Վենսին ուղղված արցախցիների նամակներում խոսք չկա Արցախի մասին

Չնայած Արցախի Ազգային ժողովի խոսնակի և Արցախի նախագահի պաշտոնակատարի պնդմանը, որ Արցախի հարցը փակված չէ, ԱՄՆ փոխնախագահ Վենսի այսօրվա այցը ցույց է տալիս, որ արցախյան գործիչները իրենց համար փակել են այս հարցը։

Վերջին երկու օրերի ընթացքում փոխնախագահ Վենսը բառացիորեն ողողված է նամակներով և կոչերով՝ Բաքվում պահվող բանտարկյալների ազատ արձակմանը և այլ մարդասիրական հարցերի լուծմանը նպաստելու համար։

Նամակներում սակայն չի վիճարկվում 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում նախաստորագրված փաստաթուղթը, որով Հայաստանը համաձայնվում է ճանաչել Արցախը որպես Ադրբեջանի մաս՝ համաձայն Ալմա-Աթայի հռչակագրի։

Ալմա-Աթայի հռչակագիրը Միացյալ Նահանգների համար օրինական փաստաթուղթ չէ. հակառակ դեպքում, որպես Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև բանակցությունների միջնորդ, Միացյալ Նահանգները չէր առաջարկի Ալմա-Աթայի հռչակագրի ուղղակի խախտում։ Թրամփի ծրագրի համաձայն՝ Ուկրաինան պետք է հրաժարվի Ռուսաստանի կողմից ներկայումս օկուպացված սեփական տարածքների նկատմամբ իր իրավունքներից։ Այսինքն, խախտի Ալմա-Աթայի հռչակագիրը։

Իսկ Արցախի դեպքում ԱՄՆ-ն առաջ է մղում «խորհրդային սահմանները»՝ դառնալով 150,000 հայ քրիստոնյաների ցեղասպանության և տեղահանության մեղսակից։

Սակայն Արցախի ղեկավարների նամակներում այս մասին որևէ հիշատակում չկա։

Ավելին, նամակներից մեկում ացվում է, որ «Միջազգային խաղաղության և բարօրության Թրամփի ուղու» (TRIPP) հաջողությունը և 2025 թվականի օգոստոսի Վաշինգտոնյան գագաթնաժողովի արդյունքները մեծապես կախված են խորը հումանիտար վերքերի ապաքինումից»։

Այլ կերպ ասած, Վաշինգտոնի գագաթնաժողովի արդյունքները ընդունելի են արցախյան գործիչների համար, և հարցը միայն մարդասիրական խնդիրներն են։ Եվ եթե ԱՄՆ-ն նպաստի գերիների ազատ արձակմանը և անհետ կորած անձանց ճակատագրի պարզաբանմանը, ապա դա կապացուցի, որ “խաղաղության այս գործընթացը խարսխված է արդարության, այլ ոչ թե լոկ հարմարվողականության վրա”։

Արցախի թեմի հոգևոր հովիվ Վրթանես սրբազանը նույնիսկ քաղաքական գնահատական ​​տվեց 2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախում տեղի ունեցածին։

«Բաքվի բանտում ապօրինաբար դեռևս պահվում են մեր հայրենակիցները, որոնք պատանդ են վերցվել 2023 թ․ սեպտեմբերի 20-ի պաշտոնական զինադադարից և Լեռնային Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի իշխանությունների ստորագրած պայմանագրից հետո», գրել է նա Վենսին ուղված նամակում։

Այսպիսով, պարզվում է, որ Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի իշխանություններն են ստորագրել ինչ-որ համաձայնագիր, որի համաձայն 120,000 բնիկ արցախցիներ լքել են իրենց տներն ու ունեցվածքը, իսկ Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը հայտնվել է Բաքվում: Ոչ մի խոսք Հայաստանի կառավարության պատասխանատվության մասին, ոչ մի խոսք այն մասին, թե ինչ էին անում ռուսական զորքերը Արցախում։

Ավելին, Վենսին ուղղված նամակում Արցախցի հովիվը կոչ է անում ոչ թե վերականգնել դեպի Արցախում մնացած եկեղեցիների իր հոտի մուտքը, այլ նպաստել միջազգային առաքելությունների Արցախ ուղարկելուն։

«Ուստի մեր ողջ հավատացյալների դասի և հոգևորական եղբայրների անունից դիմում եմ Ձեզ՝ հորդորելով նպաստել մշակութային ժառանգության պաշտպանությանն ուղղված անհապաղ քայլերին՝ թույլատրելով և խթանելով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և այլ անաչառ գիտական ու մշակութային կառույցների միջազգային մոնիթորինգը և փաստագրումը՝ ապահովելով անսահմանափակ մուտք փորձագետների և անկախ լրագրողների համար, ինչպես նաև աջակցելով սրբավայրերի երկարաժամկետ պահպանության և վերականգնման նախաձեռնություններին», ասված է նամակում։

Ավելի վաղ Արցախցի հոգևոր հովիվը միացել է Գարեգին Բ կաթողիկոսի դեմ ուղղված արշավին, որն ավելի սրվեց այն բանից հետո, երբ կաթողիկոսը Շվեյցարիայում հանդես եկավ որպես Հայ Առաքելական եկեղեցու սեփականություն՝ Արցախում գտնվող եկեղեցիների հասանելիության ապահովման օգտին։