Ալիևի և Էրդողանի միջև հակամարտությունը սրվում է

Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները բացահայտ սրվեցին այն բանից հետո, երբ Բաքվի ներկայացուցիչը չլքեց դահլիճը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Իսրայելի վարչապետ Նեթանյահուի ելույթի ժամանակ։ Թուրքիայում բողոքի ակցիաների ժամանակ հնչեցին Ալիևի հասցեին ուղղված խիստ անհաճոյախոսություններ։ Բաքվի Միլլի Մեջլիսը նույնիսկ հատուկ հայտարարություն տարածեց այս կապակցությամբ։

Վերջերս Իլհամ Ալիևը, պարծենալով իրենով, հայտարարեց, որ միայնակ, առանց որևէ այլ երկրի օգնության է վերադարձրել Ղարաբաղը, չնայած Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը բազմիցս պնդում էր, որ Թուրքիան է «մտել ինչպես Ղարաբաղ, այնպես էլ Լիբիա»։

Չնայած Արցախում և Նախիջևանում Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ուզբեկստանի միջև վերջերս անցկացված համատեղ զորավարժություններին, Թուրքիայում հակաադրբեջանական տրամադրությունները շարունակվում են։ Դրանք հասել են այն կետին, որ թուրք դիվանագետները կոչ են անում ավելի չափավոր տոնով մոտենալ Ադրբեջանին։

Ըստ www.abc.az կայքի՝ Ադրբեջանում Թուրքիայի նախկին դեսպան Հուլուսի Քըլըչը դատապարտել է Թուրքիայի հարձակումները Ադրբեջանի և Ալիևի վրա։

Նա թվարկել է Ադրբեջանի հիմնական ներդրումները՝ միլիոնավոր աշխատատեղերի ստեղծումը Թուրքիայում, աղետի հետևանքների վերացման և 2020 թվականի փետրվարի 6-ի երկրաշարժի հետևանքների վերացման գործում ցուցաբերած օգնությունը, Թուրքական պետությունների կազմակերպության զարգացմանը ցուցաբերած աջակցությունը և Թուրքիայի կողմից Հյուսիսային Կիպրոսի օկուպացիայի ճանաչումը։

Դեսպանը նաև նշեց Ալիևի դերը Թուրքիայի և Իսրայելի միջև լարվածության մեղմացման գործում։

Նա նշեց, որ «Ադրբեջանի և Իսրայելի միջև հարաբերությունները հիմնված են քաղաքական և ռազմավարական համագործակցության վրա։

• Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Իսրայելը Ադրբեջանին մատակարարեց ամենաժամանակակից և առաջադեմ զենքը։ Չնայած Հայաստանի խնդրանքներին, Իսրայելը չմատակարարեց այդ զենքը։
• Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Իսրայելը դեմ էր ԱՄՆ-ում հայ-հրեական լոբբիին։
• Իսրայելը միշտ աջակցել է Ադրբեջանին Եվրոպայում և Ամերիկայում»։

Դեսպանը նաև թվարկեց, թե ինչ է արել Ալիևը Պաղեստինի համար, չնայած «30 տարվա ընթացքում, որ ադրբեջանական տարածքները գտնվում էին օկուպացիայի տակ, Պաղեստին պետությունը միշտ կողմ էր Հայաստանին»։

Սակայն Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները վատթարացել են ոչ միայն Իսրայելի պատճառով։ 2009 թվականին, երբ Թուրքիայի և Հայաստանի միջև սկսվեց «ֆուտբոլային դիվանագիտությունը», Ադրբեջանը խիստ պայմաններ դրեց․ նա պնդեց, որ Երևանի և Անկարայի միջև հարաբերությունների կարգավորում հնարավոր է միայն այն բանից հետո, երբ լուծվի Արցախյան հակամարտությունը։ Աշխարհի առաջնորդների ներկայությամբ նախաստորագրված արձանագրությունները այդպես էլ չստորագրվեցին, և 2018 թվականին Հայաստանը հետ վերցրեց իր ստորագրությունը։

Այդ ժամանակ Թուրքիան և Ռուսաստանը հույս ունեին «խաղաղ» ճանապարհով լուծել Կարսի պայմանագրի ավարտման հարցը և անցնել բարիդրացիական հարաբերությունների՝ առայժմ ճանաչելով փաստացի սահմանները։ Սակայն Ալիևը կտրականապես դեմ էր, քանի որ նա չէր ուզում «կորցնել» ոչ միայն Արցախը, այլև Նախիջևանը։

Այժմ, երբ Արցախը օկուպացված է, Ալիևը կրկին խոչընդոտում է Անկարայի ջանքերը՝ տարածաշրջանում կապեր հաստատելու, ասենք՝ Գյումրի-Կարս ճանապարհի բացմանը, և դա, բնականաբար, արձագանք է առաջացնում Անկարայում։

Ալիևի և Էրդողանի միջև հակամարտությունը անխուսափելի է, և դրա հիմքում Նախիջևանն է, որը Ալիևը փորձում է զավթել։ Էրդողանը վերջերս ասել է, որ Ղարաբաղը ադրբեջանական հող է, բայց նույնը չի ասել Նախիջևանի մասին։