Մենք չպետք է թույլ տանք, որ մահացու թույնը սպանի հայ հասարակությանը

Սոցիալական ցանցերը պայթում են Լիլիթ Հովհաննիսյանի՝ Արցախի մասին երգ կատարելու տեսանյութերով, որի ժամանակ բեմում տեղադրված են «Մենք ենք մեր լեռները» հուշարձանի պատկերները: Երգչուհուն գովաբանում են խիզախության համար, գրեթե նույնքան, որքան այն կնոջը, որը դանակահարել էր իր տուն ներխուժած ադրբեջանցի զինվորին։

Նույնիսկ մեկ տարի առաջ իշխանությունները չէին կարող պատկերացնել, որ «քաղաքական պատճառներով» տարածած նարրատիվները կարող են նման «ազդեցություն» ունենալ, և որ Արցախի մասին սովորական երգը կարող է դառնալ «սենսացիա», որը կստվերի Շաքիի երիտասարդ կնոջ մայրական բնազդի արտահայտությունը։

Բարձրաստիճան պաշտոնյաները, որոնք տարածում են խոսույթներ «Արցախի» էջի փակման և այդ թեմայի վտանգների մասին, բացահայտորեն հայտարարում են, որ դա անում են «խաղաղության գործընթացը» չխաթարելու, ոչ թե “ազգը կոտրելու” համար: Սակայն այս խոսույթները արագորեն դառնում են վարքային «մեկնարկային կետ» և «հրահանգ», օրինակ՝ որոշ ուսուցիչների համար, ովքեր այս «հրահանգը» փոխանցում են իրենց աշակերտներին: Այդ նարրատիվները դառնում են «ինքնագրաքննության» որոշ արվեստագետների համար, նույնիսկ զվարճանքի վայրերի համար, ովքեր չեն ցանկանում խնդիրներ ունենալ իշխանությունների հետ: Այս խոսույթները հանգեցնում են նրան, որ արցախցի երեխաները որոշ դպրոցներում ծաղրի են ենթարկվում, և նույնիսկ «տղայական» մակարդակում երեխաները կրկնում են վիրավորական արտահայտություններ, ինչպիսիք են՝ «դուք փախաք», «դուք չկռվեցիք», «ինչո՞ւ չզոհվեցիք» և «դուք վատն եք, դրա համար էլ Հայաստանը չպաշտպանեց ձեզ»։

Այս խոսույթների տարածման պատճառը միայն Ալիևին չջղայնացնելը և Արցախի հանձնումը արդարացնելը չէ: Այս խոսույթները նաև ուղղված են ապագային. Հայաստանը երբեք չի պայքարի Արցախի համար, քանի որ այն մերը չէ, և Արցախի ժողովուրդը արժանի չէ մեր զոհաբերություններին։

Այս նողկալի խոսույթները, ինչպես մասնավոր զրույցներում ասում են կառավարության քարոզչության պաշտոնյաները, ուղղված չեն «մեր տեղահանված եղբայրների և քույրերի» դեմ, այլ ցույց տալու համար են, որ Հայաստանի իշխանությունները «խեղդում են ռևանշիզմը օրորոցում»։ Սակայն այս խոսույթները որոշ հայ քաղաքացիների մոտ արթնացրել են ամենաստոր բնազդները․ նրանք այլևս պարտավոր չեն թաքնվել «կեղծ հայրենասիրության» հետևում։ Եվ հենց նրանց “անկեղծությունն” է շրջանառվում սոցիալական ցանցերում։

Սակայն հայ բնակչության մեծամասնությունը բավականաչափ իմաստուն է, որպեսզի չտրվի մահացու ներարկումներին։ Վերջերս՝ հոկտեմբերի 27-ին, մի կին մոտեցավ մեզ Գյումրու եկեղեցում և ասաց, որ միշտ այս օրը եկեղեցի է գալիս։ «Ինչպե՞ս կարող էինք հրաժարվել Արցախից։ Ես չեմ հասկանում, թե ինչպես կարող ենք ուրանալ ինքներս մեզ», – ասաց նա՝ լի զգացմունքներով։ Գյումրում, Երևանում և այլուր շատերը նույն կերպ են զգում։

Եվ մինչ մի դպրոցում ցուցահանդեսից հանել են արցախցի աղջկա՝ «Մենք ենք մեր լեռները» հուշարձանի նկարը, հարյուրավոր այլ դպրոցներ ոչ միայն պահում են այդ նկարները պատերին, այլև փայփայում են դրանք։ Մինչ պաշտոնական համերգների ժամանակ չեն հնչում Արցախի մասին երգեր, ընտանեկան և ընկերական հավաքույթներում շարունակում են երգել ազգային արժանապատվությունը պահպանելու մասին երգեր։

Երևանում գրախանութներում նախկինի պես վաճառվում են գրքեր Արցախի մասին, մամուլը ամեն օր հարյուրավոր նորություններ է հրապարակում Արցախի և նրա փառահեղ պատմության մասին, հարյուրավոր կազմակերպություններ, որոնց անունները ներառում են «Արարարատ», «Արցախ» բառերը, նախկինի պես գրանցված են Հայաստանի պետական ​​ռեգիստրում, և դպրոցական բազմաթիվ միջոցառումների ժամանակ ազգային-ազատագրական պայքարը ներկայացվում է որպես ազգի անբաժանելի իրավունք։ Սա լայնորեն չի լուսաբանվում, բայց գոյություն ունի ամենուր։

Մենք սա տեսնում ենք ամեն օր և ամեն քայլափոխի։ Մենք տեսնում ենք խանութների տերերին, որոնք արցախցիներից գնում են տնական փախլավա և վաճառում այն ​​ինքնարժեքով՝ պարզապես արցախցի կնոջը օգնելու համար։ Մենք տեսնում ենք եկեղեցիներ, որոնք լցված են լեփ-լեցուն ամեն կիրակի, որտեղ նախկինի պես աղոթքներ են մատուցվում Հայաստանի, այդ թվում՝ Արցախի համար։

Մենք չպետք է թույլ տանք, որ արցախցիներն իրենք իրենց ընկալեն որպես դավաճաններ Հայաստանում, այլ ոչ թե որպես հայ հասարակության լիարժեք մաս։ Մենք չպետք է թույլ տանք, որ հայ հասարակությունը թունավորվի մահացու թույնով, որը կարող է ամբողջությամբ ոչնչացնել ինքնապահպանման ազգային բնազդը։

Հայ հասարակությանը սովոր է պետական ​​քարոզչությանը զուգահեռ աշխարհում ապրելուն. խորհրդային «ինտերնացիոնալի» օրոք հայ ազգային բնազդը հասավ մի կետի, որ 1988 թվականին ազգային զարթոնքը ավերեց մի ամբողջ խորհրդային կայսրություն։ Եվ այսօր հայ ազգային բնազդը կենդանի է, և Շաքիում ապրող հայ կինը պատրաստ է դանակով պաշտպանել իր երեխաներին, իսկ Գյումրիում ապրող նրա հայրենակիցը անպայման կգտնի իր հարցերի պատասխանները Արցախի մասին։ Լիլիթ Հովհաննիսյանին էլ ոչինչ չեն անի Արցախի մասին երգելու համար, և մյուս երգիչները կտեսնեն դա։