
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցից հետո Սպիտակ տան նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ համաձայնության է եկել նրա հետ՝ ամերիկյան և այլ շուկաներ ռուսական դիզելային վառելիք մատակարարելու վերաբերյալ: Ուկրաինայի առաջնորդ Վլադիմիր Զելենսկին հայտարարեց, որ Ռուսաստանին դիզելային վառելիք վաճառելու թույլտվություն տալը պատերազմում ներդրում է։
Վերլուծաբանները նշում են, որ Թրամփի կողմից հայտարարված Ռուսաստանից դիզելային վառելիքի ծավալները «համեմատաբար փոքր են», ուստի այս միջոցառումը կարող է էական ազդեցություն չունենալ ԱՄՆ-ում վառելիքի գների վրա: Մասնագետները կարծում են, որ Սպիտակ տունը փորձում է ազդել հասարակական կարծիքի վրա ԱՄՆ միջանկյալ ընտրություններից առաջ, որոնք կորոշեն, թե արդյոք հանրապետականները կպահպանեն իրենց փոքր մեծամասնությունը Կոնգրեսում։
«Ես հենց նոր ավարտեցի Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ խիստ հաջող բանակցությունները, որոնց ընթացքում մենք համաձայնեցինք, որ Ռուսաստանը անմիջապես ավելի քան 300,000 տոննա դիզելային վառելիք կմատակարարի ամերիկյան և համաշխարհային շուկաներ, ևս 500,000 տոննա՝ նոյեմբերին, և անմիջապես դրանից հետո՝ 1,000,000 տոննա», – գրել է Թրամփը Truth Social-ում։
Դրանից հետո, ըստ Սպիտակ տան ղեկավարի, Մոսկվան, «հաշվի առնելով ռուսական նավթավերամշակման գործարանների արտադրական հզորությունը», կմատակարարի «3 միլիոն տոննա դիզելային վառելիք»։ Թրամփը պնդում է, որ արդյունքում «դիզելային վառելիքի գները ամերիկացիների և, իհարկե, ամբողջ աշխարհի համար» կսկսեն «կտրուկ և ռեկորդային տեմպերով անկում ապրել»։
Դոնալդ Թրամփի խոսքերից հետո Կրեմլը նույնպես մեկնաբանեց երկու նախագահների հեռախոսազրույցը։
Վլադիմիր Պուտինի կարճ գրավոր հայտարարության մեջ նշվում էր, որ հեռախոսազրույցը քննարկվել է ուկրաինական ճգնաժամի կարգավորման, Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակի և «երկկողմ հարաբերությունների տարբեր ասպեկտների» հարցերը։
«Ռուսական կողմը հաստատել է իր պատրաստակամությունը ամերիկյան և համաշխարհային շուկաներ նավթ և նավթամթերք մատակարարելու», – նշվում է հայտարարության մեջ՝ առանց նշելու նման մատակարարումների ծավալները կամ ժամկետները։
Դրանից հետո փոխվարչապետ Ալեքսանդր Նովակը հայտարարեց, որ իշխանությունները սկսում են ժամանակից շուտ վերացնել դիզելային վառելիքի արտահանման սահմանափակումները։
Այս ամռանը և աշնանը ուկրաինական բազմաթիվ հարվածների հետևանքով ռուսական նավթավերամշակման գործարաններին պատճառված վնասի պատճառով Ռուսաստանը արգելք է դրել դիզելային վառելիքի արտահանման վրա, որը սեպտեմբերի 30-ին երկարաձգվել է ևս մեկ ամսով։
Նովակի խոսքով՝ Մոսկվան պատրաստ է հոկտեմբերին ամերիկյան շուկա մատակարարել դիզելային վառելիքի լրացուցիչ ծավալներ և կարող է ավելացնել դիզելային վառելիքի արտահանումը նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին, «նավթավերամշակման գործարանները վերականգնվելուն զուգահեր»։
Մի քանի ժամ անց, Պուտինի և Թրամփի միջև զրույցի մասին լրագրողներին տված մեկնաբանության մեջ, Ռուսաստանի նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը խոսեց «ռուսական նավթամթերքի ամերիկյան և համաշխարհային շուկաներ հնարավոր մատակարարումների» մասին։
Ուշակովը նաև հավելեց, որ Պուտինի և Թրամփի միջև նախորդ հեռախոսազրույցի ժամանակ (սեպտեմբերի 8-ին) քննարկվել է Պետդումայի ընտրություններից անմիջապես հետո Մոսկվայի, Վաշինգտոնի և Կիևի միջև եռակողմ բանակցությունների վերսկսման հնարավորությունը։ Սակայն, Ռուսաստանի նախագահը այժմ Սպիտակ տանը հայտնել է, որ «իրավիճակն այլ է», – ասել է Ուշակովը։
Պետդումայի ընտրությունների քվեարկության հիմնական օրը Կիևը «զանգվածային անօդաչու թռչող սարքերով հարված» է հասցրել Մոսկվային և Ռուսաստանի այլ քաղաքներին՝ այդպիսով փորձելով խափանել դրանք, Ուշակովը փոխանցեց Ռուսաստանի նախագահի խոսքերը ԱՄՆ նախագահին։ Այսպիսով, Պուտինի օգնականի խոսքով, Ուկրաինան «էապես խափանել է բանակցային գործընթացի անհապաղ վերսկսման հնարավորությունը». «Եվ հիմա, ինչպես ասել է նախագահը, մենք դեռ կմտածենք այն մասին, թե երբ կարող են վերսկսվել այս բանակցությունները»։
Ուշակովի խոսքով՝ ԱՄՆ նախագահը խոստացել է «համապատասխան ազդանշաններ» փոխանցել ուկրաինական պատվիրակությանը, որը վերջերս էր ժամանել Մայամի՝ ԱՄՆ ներկայացուցիչների հետ պատերազմը դադարեցնելու վերաբերյալ բանակցություններ վարելու համար։
Մի քանի օր առաջ Ուկրաինայի նախագահը հեռախոսով զրուցել է Թրամփի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Վիտկոֆի հետ, և Վիտկոֆը առաջարկել է հանդիպել Ֆլորիդայում գտնվող ուկրաինական թիմի հետ՝ բանակցությունները վերսկսելու համար, ասել է Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկին Axios-ին տված 15-րոպեանոց հարցազրույցում՝ Թրամփի հայտարարություններից հետո։
«Ռուսաստանը «կվճարի» դիզելային վառելիքի համար՝ հետագա ահաբեկչությամբ», – հայտարարել է Զելենսկին։
Զելենսկին նաև ասել է, որ ուկրաինական կողմը Պուտինի հետ Թրամփի համաձայնագրի մասին իմացել է դրա մասին հայտարարությունից ընդամենը մեկ ժամ առաջ. ամերիկացիները դրա մասին չեն խոսել Մայամիում բանակցությունների ժամանակ։
Մեկնաբանելով Ֆլորիդայում Ուկրաինայի, Եվրամիության, ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի ներկայացուցիչների հետ հանդիպումը՝ Սթիվ Վիտկոֆը նշել է, որ զրույցը կառուցողական է եղել և անդրադարձել է «լիցքաթափման և պատերազմի ավարտի հնարավոր ուղիներին»։
Քննարկված «լայն հարցերի» շարքում Թրամփի հատուկ ներկայացուցիչը թվարկել է Ուկրաինայի ձմեռային նախապատրաստությունները (էներգետիկ կայունության ապահովում, հացահատիկի արտահանում), անվտանգության երաշխիքները և Ուկրաինայի ու Եվրոպայի անվտանգության ապահովումը՝ հնարավոր ապագա հակամարտությունների համատեքստում։
Դատելով Ուիթկոֆի սոցիալական ցանցերում արված գրառումից՝ հանդիպման արդյունքում համաձայնություն է ձեռք բերվել «շարունակել դիվանագիտական ջանքերը» պատերազմը դադարեցնելու համար։