Արցախի ընտրված մարմինների պատասխանատվությունը դառնում է կենսականորեն կարևոր, այդ թվում՝ Հայաստանի համար

Հայտարարվել է, որ Արցախի խորհրդարանը օգոստոսի 18-ին կհավաքվի՝ քննարկելու խորհրդարանի խոսնակի (ամենահավանական թեկնածուն Գագիկ Բաղունցն է) և Արցախի նախագահի թեկնածուները։ Անաստաս Իսրայելյանը ներկայումս նախագահի պաշտոնին հավակնող միակ թեկնածուն է, բայց կարող են լինել նաև այլ թեկնածուներ։ Արցախյան քաղաքական գործիչները նշում են, որ Արցախի ինստիտուտների պահպանումը անհրաժեշտ է արցախցիների կոլեկտիվ իրավունքների, այդ թվում՝ սեփականության իրավունքի առաջխաղացման համար։

Մասնագետները, սակայն, մատնանշում են որոշ շրջանակների, այդ թվում՝ Ռուսաստանի հետ կապվածների, անձնական շահագրգռվածությունը՝ քայքայելու «Միացում» գաղափարը, որը կազմում է Արցախյան շարժման և ՀՀ-ի հիմքը։

Նիկոլ Փաշինյանը ոչ միայն խոսում է «Ղարաբաղյան շարժումը փակելու» մասին, այլև մատնանշում է դրա վերսկսման վտանգը։ Այս թեման բարձրացվում է ՀՀ խորհրդարանում, բայց ոչ ուղղակիորեն «Միացում»-ի՝ որպես ներկայիս ՀՀ-ի հիմքի համատեքստում։

ՀՀ խորհրդարանական ուժերը արտահայտել են իրենց դիրքորոշումները նոր Սահմանադրության վերաբերյալ։ Իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հայտարարում է, որ նոր Սահմանադրությունը հղում չի անելու Անկախության հռչակագրին, հետևաբար, 1989 թվականի Հայաստանի և Արցախի վերամիավորման մասին բանաձևին: Ընդդիմադիր «Հայաստան» և «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցությունները հայտարարում են, որ չեն քվեարկի Սահմանադրության օգտին, եթե այն հղում չանի Անկախության հռչակագրին: Նրանք պնդում են, որ Հռչակագրի մերժումը կնշանակի Երրորդ Հանրապետության վերացում, սակայն աշխատում են չհիշատակել «Միացումը»:

Այս հաղորդագրություններին ի պատասխան՝ Բաքվի լրատվամիջոցները “պահանջում են”, որ Հայաստանը լիովին փակի Արցախի հարցը, հակառակ դեպքում Բաքուն կկորցնի հավատը Փաշինյանի «խաղաղ մտադրությունների» նկատմամբ։ Իսկ դա, ինչպես ասում են, լի է վտանգներով։

Այս ֆոնին արցախյան ծագումով միակ բարձրաստիճան պաշտոնյան՝ Ազգային անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը, հեռացվում է Հայաստանի կառավարությունից։ Դատելով նրա այսօրվա շփոթմունքից՝  Ջերմուկում Հիկմեթ Հաջիևի հետ զբոսանքից հետո նրա հրաժարականը լիակատար անակնկալ էր։

Փաստաբան Ռոման Երիցյանը մտահոգիչ գրառում է կատարել Վերաքննիչ դատարանի կողմից նոյեմբերին Երևանում գտնվող Արցախի ներկայացուցչության ներկայիս շենքը “ազգայնացնելու” որոշման մասին։ Փաստաբանը հիշեցրել է, որ խորհրդային տարիներին այս շենքում տեղակայված էր ադրբեջանական թատրոն, և հնարավոր է, որ շենքը «վերադարձվի» իր խորհրդային առաքելությանը, և Արցախը զրկվի իր վերջին անշարժ գույքից։

Հայկական լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ արցախցիների բնակարանային ծրագիրը բախվում է դժվար հաղթահարելի խոչընդոտների, որոնք հիմնականում կապված են Հայաստանում անշարժ գույքի գների և նոր անձնագրեր ստանալու երկարատև գործընթացի հետ։ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունն այսօր տեղեկատվություն է տարածել, որ բնակարանային վկայականներից օգտված արցախյան ընտանիքների թիվը գերազանցել է 7000-ը։ Սակայն պետք է նշել, որ ավելի քան 25000 ընտանիք է արտաքսվել, այսինքն՝ 18000 ընտանիք դեռ անօթևան են։

Այսօր ՀՀ կառավարությունն ընդունեց որոշում, որով խստացվում են արցախցի խոցելի ընտանիքների համար մասնակի բնակվճար ստանալու պայմանները։ Բնակարանային ծրագրի դանդաղության դոնին նվազագույնի է հասցվել արցախցիների սոցիալական աջակցությունը։

Տեղահանությունից երեք տարի անց ՀՀ կառավարությունը չի ստեղծել միջգերատեսչական մարմին՝ արցախցիների հարցերը համակարգված լուծելու համար։ Բացառությամբ բնակարանային ծրագրի, արցախցիների հարցերով զբաղվում են հիմնականում եվրոպական դրամաշնորհներով գործող ոչ կառավարական կազմակերպությունները։ Պետական ​​մակարդակով դադարեցվել է արցախցիների իրավունքների պաշտպանությունը միջազգային դատարաններում և մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը։ 2020-2023 թվականների Արցախում տեղի ունեցած իրադարձությունների քաղաքական գնահատական ​​չի տրվել։ Արցախցիները խիստ մարգինալացված են և անկյուն են մղված։

Քանի որ արցախցիները ողջ են, և ոչ բոլորն են զոհվել (Փաշինյանը չի թաքցրել իր վրդովմունքը այդ կապակցությամբ Արթուր Օսիպյանի հետ զրույցում), ավելի քան 100,000 մարդկանց խնդիրները պետք է ինչ-որ կերպ լուծվեն։ Մոսկվան և Բաքուն չկարողացան «սպանել» ղարաբաղյան շարժումը, նույնիսկ Արցախ զորքեր մտցնելով, ագրեսիա, օկուպացիա, տեղահանություն և շրջափակում հրահրելով՝ հույս ունենալով 2023 թվականին Արցախում մի քանի հազար մարդ թողնել և “լեգիտիմ” փակել հարցը։ Սա նշանակում է, որ նրանք ստիպված կլինեն «վերջ տալ» արցախցիներին Հայաստանում։

Այս ֆոնի վրա, Արցախի ընտրված մարմինների պատասխանատվությունը կենսական նշանակություն է ստանում՝ ինչպես արցախցիների իրավունքների բարձրաձայնման և առաջխաղացման, ինչպես նաև ՀՀ իշխանությունների հետ օրինական կապեր հաստատելու առումով։ Հայաստանն այժմ դատապարտված է այն ճանապարհին, որն անցել է Արցախը։

Այս -անապարհը ամբողջությամբ նկարագրված է արցախցիների մասին միակ ակտում՝ ՀՀ կառավարության 2023 թվականի հոկտեմբերի 26-ի որոշման մեջ

“Հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին իրականացված ռազմական հարձակման, ինչպես նաև 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի հետևանքով Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչությունը բռնի տեղահանվել է իր մշտական բնակության երկրից՝ հայտնվելով Հայաստանի Հանրապետության տարածքում,

Նկատի ունենալով 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից Լաչինի միջանցքի ապօրինի արգելափակումը և Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչների ազատ տեղաշարժի իրավունքի սահմանափակումը, ինչի հետևանքով Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչները շարունակաբար զրկված են իրենց մշտական բնակության երկիր վերադառնալու հնարավորությունից,

Հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից Լեռնային Ղարաբաղում 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին իրականացված ռազմական ագրեսիայի արդյունքում թիրախավորվել են նաև Լեռնային Ղարաբաղի բնակավայրերը և այնտեղ բնակվող խաղաղ բնակչությունը,

Նկատի ունենալով, որ Լեռնային Ղարաբաղի դեմ Ադրբեջանի Հանրապետության բացահայտ ագրեսիան և լայնածավալ ռազմական գործողությունները հանգեցրել են տասնյակ հազարավոր զոհերի և զգալի նյութական կորուստների,

Հաշվի առնելով, որ Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչները բռնի տեղահանվել են իրենց մշտական բնակության երկրից համատարած բռնության և բռնության իրական սպառնալիքի, արտաքին հարձակման, միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումների, հասարակական կարգը խախտող իրադարձությունների, Ադրբեջանի Հանրապետության հայատյաց, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին էթնիկ զտման ենթարկելու քաղաքականության պատճառով, և Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչները հնարավորություն չունեն ներկայումս վերադառնալու իրենց մշտական բնակության երկիր,

Նկատի ունենալով Լեռնային Ղարաբաղում բնիկ հայ ժողովրդի անվտանգության ապահովման միջազգային երաշխիքների բացակայությունը” և այլ։