ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ Իրանը Մերձավոր Արևելքում դարձել է «պարտվող» և կմնա այդպիսին տասնամյակներ շարունակ, մինչև չհանձնվի կամ լիակատար փլուզում չապրի։

«Նրանք (Իրանը – խմբ.) ձգտեցին գրավել Մերձավոր Արևելքը և կառավարել այն։ Սա հազարամյակների ընթացքում առաջին անգամն է, որ Իրանը պարտվում է իր հարևան Մերձավոր Արևելքի երկրներին։ Նրանք ասացին. «Շնորհակալություն, նախագահ Թրամփ»։ Ես պատասխանեցի. «Խնդրեմ»։ Իրանն այլևս «Մերձավոր Արևելքի բռնակալը» չէ, այլ «Մերձավոր Արևելքի պարտվողն» է և կմնա այդպիսին տասնամյակներ շարունակ, մինչև չհանձնվի կամ, ավելի հավանական է, լիակատար փլուզում չապրի», – գրել է Թրամփը Truth Social սոցիալական ցանցում։

Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը զգուշացրել է Իրանի հնարավոր փլուզման մասին: Մարտի 6-ին Մյունխենում կայացած մամուլի ասուլիսում Գերմանիայի վարչապետը խոսել է Եվրոպայի համար «հեռահար հետևանքների» մասին, «ներառյալ անվտանգության, էներգամատակարարման և միգրացիայի համար»:

«Երկարաձգման, հետագա հետևանքների և ռազմական գործողությունների ընդլայնման հետ մեկտեղ մենք տեսնում ենք աճող ռիսկեր», – ընդգծեց նա: «Այս ռիսկերը վերաբերում են Իսրայելի և ամբողջ Պարսից ծոցի տարածաշրջանի անվտանգությանը: Բայց դրանք նաև վերաբերում են Իրանի պետականությանը և տարածքային ամբողջականությանը», – ասաց Մերցը: «Այս պատերազմը երկար ժամանակով երկարաձգելը մեր շահերից չի բխում», – ընդգծեց կանցլերը:

Երբ խոսում են Իրանի տարածքային ամբողջականությանը սպառնացող վտանգների մասին, հիմնականում նկատի ունեն իրանական Ադրբեջանը, որտեղ ապրում են մեծ թվով շի թուրքեր: Ադրբեջանցիների գործոնը մեկ անգամ չէ, որ օգտագործվել է Իրանի դեմ: 1918 թվականին Թուրքիան ներխուժեց Իրան և նրա հյուսիսում ստեղծեց Ադրբեջանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետությունը: 1941 թվականին, ԽՍՀՄ-ի վրա նացիստական ​​Գերմանիայի հարձակումից հետո, խորհրդային և բրիտանական զորքերը ներխուժեցին Իրան և դուրս բերվեցին միայն 1946 թվականին՝ ՄԱԿ-ի որոշումով: Իրանական ճանապարհներն Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ օգտագործվում էին ամերիկյան «Լենդ-Լիզ»-ը Խորհրդային Միություն հասցնելու համար։ Մոսկվան հույս ուներ Իրանի Ադրբեջանը միացնել 1918 թվականին ստեղծված Խորհրդային Ադրբեջանին: Դրանից ելնելով 1945 թվականի դեկտեմբերին Իրանում ստեղծվեցին Ադրբեջանի և Քրդստանի ժողովրդական հանրապետություններ, որոնք հետագայում լուծարվեցին:

2026 թվականի փետրվարի 28-ին Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակումից հետո Իսրայելի վարչապետը կոչ արեց Իրանի ժողովրդին, այդ թվում՝ ադրբեջանցիներին, տապալել կառավարությունը և ձեռք բերել «ազատություն»։ Իրանի թուրքերը չլսեցին այս կոչը, հատկապես որ Ալի Խամենեին և շատ իրանցի պաշտոնյաներ ադրբեջանական ծագում ունեն։ Ինչի՞ն է նրանց պետք ինքնավարություն կամ անջատում, եթե նրանք կարող են կառավարել ամբողջ Իրանը։

Այնուամենայնիվ, Իսրայելը գնահատում է, որ Նախիջևանում անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումից և ենթադրյալ ահաբեկչական հարձակումները կանխելու պնդումներից հետո Ադրբեջանը կմիանա Իրանի վրա հարվածներին, ըստ իսրայելական Kan հեռուստաալիքի։

Ալիևը կարող է գնալ վաբանկ և ներխուժել Իրան, բայց միայն այն դեպքում, եթե ունենա 100% երաշխիքներ։ Իրանը, որը ճանաչել է «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը» 2020-2023 թվականների Արցախյան պատերազմից հետո, ստիպված կլինի դժվար որոշումներ կայացնել։

Ադրբեջանի Պետական ​​Անվտանգության Ծառայությունը (ՊԱԾ) հայտարարել է Բաքվում պատրաստվող «ահաբեկչական հարձակումների շարքի» կանխարգելման մասին: Ահաբեկչական հարձակման նախապատրաստման բացահայտումը ուղիղ ճանապարհ է դեպի «հակաահաբեկչական գործողություն»:

Գործակալության հայտարարության համաձայն՝ համապարփակ հակահետախուզական միջոցառումների արդյունքում խափանվել են Իրանի Իսլամական Հեղափոխության Պահապանների Կորպուսի (ԻՀՊԿ) կողմից ենթադրաբար նախապատրաստվող «ահաբեկչական սադրանքները» և «հետախուզական տվյալների հավաքագրումը»:

Ենթադրյալ թիրախների թվում էին Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարը, Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատունը, Լեռնային հրեաների համայնքի առաջնորդներից մեկը և Աշքենազի սինագոգը:

Քննության շրջանակներում ձերբակալվել են Ադրբեջանի ութ քաղաքացիներ՝ ԻՀՊԿ-ին օգնելու և «ահաբեկչական և դիվերսիոն գործողությունների» նախապատրաստմանը մասնակցելու կասկածանքով:

Ավելի վաղ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտնել էր, որ Իրանից անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումներ է տեղի ունեցել Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության վրա, որի հետևանքով վիրավորվել է չորս մարդ: Ալիևը հայտարարել է, որ հանրապետության զինված ուժերին հանձնարարվել է ձեռնարկել «պատասխան միջոցներ Իրանի դեմ»: Սակայն Իրանը հերքել է Նախիջևանի վրա հարձակմանը մասնակցությունը՝ այն անվանելով իսրայելական սադրանք:

Բաքուն ակնհայտորեն հող է նախապատրաստում պատերազմ մտնելու համար։