրերը և իրանական պնդումները, թե ինքը վիրավորվել կամ սպանվել է, կամ որ նրա վիճակը շարունակում է անորոշ մնալ շարունակվող պատերազմի պայմաններում, նշել է CNN-ը։
Երուսաղեմի մոտ գտնվող սրճարանում նկարահանված տեսանյութում երևում է, թե ինչպես է Նեթանյահուն սուրճ խմում և արձագանքում իր մահվան մասին լուրերին։
«Ես մեռած եմ, այո, բայց սուրճի համար: Ես մեռած եմ իմ ժողովրդի համար: Ինչպե՞ս են նրանք իրենց պահում: Հրաշալի է: Ուզո՞ւմ եք հաշվել մատների քանակը», – հարցնում է Նեթանյահուն՝ նախքան ձեռքերը բարձրացնելը և մատները հաշվելը՝ հեգնական ակնարկ անելով շաբաթավերջին առցանց շրջանառվող լուրերից մեկին, թե իբր նա վեց մատ ուներ վերջերս հրապարակված պաշտոնական տեսանյութում։
Թրամփը դիմել է ՆԱՏՕ-ին, Չինաստանին և արաբական երկրներին, որոնք պայմանավորվում են Իրանի հետ
Դոնալդ Թրամփը կոչ է անում դաշնակիցներին միանալ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի Իրանի դեմ պատերազմին, սակայն մինչ այժմ միայն մերժումներ է ստաnում: Երկրները նախընտրում են բանակցել Իրանի հետ Հորմուզի նեղուցով անցնելու վերաբերյալ: Ի պատասխան՝ Թրամփը մտադիր է օկուպացնել Խարգ կղզին՝ չնայած հսկայական աղետի սպառնալիքին, այդ թվում՝ բնապահպանական։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հույս է հայտնել, որ Չինաստանը, Ֆրանսիան, Ճապոնիան, Հարավային Կորեան, Մեծ Բրիտանիան և այլ երկրներ ռազմանավեր կուղարկեն Հորմուզի նեղուց՝ առևտրային նավերի անվտանգ անցումն ապահովելու համար: Նա այս մասին գրել է իր սոցիալական ցանցում՝ Truth Social-ում։
«Մենք շատ բարի ենք եղել: Մենք պարտավոր չէինք օգնել նրանց (ՆԱՏՕ-ական Եվրոպային) Ուկրաինայի հարցում: Ուկրաինան հազարավոր մղոններ հեռու է… Բայց մենք օգնեցինք նրանց: Հիմա կտեսնենք՝ նրանք կօգնեն մեզ, թե ոչ: Որովհետև ես վաղուց եմ ասում, որ մենք կլինենք նրանց կողքին, բայց նրանք չեն լինի մեր կողքին: Ես վստահ չեմ, որ նրանք կլինեն այնտեղ», – ասել է Թրամփը: Դաշնակիցները պետք է ուղարկեն ականազերծող նավակներ, որոնցից Եվրոպան շատ ավելի շատ ունի, քան ԱՄՆ-ն, հավելել է Թրամփը։
Թրամփը նաև ասել է, որ կարող է հետաձգել մարտի վերջին Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի հետ հանդիպումը, եթե Պեկինը նույնպես չօգնի նեղուցով անարգել նավագնացության ապահովմանը։
Մինչդեռ, չինական նավերը ազատորեն անցնում են Հորմուզի նեղուցով։ ԱՄՆ-ում Չինաստանի դեսպանատան խոսնակը CNN-ին հայտնել է, որ Չինաստանը կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները։ Նա չի մանրամասնել, թե արդյոք Պեկինը կընդունի Թրամփի առաջարկը։
Արաբական պետությունները պետք է միանան Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական գործողությանը։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը այս մասին հայտարարել է C14 հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում։
Այնուամենայնիվ, արաբական երկրները դեռևս գերադասում են բանակցել Իրանի հետ։
Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարար Սուբրամանյամ Ջայշանկարը Financial Times-ին ասել է, որ անձամբ բանակցություններ է վարել Իրանի հետ Հորմուզի նեղուցով հեղուկացված նավթային գազ (LPG) տեղափոխող երկու հնդկական տանկերների անցնելու վերաբերյալ։ Նավերի Իրանի կողմից փակված նեղուցով անցնելու մասին հայտարարվել է մարտի 14-ին։
Իր հերթին, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետի մամուլի ծառայությունը հաղորդագրություն է տարածել Քեյր Սթարմերի և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հեռախոսազրույցի վերաբերյալ. «Առաջնորդները քննարկել են Մերձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակը և Հորմուզի նեղուցի բացման կարևորությունը՝ համաշխարհային նավագնացության խափանումները վերացնելու համար, որոնք ամբողջ աշխարհում բարձրացնում են ծախսերը: Վարչապետը ցավակցություն է հայտնել հակամարտության ընթացքում ամերիկացի զինծառայողների մահվան կապակցությամբ: Նրանք համաձայնել են կապի մեջ մնալ»:
Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ Թեհրանը պատրաստ է տարբեր երկրների հետ քննարկել Հորմուզի նեղուցով նավերի անվտանգ անցման հարցը՝ ռազմավարական կարևորության նավագնացության ուղի, որը արևմուտքում Պարսից ծոցը կապում է Օմանի ծոցի և արևելքում Արաբական ծովի հետ:
Արաղչին նշել է, որ Իրանին արդեն դիմել են «մի քանի երկրներ», որոնք հետաքրքրված են Հորմուզի նեղուցով անվտանգ անցում ապահովելու հարցում:
Ինչ է արձանագրում ՀՀ Սահմանադրության նախաբանը, որը փոփոխության ենթակա չէ
Արցախի Հանրապետությունն «Ադրբեջան» անունով օկուպանտ և ցեղասպան, արհեստական, կեղծ կազմավորման մաս ճանաչած Նիկոլ Փաշինյանը 2026թ. մարտի 12-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում, ի մասնավորի, հայտարարել է. «Այո, նոր Սահմանադրության մեջ Անկախության հռչակագրին հղում պետք ա չլինի»:
Մեջբերվածի առնչությամբ պետք է նշել հետևյալ.
Ի՞նչ է արձանագրված Հայաստանի անկախության հռչակագրում: ՀՀ անկախության հռչակագրում, մասնավորապես, արձանագրված է. «Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը`…կենսագործելով ազգերի ազատ ինքնորոշման իրավունքը, հիմնվելով 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի «Հայկական ԽՍՀ-ի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին» Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ որոշման վրա, …ՀՌՉԱԿՈՒՄ Է անկախ պետականության հաստատման գործընթացի սկիզբը: …Հայաստանի Հանրապետությունը սատար է կանգնում 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում եւ Արեւմտյան Հայաստանում հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործին»:
Ահա ա՛յս արձանագրումներն են անհանգստացնում օկուպանտ և ցեղասպան Թուրքիային, վերջինիս կովկասյան կցորդ՝ հարևան Իրանի հյուսիսարևմտյան «Ադրբեջան» նահանգի անունը յուրացրած, արհեստական, կեղծ կազմավորմանը՝ Ադրբեջանին, ու թուրքադրբեջանական տանդեմի պահանջները բավարարող ստի, կեղծիքի, տառապանքի, մահվան, դժբախտության, հայրենազրկման խորհրդանիշին:
Սակայն, հարկ է նշել, որ ՀՀ Սահմանադրության նախաբանը փոփոխման ենթակա չէ: ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իր 2021թ. ապրիլի 29-ի որոշման մեջ արձանագրել է, որ Սահմանադրության նախաբանը հանդիսանում է Սահմանադրության անփոփոխելի դրույթ:
Այսինքն՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության նախաբանը, որտեղ հղում է տրված Հայաստանի Հանրապետության Անկախության հռչակագրին, որևէ պարագայում ենթակա չէ փոփոխության:
ՍՏԵՓԱՆ ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼՅԱՆ
քաղաքագետ
Մարտի 23-ին, Էջմիածին․ «Դիզակի գույները» 5-րդ սիմպոզիումի աշխատանքների ցուցահանդես
Մարտի 23-ին Էջմիածնի «Մաչանենց տուն» մշակութային կենտրոնում կբացվի «Դիզակի գույները» միջազգային նկարչական 5-րդ սիմպոզիումի մասնակիցների աշխատանքների ցուցահանդեսը։ Ցուցահանդեսը կազմակերպում է «Դիզակ ԱՐՏ» մշակութային հասարակական կազմակերպությունը՝ «Հայ Միասնության խաչ» բարեգործական մշակութային հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ։
«Հադրութում սկիզբ առած «Դիզակի գույները» սիմպոզիումը այս տարի կազմակերպվել է արդեն հինգերորդ անգամ՝ ՀՀ Գեղարքունիքի մարզում։ Սիմպոզիումին մասնակցել են 20 նկարիչներ Հայաստանից, Արցախից, Ռուսաստանից, Վրաստանից, Արաբական Միացյալ Էմիրություններից, Իտալիայից, Ղազախստանից և Սերբիայից։
Ցուցահանդեսի բացումը տեղի կունենա մարտի 23-ին՝ ժամը 16:00-ին՝ «Մաչանենց տուն» մշակութային կենտրոնում (հասցե՝ ք. Էջմիածին, Շահումյան 36)», նշում են միջոցառման կազմակերպիչները։
Հայաստանի երկնքի և ցամաքի պաշտպանությունը և հիբրիդային պատերազմը
Հայաստանի արտաքին հետախուզության ծառայությունը զգուշացնում է /Ռուսաստանի/ կողմից Հայաստանում իշխանափոխության մտադրության մասին: Պաշտոնական Երևանը միլիոնավոր եվրոներ է ստանում եվրոպական երկրներից՝ Ռուսաստանի «հիբրիդային սպառնալիքների» դեմ պայքարելու համար, սակայն Հայաստանը շարունակում է հետևել ռուսական օրակարգին երկու հիմնական ոլորտներում՝ օդի պաշտպանություն և սահմանների ձևավորում:
Մեծ Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող իրադարձությունների ֆոնին, երբ գրեթե բոլոր երկրները ենթարկվել են ինչպես պատահական, այնպես էլ դիտավորյալ հարվածների, Հայաստանում հարց են տալիս. արդյոք երկիրը պատրաստ է պաշտպանվել օդային հարվածներից և ո՞վ է վերահսկում Հայաստանի օդային պաշտպանությունը:
Դեռ մինչև 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը ստեղծվել է ռուս-հայկական օդային պաշտպանության համակարգ, որը վերահսկվում էր Մոսկվայում գտնվող ԱՊՀ ՀՕՊ կենտրոնից: Մասնագետները հղում էին կատարում այս փաստին՝ փորձելով պատասխանել հարցին, թե ինչու Հայաստանի օդային պաշտպանությունը չի գործել 2020 թվականի պատերազմի ժամանակ:
2023 թվականից հետո լուրեր էին շրջանառվում, որ Հայաստանը ՀՕՊ համակարգեր և այլ զենքեր է գնել Հնդկաստանից, Ֆրանսիայից և այլ երկրներից: Վերլուծաբանների մոտ հարցեր են առաջացել, թե արդյոք դրանք հաջողությամբ ինտեգրվել են հայկական ՀՕՊ համակարգին, արդյոք այդ ՀՕՊ համակարգերը դեռևս վերահսկվում է Ռուսաստանից, և ինչպես են Հայաստանի եվրոպացի գործընկերները վերաբերվում այս փաստին:
Չնայած Ռուսաստանի հետ «հիբրիդային պատերազմին»՝ Հայաստանի եվրոպացի գործընկերները աջակցում են Ռուսաստանի կողմից որոշված Հայաստանի սահմաններին և ԱՊՀ Ալմա-Աթայի հռչակագրին։
Երևանը որպես Հայաստանի սահմանները որոշող հիմնական փաստաթուղթ մեջբերում է 1975 թվականի խորհրդային քարտեզները։
Մասնավորապես, ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը վերջերս այս մասին հայտարարել է Արման Թաթոյանի կուսակցության հարցմանը՝ 2025 թվականին Ջերմուկում և Վարդենիսում ադրբեջանական ուժերի առաջխաղացման վերաբերյալ։ Ի պատասխան՝ Պաշտպանության նախարարությունը մեջբերել է 1975 թվականի քարտեզները։
Ռուսական կողմը 2020 թվականից ի վեր հիշատակում է այդ քարտեզները, որոնք պահվում են Ռուսաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբում։
Այսպիսով, Հայաստանը պայքարում է Ռուսաստանի հիբրիդային սպառնալիքների դեմ՝ վստահելով նրան իր «անվտանգությունն ու տարածքային ամբողջականությունը»։
Խարգ կղզու հրետակոծությունից հետո. Թրամփին խորհուրդ են տալիս դուրս գալ պատերազմից
ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարությունը իրականացրել է «Մերձավոր Արևելքի պատմության մեջ ամենահզոր ռմբակոծություններից մեկը» և «ամբողջությամբ ոչնչացրել է բոլոր ռազմական թիրախները» Իրանի Խարգ կղզում, որտեղ գտնվում է երկրի ամենամեծ նավթային տերմինալը: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը այս մասին հայտարարել է մարտի 14-ի գիշերը՝ շաբաթ օրը, իր Truth Social էջում:
Ամերիկացի առաջնորդի խոսքով՝ «քաղաքավարությունից դրդված» նա որոշել է չոչնչացնել «Իրանի մարգարիտի» նավթային ենթակառուցվածքները: «Այնուամենայնիվ, եթե Իրանը կամ որևէ մեկը ձեռնարկի որևէ գործողություն, որը կխոչընդոտի նավերի ազատ և անվտանգ անցմանը Հորմուզի նեղուցով, ես անմիջապես կվերանայեմ այս որոշումը», – գրել է Թրամփը:
Մարտ ամսին բրիտանական The Telegraph թերթը գրել էր, որ Խարգ կղզու գրավումը թույլ կտա ԱՄՆ-ին վերահսկել Իրանի ղեկավարությունը՝ առանց զորքեր տեղակայելու մայրցամաքում: Հեղինակը նաև մեջբերել է Թրամփի 1988 թվականին բրիտանական The Guardian թերթին տված հարցազրույցը: Այնտեղ գործարարը, պատասխանելով Իրանի հետ կապված իր ծրագրերի մասին հարցին, եթե ընտրվի նախագահ, ասել է, որ «կքանդի Խարգ կղզին և կտոր-կտոր կանի»:
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի այսօրվա պնդումները Իրանի Խարգ կղզում ռազմական թիրախների լիակատար ոչնչացման մասին հայտարարություններին հակասում են իրանական ՀՕՊ ուժերը, որոնք վերսկսվել աշխատանքը ԱՄՆ հարձակումներից մեկ ժամ անց, հաղորդել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (IRGC):
Ավելին, կղզու նավթային ենթակառուցվածքներից ոչ մեկը չի վնասվել ԱՄՆ-ի հարձակումներից, ասվում է հայտարարության մեջ:
Լրատվամիջոցների հաղորդագրությունների համաձայն, ԱՄՆ-ն, այդ թվում՝ Թրամփի վարչակազմը, քննարկում է, թե ինչպես դուրս գալ Իրանի հետ պատերազմից: Մասնագետները նշում են, որ ԱՄՆ-ն և Իսրայելը Իրանի ղեկավարության և ռազմական օբյեկտների դեմ հարվածներից անցել են իրանական քաղաքների փողոցներում ներքին անվտանգության ուժերի խոցմանը, որոնք, ենթադրաբար, կրակում են կառավարության դեմ բողոքի ցույցերին մասնակցել փորձող մարդկանց վրա:
Իրանցի ցուցարարները կարող են «ուղիղ գլխից» կրակոց ստանալ, խոստովանել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը՝ անդրադառնալով ռեժիմը տապալելու հարցում իրանցիների բախվող դժվարություններին:
«Դուք հենց նոր հիշատակեցիք մի խումբ մարդկանց մասին, որոնք շրջում էին գնդացիրներով և կրակում նրանց վրա՝ ասելով. «Ով բողոքի, կսպանենք փողոցում»։ Այնպես որ, ես իսկապես կարծում եմ, որ սա մեծ խոչընդոտ է նրանց համար, ովքեր զենք չունեն», – ասաց նա Fox News-ի հաղորդավար Բրայան Քիլմիդի հետ ռադիոհարցազրույցում։
Իսկ ամերիկացի ներդրող և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի արհեստական բանականության և կրիպտոարժույթի հարցերով խորհրդական Դեյվիդ Սաքսը հայտարարել է, որ հարմար պահ է ԱՄՆ-ի հաղթանակը Իրանի նկատմամբ հռչակելու և վերջ դնելու հակամարտությանը։
«[Հետագա սրացումը] կարող է Պարսից ծոցի տարածաշրջանը գրեթե անմարդաբնակ դարձնել։ Դա կլինի իսկապես աղետալի սցենար», – ասաց Սաքսը՝ հատուկ նշելով Սաուդյան Արաբիային։
Նա նաև հավելեց, որ եթե Մերձավոր Արևելքում պատերազմը շարունակվի շաբաթներ կամ ամիսներ, դա կարող է հանգեցնել Իսրայելի կործանմանը։
«Իսրայելի հակաօդային պաշտպանության համակարգերը կարող են սպառվել… Եվ կա մտահոգություն, որ այն կարող է սրել պատերազմը՝ դիտարկելով միջուկային զենքի կիրառումը», – ասաց Սաքսը։
Միևնույն ժամանակ, Իրանը առաջարկում է թույլատրել նավթի փոխադրումը Հորմուզի նեղուցով, բայց միայն այն դեպքում, եթե նավթի համար վճարվի չինական յուանով, հաղորդում է CNN-ը՝ հղում անելով իրանցի բարձրաստիճան պաշտոնյայի։