ՔՊ պատգամավորը արտահայտեց մի ամբողջ սերնդի ընկալումը՝ ինչպիսի՞ Հայաստան նա չի ուզում

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պատգամավոր Արաքսյա Վարդանյանը հայտնի դարձավ վերջերս խորհրդարանում ունեցած ելույթից հետո, որը ընկալվեց միայն անգրագիտության պրիզմայով։ Սակայն նրա ելույթը խորհրդարանում, որտեղ նա ողբում էր Ղարաբաղյան շարժման պատճառով իր դժբախտ մանկությունը, պատմության մեջ կմտնի որպես մի ամբողջ սերնդի մահացու մեղադրանք և հայկական ազգային պետությունից հրաժարվելու արդարացում։

Պատգամավորը, որը սկզբում արդարություն էր փնտրում Սամվել Բաբայանի կուսակցությունում, նախքան ՔՊ  տեղափոխվելը, ըստ էության ասում է, որ իր դժվար մանկությունը և ներկայիս բոլոր խնդիրները կապված էին այն փաստի հետ, որ Հայաստանը սկսել է իր անկախության ուղին Ղարաբաղյան շարժումով։

Նրա ներկայիս կուսակցությունը՝ «Քաղաքացիական պայմանագիրը», որի ականավոր անդամներից շատերը Ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակիցների զավակներն են, իր քաղաքականությունը հիմնում է իրենց հայրերի ազգային զարթոնքի դատապարտման վրա։ Արաքսյա Վարդանյանը արտահայտեց Ղարաբաղյան շարժման իր դատապարտումը “տնական” ընկալմամբ՝ գրեթե լաց լինելով պատմելով, թե ինչպես են իր մատները սառել դպրոցում, և ինքը չէր կարողանում գնալ գրատախտակի մոտ (կամ գրատախտակ)։ Մինչդեռ, ՔՊ-ն դա ասում է քաղաքական լեզվով՝  հայտարարելով, որ անհրաժեշտ է վերադառնալ 1990-ականների սկիզբ և վերականգնել անկախությունը՝ բայց ոչ թե ազգային վերածննդի կամ «Միացումի» գաղափարի, այլ ինչ-որ անհասկանալի քաղաքացիական պայմանագրի հիման վրա։

Նիկոլ Փաշինյանը, արդարանալով իրեն և թիմին, ասում է, որ իր ծնողները և ինքը մասնակցել են Ղարաբաղյան շարժմանը և հանրահավաքներին: Նա նույնիսկ “պրիզնատ է գալիս”, որ առաջ է մղել «դաշնակցության գաղափարներ» և հայտարարել, որ «Արցախը Հայաստան է, և վերջ»: Սակայն որոշ պահի, մոտավորապես 2022 թվականին, նա հասկացավ, որ սա ապարդյուն ուղի է:

Փաշինյանը անկեղծ չէ. նա դա չի գիտակցել պատերազմից հետո նա ի սկզբանե իշխանության եկավ՝ 1990-ականներ վերադառնալու և Լևոն Տեր-Պետրոսյանին ու նրա «սնոբ էլիտային», «կոռումպացված ղարաբաղյան կլանին» և բոլոր նրանց, ովքեր պատերազմել են Արցախի համար, «ապացուցելու» նպատակով, որ նրանք դավաճանեն և սխալվել են: Փաշինյանը կգործեր այլ կերպ։

Այն միտքը, որ ղարաբաղյան շարժումը մեծ սխալ էր, գրեթե նույն բառերով է քննարկվում Հայաստանում և Ադրբեջանում, Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում։

Եվրոպացիները ասում են, որ հայերը, հատկապես արցախյան, չպետք է հավատային “ժողովրդավարության հրաշքին”, ինքնորոշման “անվիճելի” իրավունքին, չպետք է զոհաբերություններ անեին ազգային վերածննդի համար՝ Արևմուտքին դնելով անհարմար «պատասխանատվության» տակ և ստիպելով նրան 30 տարի “ԵԱՀԿ Մինսկի խումբ” խաղալ։ Հայերը պետք է միայն հասնեին ԽՍՀՄ-ի և սոցիալիստական ​​բլոկի փլուզմանը և անմիջապես մի կողմ քաշվեին, ասում են նրանք՝ անսասանորեն պաշտպանելով Ստալինի «Ալմա-Աթայի» սահմանները, բայց միայն Հայաստանում։

Ռուսները չեն թաքցնում իրենց զայրույթը այն փաստի համար, որ Ղարաբաղյան շարժումը քանդեց Խորհրդային կայսրությունը, և նրանք միշտ կփորձեն վրեժ լուծել հայերից դրա համար։ Ղարաբաղյան շարժման պատճառով ռուսներն ու թուրքերը հազիվ կարողացան պահպանել տարածաշրջանը բաժանող 1921 թվականի պայմանագրերը, որոնք սպառնալիքի տակ հայտնվեցին 1990-ականների սկզբին։ Եթե Հայաստանը դուրս գար Կարսի պայմանագրից, ապա նրան ստիպված կլինեին վերադարձնել իրենից խլված տարածքները։ Եւ Հայաստանին ստիպեցին իրեն հռչակել ոչ թե Առաջին Հանրապետության, այլ Խորհրդային Հայաստանի իրավահաջորդ՝ այդպիսով ժամանակ շահելով։

ԱՄՆ-ն նյարդայնացած է, որ 1990-ականների սկզբին Հայաստանը չուներ համարձակություն՝ ղարաբաղյան շարժման ալիքի վրա դառնալու Իսրայել տարածաշրջանում՝ ստանձնելով Վիլսոնի արբիտրաժով կանխորոշված ​​դերը: Ամերիկացիներին Հայաստանը որևէ այլ դերում պետք չէ. Սյունիքի վրա վերահսկողությունը նրանց համար բավարար է, և նրանք հասան դրան Գոբլի պլանի և Թրիփփի միջոցով։

Ադրբեջանը զայրացած է, որ ստիպված էր «կորցնել» 30 տարի ղարաբաղյան շարժման դիմադրության պատճառով, նախքան վերջնականապես կհեռացներ հայ ազգային տարրը Հայկական լեռնաշխարհից և Ռուսաստանի ու Թուրքիայի հետ միասին վերջնականապես կբաժաներ հայկական տարածաշրջանը։

Հայաստանում մի ամբողջ սերունդ այժմ պնդում է, որ Ղարաբաղյան շարժումը ոչ թե նոր ցեղասպանությունից փրկվելու վերջին փորձն էր, այլ ՊԱԿ-ի, դաշնակների, Տեր-Պետրոսյանի և ղարաբաղցիների մեքենայությունների արդյունք, ովքեր ամեն ինչ արեցին, որպեսզի Հայաստանը չզարգանա ճիշտ ուղղությամբ։

Այժմ եկել է այն պահը, երբ Արցախում Հայաստանի դիմադրության պարտությամբ իրավիճակը վերադարձել է ԽՍՀՄ-ի և սոցիալիստական ​​բլոկի փլուզման նախօրեիի վիճակին։ Եվ կողմերից յուրաքանչյուրը փորձում է փոխհատուցել կորցրածը։

Ռուսաստանն ու Թուրքիան ավարտին են հասցնում Հայաստանի բաժանումը, որը ենթադրում է ոչ թե ռուսական բազայի դուրսբերում Գյումրիից, այլ հյուսիսային Հայաստանի վերածում Դոնբասի՝ մնացած մասը հանձնելով Թուրքիային, իսկ Սյունիքը՝ Միացյալ Նահանգներին և Իսրայելին։

Ադրբեջանն ավարտում է Հայաստանի դենացիֆիկացումը՝ հավակնելով ոչ միայն հողերի, այլև հայկական պատմության, մշակույթի և էթնոգենեզի վրա։ Այս գործընթացը սկսվել է 1988 թվականի Սումգայիթից, երբ հայկական տարրը մեթոդաբար վտարվեց Ադրբեջան կոչվող տարածքից՝ Բաքվից, Հյուսիսային, ապա ամբողջ Արցախից։ Այժմ Հաջիևը պնդում է, որ Կովկասյան Ալբանիան, որը ադրբեջանական տարածքում էր, առաջին երկիրն էր, որն ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական ​​կրոն։ Այլ կերպ ասած՝ Հայաստանը զրկվում է իր վերջին ազգային «բրենդից», որը նրա գոյության “իրավունքն” է ընկալվում։

Հայաստանի կառավարությունը հայտարարում է, որ այլևս չի դիմադրելու՝ սխալ անվանելով այն, որ Հայաստանը 30 տարի գոյություն է ունեցել որպես ազգային պետություն՝ անկախ և անվտանգ, խուսափելով ցեղասպանությունից։ Հայաստանի կառավարությունը դենացիֆիկացնում է Հայաստանը՝ Ադրբեջանի հետ միասին, ազգային պետության փոխարեն ոչինչ չառաջարկելով։ Ո՞վ է ապրելու նման Հայաստանում։

Պատգամավորուհու ելույթը, որը հայ հասարակության մեջ ծաղր առաջացրեց, իրականում հավատարմության երդում է Հայաստանի դենացիֆիկացման և վերջնական ոչնչացման ծրագրերին՝ անկախության 35-ամյակի նախօրեին։

35 տարի անկախություն և ազգային պետություն ենք խաղացել՝ բավական է։ Նոր սերունդները չեն դիմանա Ռուսաստանի «գազային ապոկալիպսիսին» և նոր Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրին։

Ինչպիսի՞ն կլիներ Հայաստանի ճակատագիրը առանց ղարաբաղյան շարժման։ Ինչպիսի՞ Հայաստան են ուզում կառուցել կառավարությունն ու Արաքսյա Վարդանյանը ներկայիս հանրապետության փոխարեն, որտեղ մի խեղճ աղջիկ ստիպված էր ձեռքերը տաքացնել կավիճ վերցնելուց առաջ։ Նա պատրաստ է վրեժ լուծել դրա համար՝ հրաժարվելով այն ամենից, ինչը նրան ստիպել է հաճախել փայտի վառարաններով դպրոց, բայց այդպես էլ չի սովորեցրել հայոց լեզուն։

Նաիրա Հայրումյան