Պուտինը և Ալիևը շատ լավ գիտեն, թե ումն է Արցախը

Վերջերս Ղազախստանի նախագահ Տոկաևը Օմսկում Պուտինի հետ զրույցի ժամանակ հայտարարեց, որ չի հասկանում Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայում մղվող պատերազմի էությունը, որում «երկու եղբայրական ժողովուրդների ներկայացուցիչներ են սպանվում»։ Նա այն համեմատեց Ղարաբաղյան հակամարտության հետ՝ նշելով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմի էությունը հստակ է, ինչը ենթադրում է, որ Տոկաևի կարծիքով՝ այդ պատերազմում սպանվել են ոչ «եղբայրական» ժողովուրդներ։ Տոկաևը, որը Ղազախստանը համարում է «քոչվորական քաղաքակրթության» կենտրոն, գիտի, որ ամբողջ աշխարհում պատերազմները մղվում են հողերի համար։

Պուտինն այդ պահին չպատասխանեց Տոկաևի դիտարկմանը։ Սակայն երեկ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան փորձեց «արդարանալ» թե՛ Ռուսաստանի, թե՛ Ղազախստանի համար՝ նշելով, որ ՀԱՊԿ-ը չէր կարող օգնել Հայաստանին 2020 թվականին, քանի որ «Հայաստանն ինքը չի ճանաչել Ղարաբաղը ո՛չ որպես իր մաս, ո՛չ էլ որպես անկախ երկիր»։ Զախարովան անմեղ դեմքով հարցնում է՝ «ու՞մ պետք է օգնեինք», «ի վերջո, Արցախը Հայաստան չէ»։

Միևնույն ժամանակ, Ալիևը բազմիցս հայտարարել է, որ ըստ Հայաստանի Սահմանադրության և Անկախության հռչակագրի, Արցախը Հայաստանի մաս է կազմում 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի «Միացում»-ի ակտի արդյունքում։ Ալիևը պահանջում է, որ այս որոշման մասին հղումը հանվի ՀՀ Սահմանադրությունից՝ սպառնալով հակառակ դեպքում չստորագրել «խաղաղության համաձայնագիրը»։

Պարզվում է, ըստ Զախարովայի, որ Ռուսաստանը և ՀԱՊԿ-ն տեղյակ չեն եղել, որ ըստ ՀՀ Սահմանադրության, Արցախը Հայաստանի մաս է կազմում։ Եթե նրանք իմանային, ապա անպայման կօգնեին Հայաստանին 2020 թվականին։ Սակայն Պուտինը ստիպված եղավ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին հայտարարել, որ Ղարաբաղը միշտ համարվել է Ադրբեջանի մաս։ Նա պարզապես այդ ժամանակ չէր գիտակցում, որ խախտում է ՀՀ Սահմանադրությունը։

Մինչդեռ, վերջերս Շուշիյում կայացած մեդիա ֆորումում Ալիևը բողոքել է, որ միջազգային հանրությունը, այդ թվում՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները՝ ԱՄՆ-ն, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը, 30 տարի չեն ճանաչել Ադրբեջանի՝ Ղարաբաղը օկուպացնելու իրավունքը, և որ 30 տարի շարունակ խոսել են ինքնորոշման և ռազմական գործողությունների անթույլատրելիության մասին։

Սակայն այսօր Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը, մեկնաբանելով Զախարովայի հայտարարությունը, հակադարձել է Ալիևին՝ ասելով, որ «Ղարաբաղի տարածաշրջանը միշտ ճանաչվել է միջազգային հանրության, այդ թվում՝ Ռուսաստանի Դաշնության կողմից որպես Ադրբեջանի անբաժանելի մաս։ Այդ պատճառով, Ադրբեջանի ինքնիշխան տարածքներում, որոնք 30 տարի գտնվում էին հայկական օկուպացիայի տակ, ՀԱՊԿ մեխանիզմների կիրառման հարցը մշտապես օրակարգում պահելու փորձերը, ինչպես նաև դա Հայաստանի կողմից Ղարաբաղյան տարածաշրջանի ճանաչման կամ չճանաչման հետ կապելը, ոչ միայն հակասում են Ռուսաստանի պաշտոնական դիրքորոշմանը Ադրբեջանի ղարաբաղյան տարածաշրջանի վերաբերյալ, այլև լիովին անհիմն են»։

Բա։ Ժամանակն է, որ Պուտինը և Ալիևը պարզեն, թե ով և ինչպես ճանաչեց Ղարաբաղը, և ինչպես պատահեց, որ Ռուսաստանը, որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ, ոչ միայն միակողմանիորեն իր զորքերը մտցրեց կիսաօկուպացված Արցախ 2020 թվականին, այլև հետագայում արգելափակեց բոլոր միջազգային փորձերը՝ Ղարաբաղի հարցը ՄԱԿ-ում և ԵԱՀԿ-ում բարձրացնելու համար։

Հազարամյակների ընթացքում առաջին անգամ առանց հայերի մնացած Ղարաբաղը դեռ երկար ժամանակ Մոսկվայի, Բաքվի, Աստանայի և այլ մայրաքաղաքների համար դաժան գլխացավանք կլինի։