Նոր կառավարությունը կբախվի քաղաքական և սոցիալական լրջագույն ճգնաժամերի

Վաղը՝ հունիսի 14-ին, Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը պետք է հրապարակի հուլիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների վերջնական արդյունքները:

Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն արդեն հայտարարել է «հաղթանակի» մասին, սակայն օտարերկրյա առաջնորդներն շնորհավորել են Փաշինյանին ավելի շատ ընտրությունների «հաջող անցկացման» կապակցությամբ: Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը նույնպես նշել է դա իր հայտարարության մեջ․ շատերի նման նա հավանաբար սպասում էր հետընտրական բախումների և անկարգությունների Հայաստանում:

Անկարգություններ և բոնտ տեղի չունեցան, սակայն ընդդիմադիր կուսակցությունները դեռևս չեն հայտարարել ընտրությունների ճանաչման մասին: Քննարկվում է մանդատներից հրաժարվելու նպատակահարմարությունը, Սամվել Կարապետյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի կուսակցությունները մտադիր են վիճարկել ընտրությունները Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում, ապա՝ Սահմանադրական դատարանում:

Նաև քննարկվում է Գագիկ Ծառուկյանի «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հարցը, որը ներկայումս խորհրդարան չի մտնում, բայց խոստանում է ժողովրդին փողոց դուրս բերել, եթե նրա ձայները «գողանան»:

Պուտինը չի շնորհավորել Նիկոլ Փաշինյանին։ Ավելին, միջազգային մամուլը նշում է, որ նույնիսկ եթե Փաշինյանը պահպանի իր ներկայիս ձայների թիվը, «նա չի կարողանա ձեռնարկել անհրաժեշտ արտաքին քաղաքականության քայլեր՝ նոր Սահմանադրություն ընդունել և ստորագրել «խաղաղության պայմանագիր» Ադրբեջանի հետ»։

Այս համատեքստում շատերը կարծում են, որ Հայաստանում շուտով քաղաքական ճգնաժամ կծագի, որը հնարավոր է հանգեցնի արտահերթ ընտրությունների։

Սակայն սոցիալական ճգնաժամը կարող է սկսվել ավելի շուտ։

Նախընտրական շրջանում իշխող կուսակցությունը, օգտագործելով պետական ​​միջոցները, ձեռնարկեց պոպուլիստական ​​քայլեր՝ բարձրացնելով կենսաթոշակները և ներդնելով առողջության ապահովագրության համակարգ՝ թոշակառու ընտրողներին գրավելու համար։ Սա հաջողվեց. Նիկոլ Փաշինյանի կուսակցության կողմնակիցների մեծամասնությունը ասում է, որ քվեարկել են նրա օգտին՝ առողջության ապահովագրության համակարգի պատճառով։

Սակայն փորձագետները պնդում են, որ սոցիալական ծրագրերը շարունակելու համար պետական ​​բյուջեում միջոցներ չկան, վարկեր էլ այլևս չեն տրամադրվում, քանի որ դրանց քաղաքական անհրաժեշտություն չկա։

Կան հաղորդագրություններ, որ որոշ վիրաբուժական միջամտություններ և այլ բժշկական ծառայություններ արդեն խիստ սահմանափակվել են, և անհասկանալի է, թե ինչպես կարձագանքեն ընտրողները, եթե պարզվի, որ սոցիալական միջոցները սպառվել են։

Ավելին, խոսվում է հարկերի բարձրացման (մասնավորապես, ակցիզային հարկերն արդեն բարձրացվել են) և բոլոր անհրաժեշտ ապրանքների գների հետագա բարձրացման մասին։

Այս ճգնաժամը կվատանա, եթե Ռուսաստանը շարունակի խեղդել հայկական բիզնեսը, իսկ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի՝ Հայաստանը «բացելու» ծրագրերը հետաձգվեն կամ ընդհանրապես չեղարկվեն։

Այսպես թե այնպես, նոր կառավարությունը ստիպված կլինի բախվել լուրջ ճգնաժամերի, որոնք կարող են ավելի դժվար լինել, քան 2020-2023 թվականների պատերազմը։

Հույսերը, որ Իրանը և ԱՄՆ-ն կստորագրեն համաձայնագիր, տարածաշրջանը կվերաբացվի, և մեծ գումարներ կհոսեն Հայաստան, կախված են արտաքին իրավիճակից և չեն կարող վերահսկվել Հայաստանի ներսից։

Մասնագետները դեռևս գնահատում են այն, ինչ Հայաստանը անվանել է «ժողովրդավարական ընտրություններ», չնայած ԵԱՀԿ առաքելության բավականին քննադատական ​​զեկույցին։

«Երբեք հայերը այսքան խաբված չեն եղել», – ասում է նախկին պատգամավոր Արթուր Ղազինյանը։

Նա նշում է վարչական ռեսուրսների՝ բանակի, կրթական հաստատությունների և այլ հաստատությունների ակնհայտ չարաշահումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրություններից առաջ առողջապահական ապահովագրության ներդրմանը և կենսաթոշակների բարձրացմանը, չնայած նման բարձրացումները նախատեսված չէին։ Խոսվում է նաև հակառուսական տրամադրությունների գեներացման մասին՝ «եվրոպական երազանքի» խոստումներով։

Արդեն ընտրության գիշերը Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը պատրաստ չէ միանալ Եվրոպային և կմնա Եվրասիական տնտեսական միությունում, ինչը Ռուսաստանի համար «զսպող» գործոն էր, որ չհրարի Հայաստանում փողոցային բողոքներ։

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (ԿԸՀ) բողոքներ ներկայացրած ընդդիմադիր ուժերը մատնանշում են քվեարկության և ձայների հաշվարկի ընթացքում բազմաթիվ սխալներ և դիտավորյալ աղավաղումներ։ ԿԸՀ-ն արդեն չեղյալ է հայտարարել երեք ընտրատեղամասերի արդյունքները՝ առանց վերընտրություն նշանակելու։

Սրան կարելի է ավելացնել երկու հիմնական գործոն՝ 50,000 արցախցիի և արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացիներին քվեարկելուց զրկելու օպերացիան։ 

Այս գործողությունները իրականացվել են կոպիտ խախտումներով։ Հայաստանի Հանրապետության արցախցի 50,000 քաղաքացիներ զրկվել են ոչ միայն քվեարկելու հնարավորությունից, այլև դատարանների միջոցով իրենց իրավունքները վերականգնելու իրավունքից։ Իսկ Ռուսաստանից ժամանած ՀՀ քաղաքացիներին օդանավակայանում դիմավորել են ռազմական ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնք սպառնացել են քվեարկել ցանկացողներին ուղարկել զինվորական պատրաստության։

Այս “օպերացիաները” չգնահատվեցի որպես ապօրինի և ընևությունների արդյունքների վրա ազդող, հակառակը՝ դա ընդունվեց որպես “նորմա”, նույնիսկ “կրեատիվ։”

Արմեն Այվազյանը զուգահեռներ է տեսնում Էրդողանի և Փաշինյանի գործողություններում. «Էրդողանի վարչակազմը Թուրքիայում ստեղծել է հիբրիդային ռեժիմ, որտեղ ընտրությունները պահպանվել են, բայց արդար քաղաքական մրցակցության հնարավորությունը գրեթե զրոյի է հասցվել։ Փաշինյանը նույնն է անում նաև Հայաստանում։ Բարձրաձայն հայտարարելով «Եվրոպային» և «եվրոպական արժեքներին» իր հավատարմության մասին, նա շարժվում է ոչ թե դեպի Եվրոպա, այլ… դեպի Թուրքիա»։