Հայաստանի Հանրապետության տարածքից ոչ մի միլիմետր չի զիջվում ոչ մեկի մեկին։ Այ մասին, այսօր՝ ապրիլի 30-ին, ԱԺ-ում հայտարարեց ՔՊ խմբակցության պատգամավոր Մարիա Կարապետյանը՝ անդրադառնալով «Հայաստան» խմբակցության հեղինակած «ՀՀ-ի և ադրբեջանական հանրապետության միջև սահմանազատման և սահմանագծման վերաբերյալ» հայտարարության նախագծին:

«Այս պահին ընթացող սահմանազատման ու սահմանագծման գործընթացները ոչ այլ ինչ են, քան Հայաստանի ու Ադրբեջանի գոյություն ունեցող սահմանի վերարտադրության գործընթաց: Այդ սահմանի վրա կարելի է սյուն տեղադրել: Հայաստանի տարածքից ոչ մի միլիմետր ո՛չ զիջվում է, ո՛չ էլ՝ փոխանակվում։

Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը քննարկել է Դաշնակցության ու կայսրության համատեղ հայտարարության նախագիծն ու մերժել այն, քանի որ Հայաստանը 29 հազար 743 քառակուսի կիլոմետր է ու Դաշնակցության անկեղծ ցանկությունը՝ ունենալ ավելի մեծ Հայաստան, ցավոք, օգտագործվում է կայսրության կողմից՝ հանգեցնելու ավելի փոքր Հայաստանի, կամ, առհասարակ, Հայաստանի պետականության վերացման»,- ընդգծեց Կարապետյանը։

Նա նշեց, որ հայտարարության նախագիծն առաջարկում է, որ Հայաստանը որպես Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանազատման գործընթաց, հիմք առաջարկի 1993 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ շփման գիծը այն հիմնավորմամբ, որ Ադրբեջանն այդ ժամանակ է վավերացրել ԱՊՀ կանոնադարությունը: Սա, ըստ էության, առաջարկ է հրաժարվել ՀՀ պետական սահմանից եւ վերադառնալ ռազմական գործողությունների տրամաբանության: Սա բացարձակապես անընդունելի է եւ իր մեջ պարունակում է ՀՀ-ի համար իրավական, քաղաքական, դիվանագիտական եւ ռազմական ռիսկեր: Թե Հայաստանը, թե Ադրբեջանը ստորագրել են, վավերացրել են Ալմա-Աթայի հռչակագիրը 1991-ի դեկտեմբերի 21-ին, այդպիսիով միանալով նորաստեղծ ԱՊՀ-ին: 1993-ին գրվել է ԱՊՀ կանոնադրությունը, Ադրբեջանն այն վավերացրել է 1993-ի սեպտեմբերին եւ այդ օրը եւս մեկ անգամ ստորագրել է Ամա-Աթայի հռչակագիրը: Հայաստանը եւս ԱՊՀ կանոնադրությունը վավերացրել է 1993-ի նոյեմբերին»,-ասաց Կարապետյանը:

Նա նկատեց, որ ԱՊՀ կանոնադրությունն անհնար է առանձնացնել մյուս հիմնադիր փաստաթղթերից. «Նորից մեջբերում եմ՝ ԱՊՀ բոլոր նորանկախ հանրապետությունները հաստատակամ դիրքորոշում են որդեգրել պահպանել իրենց նախկին վարչական, ներպետական սահմանները որպես միջպետական սահմաններ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո»:

Ազգային ժողովի օրակարգ չընդգրկվեց «Հայաստան» խմբակցության հեղինակած «Հայաստանի Հանրապետության եւ Ադրբեջանական Հանրապետության միջեւ սահմանազատման եւ սահմանագծման վերաբերյալ» ԱԺ հայտարարության նախագիծը։ Նախագծին կողմ քվեարկեց 27, դեմ՝ 51 պատգամավոր։

«Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» օրենքով, այո, վարչապետին իրավունք է տրվում  կազմել խորհրդակցական մարմիններ: Այն մարմնին, որը ղեկավարում է Մհեր Գրիգորյանը, որեւէ մեկն իրավունք չի տվել որոշում կայացնել, թե որտեղով է անցնում սահմանը: Սահմանի ցանկացած փոփոխություն պետք է հաստատվի հանրաքվեի միջոցով, տարածքի ցանկացած փոփոխություն պետք է հաստատվի հանրաքվեի միջոցով: Տարածքը դա այն տեղն է, այն  հողն է, որի վրա գործում է Հայաստանի ինքնիշխանությունը եւ որի վրա Հայաստանն ունի տիտղոս: Հետեւաբար, ցանկացած փոփոխություն պետք է հաստատվի հանրաքվեի միջոցով, այլ ոչ թե խորհրդակցական մարմին հանդիսացող հանձնաժողովի որոշումով»,- ասաց Արթուր  Խաչատրյանը:

Ընդդիմության կարծիքով՝ սահմանազատումը պետք է տեղի ունենա միջազգային փաստաթղթերի՝ ՄԱԿ-ի կանոնադրության, Վիեննայի կոնվենցիայի, Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի հիման վրա՝ որպես ուղենիշ ունենալով ԵԱՀԿ քարտուղարության կողմից մշակած փաստաթուղթը սահմանազատման եւ սահմանագծման վերաբերյալ:

«Ինչպես նշեցի, սահմանազատման հիմք պետք է հանդիսանա 1993 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դրությամբ սահմանը, եւ նաեւ ճանապարհների ապաշրջափակումը, հաղորդակցության ուղիների նկատմամբ ամբողջական, միաժամանակյա ապաշրջափակումը պետք է լինի ինքնիշխանության պահպանմամբ»,- նշեց Խաչատրյանը։

Ոչ կայսրության մասին խոսող ՔՊ-ն, ոչ “ընդդիմությունը” չեն վիճարկում Ալմա-Աթայի համաձայնագիրը եւ այն սահմանները, որը գծել է կայսրությունը։

«Մեր առաջարկության բուն նպատակն ու հիմքը՝ միջազգային իրավունքին համապատասխան ապահովել Հայաստանի անվտանգության ավելի բարձր մակարդակ, պաշտպանված միջազգային իրավունքով ու փաստաթղթերով»,- ԱԺ նիստում ասաց «Հայասատան» խմբակցության պատգամավոր Արծվիկ Մինասյանը՝ անդրադառնալով սահմանազատման վերաբերյալ ընդդիմության հայտարարության նախագծին, որը ՔՊ-ն մերժել է։

Արծվիկ Մինասյանը նշեց, որ այն, ինչ անում է ՀՀ իշխանությունը, Հայաստանը տանում է վերջնական կոտորման։ «Այս հայտարարության մեջ առանցքային կետերից մեկը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանությունն է։ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանազատման եւ սահմանագծման հարցը որեւէ կերպ չի կարող սահմանափակել ԼՂ ժողովրդի՝ միջազգային իրավուքնով հավաքական վերադարձի իրավունքը իր ծննդավայր, իր հայրենիք։ Ինչպես նաեւ այս գործընթացը չի կարող որեւէ կերպ կանխորոշել ԼՂ կամ Արցախի կարգավիճակը։ Մեծամասնությունը դեմ քվեարկելով՝ եւս մեկ անգամ ցույց տվեց, որ ինքը ուրացել է Արցախը»,- նշեց նա։

Այն, ինչ այսօր կատարվում է Հայաստանում եւ կոչվում է «պիլոտային սահմանազատում», իրականում Հայաստանը, մաս-մաս կտրտելով, թշնամուն տալու գործընթաց է։ Այս մասին ԱԺ նիստում ասաց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը։

Ըստ նրա՝  գործընթացն առանց որեւէ իրավական հիմնավորման սկսվեց Շուռնուխից։ Եվ տարածքները, որոնց վրա ՀՀ-ն ուներ տիտղոս, կային սեփականության վկայականներ՝ տրված ՀՀ անունից, առանց որեւէ հիմնավորման տրվեցին թշնամուն։

«Հիմա տեսնում ենք՝ Սյունիքում ինչ է կատարվում, ինչքանով է դժվարացել հաղորդակցությունն Իրանի ու աշխարհի հետ։ Նույնը հիմա կատարվում է Տավուշում։ Որպեսզի դա կանխենք, մենք փորձ արեցինք, որպեսզի ԱԺ-ն ընդուներ հայտարարություն, որպեսզի կանոնակարգենք այն գործընթացը, որն այսօրվա իշխանությունները ոգեւորության պահին կոչում են սահմանազատում։ Եվ առաջարկեցինք իրավական բազա՝ առաջնորդվել իրավական փաստաթղթերով, լավագուն փորձով։ Կառավարությունը՝ փոխվարչապետի մակարդակով դրժեց իր խոստումը, որեւէ օրենքի նախագիծ այստեղ չի ներկայացվել, որով կանոնակարգվի այս գործընթացը։ Մենք փորձեցինք այդ բացը լրացնել, բայց մերժեցին»,- ասաց նա։

Ըստ Արթուր Խաչատրյանի՝ այսօր կառավարությունը սահմանազատումից անդին իրականացնում է նաեւ սահմանագծում, անհասկանալի իրավապայմանագրային բազայի վրա գծվում են սահմաններ։ «Այնտեղ ինչ-որ սյուներ են դրվել, ո՞վ է այդ իրավունքը տվել, ո՞ւմ հրահանգով է դա արվում»,- նշեց նա։

Արթուր Խաչատրյանն ասաց, որ ընդդիմության հայտարարության մեջ կա եւս մեկ սկզբունքային կետ, որից իշխանությունը խուսափում է, ինչպես ժանտախտից. «Մենք հստակ նշում ենք, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանային կոնտուրների որոշումը որեւէ կերպ չի կարող ազդել Արցախի Հանրապետության ու Արցախյան հակամարտության քաղաքական կարգավորման գործընթացի վրա»։