«Արցախի բնակիչները փաստացի զրկվել են ազատ տեղաշարժի իրավունքից». Զաքարյան

«Արցախահայերը խտրականության են ենթարկվում վիզաների համար դիմելիս. որոշ դիվանագիտական ​​առաքելություններ մերժում են դրանք՝ նշելով, որ 070 կոդով անձնագրերը իբր ՀՀ քաղաքացիների անձնագրեր չեն։ Դիմորդների խոսքով՝ դիվանագիտական ​​առաքելությունների ներկայացուցիչները իրենց որոշումները բացատրում են ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության համապատասխան պարզաբանումներով։ Ինչքան մեզ հայտնի է, Արցախի ներկայացուցիչների և այլ շահագրգիռ կողմերի ջանքերի շնորհիվ, այդ թվում՝ հայկական կողմի մասնակցությամբ, Ֆրանսիան և Հունաստանը դարձել են բացառություն։ Առնվազն որոշ արցախցիներ այժմ կարողացել են շենգենյան վիզաներ ստանալ այս երկրներում», – ասել է հասարակական գործիչ Ալվարդ Զաքարյանը «Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն առանց մարդու իրավունքների» նախաձեռնության կազմակերպած հանրահավաքում։

Ըստ նրա՝ մինչև 2023 թվականը ինքն անձամբ բազմիցս ճանապարհորդել է 070 կոդով հայկական անձնագրով և ստացել է շենգենյան վիզաներ եվրոպական երկրներ մեկնելու համար։ Նմանատիպ խնդիրներ չեն առաջացել։ Իրավիճակը փոխվել է արցախահայերի հարկադիր տեղահանումից և նրանց Հայաստանում ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակի տրամադրումից հետո, որը համեմատում են փախստականի կարգավիճակի հետ, սակայն այն ոչ համարժեք է փախստականի կարգավիճակին։

«Այս կարգավիճակը չի լուծում միջազգային տեղաշարժի հարցը։ Հայաստանում արցախցիներին տրամադրվող ժամանակավոր պաշտպանության փաստաթուղթը, ըստ էության, նրանց չի երաշխավորում սահմանները ազատորեն հատելու և միջազգային ճանապարհորդության իրավունքից օգտվելու հնարավորություն։ «Զվարթնոց» օդանավակայանից դուրս այս փաստաթուղթն արժեք չունի», ասել է Ալվարդ Զաքարյանը։

Նա նշեց, որ արցախցիները հայտնվել են այնպիսի իրավիճակում, երբ նրանք պաշտոնապես ունեն փաստաթղթեր, բայց չեն կարողանում լիովին օգտագործել դրանք։ Հայաստանի իշխանությունները չպետք է խոչընդոտեն նրանց ազատ տեղաշարժի իրավունքը։

«Մենք ապրում ենք Հայաստանում և վայելում ենք նույն իրավունքները, ինչ երկրի մյուս բնակիչները, բայց մենք բախվում ենք միջազգային ճանապարհորդությունների սահմանափակումների։ Ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ մեր ունեցած փաստաթղթերը մեզ փաստացիորեն խանգարում են ազատորեն ճանապարհորդել աշխարհով մեկ։ Տեղահանվելուց հետո մենք այլևս լիարժեք իրավունքներ չունենք»։

Զաքարյանը նաև ուշադրություն հրավիրեց միջազգային ֆորումներում մարդու իրավունքների մասին հայտարարությունների և արցախահայերի նկատմամբ իրական վերաբերմունքի միջև եղած անհամապատասխանության վրա։ Նրա խոսքով՝ դիվանագիտական ​​​​ներկայացուցչություններն ու միջազգային կազմակերպությունները միջոցառումներ են անցկացնում՝ նվիրված ազգային և կրոնական փոքրամասնությունների իրավունքներին, հավասարությանը և մշակութային ժառանգության պաշտպանությանը, սակայն Արցախի ներկայացուցիչները հաճախ դուրս են մնում այդ նախաձեռնություններից։

«Միջազգային ֆորումներում, երբ քննարկվում են մարդու իրավունքները, հավասարությունը և կենսաբազմազանության պահպանումը, արցախահայերի իրավունքները անտեսվում են. սա երեսպաշտություն է»։

Զաքարյանը համոզված է, որ խնդիրը չի կարող անտեսվել։ Անհրաժեշտ է շարունակել դիմել դիվանագիտական ​​​​ներկայացուցչություններին, միջազգային կազմակերպություններին և հանրությանը՝ փնտրելով կոնկրետ լուծումներ։ Վերադարձի իրավունքի, սեփականության և մշակութային ժառանգության պաշտպանության հետ մեկտեղ, արցախահայերի ազատ տեղաշարժի իրավունքը պետք է մնա միջազգային օրակարգի հիմնական հարց։

Ալվարդ Գրիգորյան