Ինչո՞ւ են արցախցիները ստիպված դիմել տարբեր մարմինների՝ ապացուցելով ակնհայտը

Armine Martirosyan

Երրորդ տարին է, ինչ հետևյալ հարցերը մնում են անպատասխան.

1. Որքա՞ն է Արցախից փախստականների ընդհանուր թիվը, և ո՞ր պաշտոնական փաստաթղթում է գրանցված այս թիվը։

2. Ինչո՞ւ, եթե Հայաստանի կառավարությունը Արցախը համարում է ադրբեջանի մաս, ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած հայերին տրվում է ոչ թե փախստականի միջազգային կարգավիճակի մասին փաստաթուղթ, այլ ժամանակավոր պաշտպանության անորոշ վկայական։

3. Ինչո՞ւ, չնայած այն հանգամանքին, որ Հայաստանի կառավարությունը պաշտպանություն է տրամադրել արցախցիներին, որոնք «Հայաստանում կամ դրանից դուրս են գտնվում, որոնց վերջին գրանցված հասցեն Լեռնային Ղարաբաղն էր, կամ ովքեր իրականում բնակվել են այնտեղ և գրանցվել են Հայաստանի միգրացիոն մարմիններում սեպտեմբերի 19-ից հետո», և ըստ ընդունված փաստաթղթի՝ այդ անձինք «օրենքի ուժով ստանում են փախստականի կարգավիճակ և միջազգային իրավունքով երաշխավորված փախստականների իրավունքներ», այդ կարգավիճակը չի ճանաչվում Հայաստանից դուրս, բացառությամբ Հունգարիայի, որի վիճահարույց ծրագիրը նպատակ ունի արտաքսել արցախցիներին Հայաստանից։

4. Ինչո՞ւ, եթե Հայաստանի կառավարությունը Արցախը համարում է ադրբեջանի մաս, ստանձնում է մեկ այլ պետության գործառույթներ և հանում է Արցախում գրանցումը՝ նրանց ժամանակավոր գրանցելով Հայաստանում: Հայաստանը նման լիազորություն չունի այլ երկրների քաղաքացիների համար։

5. Ինչո՞ւ, եթե Հայաստանի կառավարությունը Արցախը համարում է ադրբեջանի մաս, արցախցիները միջազգայնորեն չեն ճանաչվում որպես փախստականներ: Նրանց չեն տրամադրվում ճանապարհորդական փաստաթղթեր, և նրանց մերժվում է մի շարք երկրներ մուտք գործելը, չնայած այն հանգամանքին, որ այդ երկրների դեսպանատները ուղղակիորեն հղում են կատարում Հայաստանի կառավարության որոշմանը և առաջարկում են մերժման պատճառները պարզաբանել ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության հետ։

6. Ինչո՞ւ են արցախցիները ստիպված ամիսներով դիմել տարբեր մարմինների՝ ապացուցելով իրենց ընտանեկան կապերը՝ ով ում որդին, թոռը կամ դուստրն է, և որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ իրենց ծագումը Արցախում, եթե ամբողջ համապատասխան տվյալների բազան գտնվում է Հայաստանի կառավարության տիրապետության տակ։

Փախստականը «մարդասիրական քեյս» չէ, այլ իրավունքի սուբյեկտ: Նրանց իրավունքները ամրագրված են միջազգային իրավունքում և պարտադիր են դրան միացած պետությունների համար: Հայաստանը ՄԱԿ-ի «Փախստականների կարգավիճակի մասին» կոնվենցիայի կողմ է։