Մինչև արցախցիների բնակարանի հարցը չլուծվի, ֆինանսական աջակցությունը էական ազդեցություն չի ունենա

Արցախցի լրագրող Նորայր Հովսեփյանի Դեմ առ դեմ ծրագրի հյուրն էր հասարակական գործիչ Լիաննա Պետրոսյաննը, որը տեղեկատվական-խորհրդատվական աջակցություն է տրամադրում իրավական և սոցիալական անիրավության և շփոթության մեջ հայտված արցախցիներին։

Մարտին կլարանա մեկ տարին, ինչ գործում է “Արցախցիներին աջակցման տեղեկատվական խորհրդատվական կենտրոնը”, որն ի սկզբանե աջակցություն էր տրամադրում թեծ գծի միջոցով։ Հիմա կարող են զանգահարել մեր թեժ գծին՝ 011 44 44 43, հերթագրվել, մոտենալ և ստանալ խորհրդատվություն, ասում է Լիաննա Պետրոսյանը։

Նրա խոսքով, Կենտրոնը 600-700 զանգ է ստանում օրական կտրվածքով։

Վերջին շրջանում հրատապ աջակցության հետ կապված խնդիրներ առաջացան, նաև պետռեգիստրում տվյալների հետ կապված, կամ ինչպես իրացնել հավաստագիրը, փաստաթղթերի վերականնման հետ կապված, թվարկել է Լիաննա։

Կառավարությունը փորձում է մեղմել արցխցիների սոցիալական խնդիրները, սակայն իրականությունը մի քիչ այլ է։ Աջակցության ծրագրերի մի մասը երկարատև կտրվածքով շարունակվում է, սակայն դա ամբողջությամբ չի բավարարում կարիքները, նշում է Լիաննա Պետրոսյանը։ Ընտանիքների գերակշիռ մասն աշխատում է, որ կարողանան վճարել իրենց ամենօրյա ծախսերը։ Կառավարությունը շարունակում է աջակցել, բայց դրանից, ցավոք, տեղահանվածների վիճակը չի բարելավվում, ասել է Լիաննա Պետրոսյանը։

Եթե 2024-ին բնակարանային աջակցության ծրագրի գրեթե 99 հազար շահառու կար, որոնք ստանում էին 50 հազ․ դրամ, ապա 2025-ին մոտ 44 հազարն են օգտվում 30 հազ․ դրամ աջակցությունից։ Նախորդ տարվա վերջին ծրագիրը երկարացվեց մեկ տարով, ասել է Պետրոսյանը։

Զուգահեռ ունենք հրատապ աջակցության ծրագիրը, որը տրամադրվում է հատուկ, կարիքավոր ընտանիքներին 40+10 սկզբունքով։ Ըստ պաշտոնական տվյակների՝ այս ծրագրի շահառու է 6000 ընտանիք։

25 հազար մարդ վերջին տվյալներով ունեն ձևակերպված աշխատանք։

Որպեսզի թվաբանություն անենք, գումարելով աջակցություն ստացող 44 հազար աջակցություն ստացողներին աշխատող 25 հազարը, պետք է հասկանանք, թե ինչ աշխատավարձ են մարդիկ ստանում, ունե՞ն նրանք սեփականություն թե ոչ, օգտվե՞լ են բնակապահովման ծրագրից, թե ոչ։ Բայց ակնհայտ է, որ նույնիսկ 150 հազ․ աշխատավարձով և 30 հազ․ աջակցությամբ ընտանիքը չի կարող միայն բնակվարձը տալ, ասել է Լիաննա Պետրոսյանը։

Ստացվում է, որ մինչև տեղահանվածի բնակարանային հարցը որպես առաջնային չլուծվի, այս ֆինանսական շարժերը էական արդյունք չի կարող ունենալ նրա սոցիալական վիճակի վրա։

Լիաննա Պետրոսյանը նշում է, որ կառավարական մարմինների հետ ոչ միայն հանդիպումների, այլև ամենօրյա նամակագրությամբ և առաջարկությունների ձևաչափով փորձում են հասցնել տեղահանվածների խնդիրները և ռեալ կարիքները։ Հաջողվել է որոշակի փոփոխություններ մտցնել ծրագրերի մեջ, որոշները դեռ քննարկվում է, ասել է նա։

Փետրվարի 1-ի դրությամբ բնակապահովման ծրագրով տրամադրվել է 4404 հավաստագիր, որոնցից իրացված է 1932-ը։ Ի սկզբանե ծրագրով նախատեսված է 25 հազ․ ընտանիքի բնակապահովում։ Լիաննա Պետրոսյանի գնահատմամբ՝ ծրագրի ցուցանիշները շատ ցածր են։

Կառավարության վերջին տվյալներով, 30 հազ․ արցախցի արդեն ստացել է ՀՀ նոր անձնագրեր։

Լիաննա Պետրոսյանի խոսքով, հունվարից ընթացակարգը փոխվել է, հիմա դիմումներն ընդունվում են բացառապես առցանց տարբերակով։ Դիմումը պետք է նաձնել առցանց, ստանալ ծանուցում, դրանից հետո ֆիզիկապես մոտենալ Դավթաշենի անձնագրային կենտրոն, հանձնել փաստաթղթերը և սպասել քաղաքացիություն շնորհելու մասին նամակին։

Այս ընթացակարգը խնդիրներ առաջացրեց արցախցիների շրջանում։

Մենք որոշեցինք, որ կարող ենք մեր հայրենակիցներին ցուցաբերել անվճառ օգնություն՝ հայտերը լրացնելու, նաև հետևում ենք ընթացքին, շտկում, եթե կան խնդիրներ, ասում է Լիաննա Պետրոսյանը։

Նա նաև տեղեկացրեց, որ եթե մինչ 2026-ը տեղահանվածների բուժօգնությունը անվճար էր իրականացվում, ապա հիմա պարտադիր առողջապահական ապահովագրության ներդրումից հետո այն տեղահանվածները, որոնք 2025-ի նոյեմբերի դրությամբ ունեին 200 հազարից ավելի աշխատավարձ, ներառվել են համընդհանուր ապահովագրման համակարգի մեջ։