
Բաքվի լրատվամիջոցները մտահոգված են, որ Հայաստանի կառավարության ծրագիրը, որը երկուշաբթի օրը քննարկվելու է խորհրդարանում, չի նշում Հայաստանի նոր Սահմանադրության ընդունման ժամկետ։ Բաքուն ավելի ու ավելի է պնդում, որ Նիկոլ Փաշինյանը մտադրություն չունի «կամավոր» փոփոխել Սահմանադրությունը կամ ստորագրել «խաղաղության պայմանագիր», և որ նրա բոլոր հայտարարությունները պարզապես իր սեփական քաղաքականության ցուցափեղկեր են, որի իրական նպատակները ոչ ոք չգիտի։ Բաքուն սակայն գիտի, թե ինչն է լավ ազդում Փաշինյանի վրա։
Հայաստանում ևս մտածում են, որ Փաշինյանը մեկ բան է ասում, մեկ այլ բան անում՝ կախված ստեղծված իրավիճակից և իր սեփական իշխանությանը սպառնացող վտանգից։
Կա նաև այն կարծիքը, որ Փաշինյանը համագործակցում է Ալիևի, Էրդողանի և Պուտինի, ինչպես նաև եվրոպական և ամերիկյան որոշակի ազդեցիկ շրջանակների հետ՝ տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ հայկական գործոնը նվազագույնի հասցնելու համար։
Ամեն դեպքում, կառավարության ծրագիրը նոր Սահմանադրության ընդունման ժամկետ իսկապես չի նշում, չնայած նշվում է, որ «հաշվի առնելով արդարադատության համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդման անհրաժեշտությունը՝ առաջնահերթ բարեփոխումներ կլինեն. նոր Սահմանադրության ընդունում…»։
«Նոր Սահմանադրությունը պետք է դառնա ոչ միայն իրավական փաստաթուղթ, այլև Հայաստանի ժողովրդի միասնական քաղաքական համաձայնություն պետության ապագայի և ներքին ու արտաքին հարաբերությունների հիմնարար սկզբունքների վերաբերյալ։ Պետության գլխավոր նպատակն է պահպանել և ապագա սերունդներին փոխանցել անկախ, խաղաղ, անվտանգ, զարգացած և բարգավաճ Հայաստան», – նշվում է ծրագրում։
Նոր Սահմանադրության նախագիծը վերջնականապես կմշակվի և կներկայացվի հանրային և մասնագիտական քննարկման, և քայլեր կձեռնարկվեն այն հանրաքվեի դնելու համար, նշվում է ծրագրում՝ առանց ժամկետ նշելու։
Կառավարության ծրագրի քննարկման ժամանակ կառավարության նիստում Նիկոլ Փաշինյանն ասել է, որ ծրագիրը հիմնված է «իրական Հայաստանի» և Չորրորդ Հանրապետության գաղափարախոսության վրա։ Սա նշանակում է, որ Հայաստանը վերջնականապես կհրաժարվի 1921 թվականի Կարսի պայմանագրով իրենից խլված և Թուրքիային ու Ադրբեջանին փոխանցված հողերի նկատմամբ իր իրավունքներից։
Փաշինյանը սակայն հմուտ հռետոր է, և ազգային իրավունքներից իր հրաժարումը նա ներկայացնում է շարքային մարդու համար հասկանալի ձևով՝ գեղեցիկ կերպով արդարացնելով այն փաստը, որ նա ոչ միայն չի իրականացրել կառավարության 2021 թվականի ծրագիրը, այլև կտրուկ փոխել է իր դիրքորոշումը ընթացքում։ Այսպիսով, նա բացահայտորեն զգուշացնում է ընտրողներին, որ կարող է վաղը կրկին փոխել իր դիրքորոշումը, եթե իրավիճակ փոխվի։
«Երրորդ Հանրապետությունը հիմնադրվել է կոնֆլիկտի ու հակամարտության տրամաբանությամբ։ Չորրորդ Հանրապետությունը ձեւավորվում է խաղաղության տրամաբանությամբ։ Երրորդ Հանրապետությունը 1990 թվականին իր հռչակումով ըստ էության արձանագրել է, որ պետության նպատակը, պայմանական ասած, պատմական արդարության վերականգնումն է։ Սրանից բխել են նաեւ որոշակի գործողություններ, եւ ըստ էության այս հայեցակարգից է բխել նաեւ Ղարաբաղյան շարժումը։ Եվ Ղարաբաղյան շարժումն այդ հայեցակարգի վերջնական ուղղություններից մեկն է եղել։
2021 թվականի ընտրություններին մենք մուտք գործեցինք միջին վիճակարական «Քաղաքացիական պայմանագիր»-դաշնակցական գաղափարախոսությամբ։ Մենք մեր նախընտրական ծրագրի մեջ գրել էինք Շուշիի եւ Հադրութի դեօկուպացիայի մասին, Երրորդ Հանրապետության գաղափարախոսության բոլոր դրույթներն արձանագրված էին այդ նախընտրական կարգախոսի մեջ։ Բայց նախընտրական քարոզչության ընթացքում տեղի ունեցավ շատ կարեւոր եւ էական մի բան՝ հանրության այն մասը, որին ես պայմանական անվանում եմ Հայաստանը սնուցող մայրեր, կոնկրետ ինձ պարտադրել են վերանայել այդ ամբողջ գաղափարաբանությունը եւ հայեցակարգը»,- ասաց նա։
Ի՞նչ կլինի, եթե «ոչ հայկական» Տիգրանաշենի հավանական հանձնումից հետո Ալիևը որոշի Ջերմուկից Վայքով և Տիգրանաշենով մինչև թուրքական սահմանի Մարգարա կառուցել «Զանգեզուրի միջանցք»-ի նոր երթուղի։ Արդյո՞ք «սնուցող մայրերը» Փաշինյանին կասեն, որ մեզ Սյունիքն ու Վայոց ձորը պետք չեն։ Որ մենք ուզում ենք դառնալ «խաչմերուկ» և սպասարկել TRIPP-ով և այլ միջանցքներով ճանապարհորդողներին, իսկ Նիկոլ Փաշինյանը կհայտարարի իր ընտրողների յուրաքանչյուր քմահաճույքը բավարարելու մտադրության մասին։
Բաքվի լրատվամիջոցները նաև նշում են, որ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ հարաբերությունները Հայաստանի կառավարության օրակարգի առաջին տեղերում են։ Հաջորդը ԵՄ-ի հետ հարաբերություններն են, բայց հնգամյա նպատակը ԵՄ-ին անդամակցելը չէ, այլ վիզային ռեժիմի ազատականացման ավարտը։ Հետո TRIPP-ն է, որին հաջորդում են Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունները (ի դեպ, կառավարության ծրագրում չի հիշատակվում ոչ ՀԱՊԿ-ը, որ էլ Ռուսաստանի հետ պաշտպանական պայմանագիրը)։
Սա լավ է, բայց ինչպե՞ս ընդունել Փաշինյանի խոստովանությունը, որ կառավարության ծրագիրը դոգմա չէ և կարող է փոխվել՝ կախված հանգամանքներից և սնուցող մայրերի կարծիքներից։
Նաիրա Հայրումյան