Բաքուն մեղադրում է Եվրախորհրդարանին, ԵԽԽՎ-ին և ԱՄՆ Կոնգրեսին։ Իսկ ի՞նչ են ուզում հայերը

Արևմտյան հիմնական ինստիտուտները, ինչպիսիք են Եվրոպական խորհրդարանը, ԵԽԽՎ-ն և ԱՄՆ Կոնգրեսը, ընդունում են բանաձևեր և հայտարարություններ, որոնք ուղղված են հայերի իրավունքների պաշտպանությանը և Ադրբեջանին դատապարտելուն: Բաքվի իշխանությունները պաշտոնապես դատապարտում են այդ հայտարարությունները, երբեմն խզելով կապերը այդ ինստիտուտների հետ: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի իշխանությունները ոչ միայն չեն օգտագործում այդ բանաձևերը հայկական շահերը առաջ մղելու համար, այլև խուսափում են դրանց հիշատակումից, նաև հետապնդում են հայկական շահերը առաջ տանողներին։

Չնայած Ադրբեջանը պնդում է, որ այս բանաձևերն ընդունվել են հայկական լոբբիի (առաջին հերթին՝ Հայ Դատի, որը Հայաստանի իշխանությունների քաղաքական հակառակորդ է) ճնշման տակ, իրականությունն այն է, և Բաքուն դա լավ գիտակցում է, որ տարբեր երկրներ և միջազգային ինստիտուտներ պաշտպանում են իրենց սեփական սկզբունքներն ու արժեքները՝ մարդու իրավունքները, հակամարտությունների բռնի լուծումների և աշխարհը անիրավության քաոսի մեջ ընկղմելու անթույլատրելիությունը:

Եւ այս ինստիտուտները չեն հասկանում, թե ինչ են ուզում հայերը։

Ադրբեջանի Միլի Մեջլիսը 2026 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Եվրախորհրդարանի կողմից Ադրբեջանում մարդու իրավունքների և ազատությունների վերաբերյալ բանաձևի ընդունումը բնութագրել է որպես «կողմնակալ քաղաքական գործողություն մեր երկրի դեմ»։

Եվրախորհրդարանի՝ Ադրբեջանի վերաբերյալ բանաձևը նաև պահանջում է հայ քաղբանտարկյալների և ռազմագերիների անհապաղ ազատ արձակում, այդ թվում՝ Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության անդամների։

Բանաձևն ընդունվել է 492 կողմ և 23 դեմ ձայներով։ Հայ գերիներին վերաբերող դրույթները վերջնական տեքստում ներառվել են բանաձևի համահեղինակներից մեկի՝ ֆրանսիացի Եվրախորհրդարանի անդամ Մարինա Մեզուրի ջանքերի շնորհիվ։

«Բազմաթիվ բանաձևերը, մեր երկրի վրա քաղաքական ճնշում գործադրելու փորձերը և պատժամիջոցների կոչերը պետք է դիտարկել որպես Եվրախորհրդարանի կողմից Ադրբեջանի պատմական հաղթանակից հետո Հարավային Կովկասում ի հայտ եկած նոր աշխարհաքաղաքական իրողությունները չճանաչելու անկարողություն», – ասվում է Միլլի Մեջլիսի հայտարարության մեջ։

Իրականում, Բաքուն հույս ունի, որ Եվրախորհրդարանը և համաշխարհային հանրությունը կճանաչեն Հարավային Կովկասում ագրեսիայի և ցեղասպանության հետևանքով ստեղծված «իրողությունները», սակայն, չնայած Հայաստանի կառավարությունը նույնպես պնդում է այս մասին, միջազգային կազմակերպությունները համառորեն հրաժարվում են ճանաչել «ուժի իրավունքը»։

«Անհասկանալի է, թե ինչ տրամաբանություն է ընկած դատարանի որոշումներով որոշակի հանցագործությունների համար դատապարտված անձանց (հայ գերիներ – խմբ.) «քաղաքական բանտարկյալներ» անվանելու կամ նման գործողություններ կատարելու հիմնավոր կասկածանքով համապատասխան քրեական օրենսդրությամբ մեղադրվող անձանց անվերապահ ազատ արձակելու պահանջի հիմքում», – զարմանք է հայտնում Միլլի Մեջլիսը։

Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ Կոնգրեսի ավելի քան 100 անդամներ նամակ են հղել պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին՝ պահանջելով դադարեցնել ԱՄՆ ռազմական օգնությունը Ադրբեջանին, «քանի դեռ հայ բանտարկյալները մնում են ադրբեջանական կալանքի տակ, և ադրբեջանական ուժերը գտնվում են Հայաստանի տարածքում»։ Երկկուսակցական նամակում, որը ստորագրել են 26 սենատորներ և Ներկայացուցիչների պալատի 75 անդամներ, նույնպես մտահոգություն է հայտնվում «Ղարաբաղում հայկական մշակութային և կրոնական վայրերի ոչնչացման» վերաբերյալ։ Հոկտեմբերի 5-ի նամակում նաև վիճարկվում է Թրամփի վարչակազմի կողմից 907-րդ բաժինը «սառեցնելու» որոշումը: Բաքվի լրատվամիջոցները բողոքում են, որ դրա լիակատար չեղարկումն այժմ անհնար է Կոնգրեսում հայկական լոբբիի գործունեության պատճառով։

Բաքվի վերլուծաբանները գրում են, որ ԱՄՆ-ում հայկական լոբբին գործում է նույն հիմքերով, ինչ «ռուսամետ ռևանշիստական ​​ուժերը Հայաստանում»։

Սակայն Ադրբեջանն ամենից շատ «ցնցված» է Հայ Առաքելական Եկեղեցու գործունեությունից, որը կասկածի տակ է դնում տարածաշրջանում «նոր իրողությունների» հիմնարար հիմքերը։

Անցյալ տարվա մայիսին Շվեյցարիայի խորհրդարանում ստեղծվեց մի խումբ, որը սերտ կապեր է պահպանում Հայ Եկեղեցու և Ցյուրիխում գործող «Christian Solidarity International» կազմակերպության հետ։

Ադրբեջանական լրատվամիջոցները հիշեցնում են, որ 2025 թվականի մարտին Շվեյցարիայի խորհրդարանի հայկական աջակցության խումբը նամակ էր հղել Դաշնային նախագահ Գի Պարմելին՝ կոչ անելով նրան հաջորդ տարվա ընթացքում կազմակերպել «միջազգային խաղաղության ֆորում հայերի Ղարաբաղ վերադարձի համար»՝ օգտվելով երկրի ներկայիս նախագահությունից ԵԱՀԿ-ում։

Նշենք, որ այս նամակում նաև ամրագրվել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևորականության և հոտի անվերապահ իրավունքը մուտք գործել Արցախում գտնվող և Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող պաշտամունքի վայրեր։

Այս նամակից հետո Հայաստանում սկսվեցին կաթողիկոսի հանդեպ  դաժան հալածանքները, որոնք շարունակվում են մինչ օրս։ Նիկոլ Փաշինյանը Գարեգին II կաթողիկոսի «մեղքերից» մեկը անվանեց այն փաստը, որ եկեղեցիներում մինչ օրս աղոթքներ են մատուցվում Արցախի համար։

Ադրբեջանում Հայ Առաքելական եկեղեցու շվեյցարական նախաձեռնությունը իսակկան պայթյուն էր առաջացրել, քանի որ հակադարձ ոչ մի փաստարկ չկար։ Միայն մեկ տարի անց Գանձասարն ու Դադիվանքը հայտարարվեցին «ալբանական», իսկ եվրոպացի դիվանագետներին տարան այնտեղ և ստիպեցին պարել հայկական ոսկորների վրա։ Ադրբեջանն իրեն հռչակեց քրիստոնեությունը որպես պետական ​​կրոն ընդունած առաջին երկիրը, իսկ Արցախում գտնվող եկեղեցիները՝ «ադրբեջանական պետության սեփականությունը»։

Սակայն դրան ոչ ոք չհավատաց, և հենց դրանից հետո էր, որ Եվրախորհրդարանում և ԱՄՆ Կոնգրեսում վերսկսվեցին Արցախում հայկական ժառանգության պահպանման կոչերը։

Հիշեցնենք նաև, որ 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) բանաձև ընդունեց, որում նշվում էր, որ «Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները, որոնք գրեթե ամբողջ հայ բնակչությանը ստիպել են լքել իրենց հայրենիքը և կասկածներ են առաջացրել էթնիկ զտումների մասին» ադրբեջանական իշխանությունների կողմից, դատապարտվում են Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) կողմից։ ԵԽԽՎ անդամները կոչ են անում Ադրբեջանին ձեռնարկել «միանշանակ, անկեղծ և անհապաղ գործողություններ»՝ հայերի վերադարձը Լեռնային Ղարաբաղ ապահովելու և նրանց իրավունքները պաշտպանելու համար։

Երկու ամիս անց ադրբեջանական պատվիրակությունը դադարեցրեց իր աշխատանքը ԵԽԽՎ-ում։

«ՄԱԿ-ը, որի Անվտանգության խորհուրդը չորս բանաձև ընդունեց՝ պահանջելով հայկական զինված ուժերի դուրսբերումը օկուպացված տարածքներից, լռում էր. ԵԱՀԿ-ն լռում էր։ Եվրոպայի խորհուրդը փաստացիորեն աջակցում էր օկուպացիային։ Եվրոպական խորհրդարանը միշտ աջակցել է օկուպացիոն տերությանը` Հայաստանին, և դա շարունակվում է նաև այսօր», – ասել է Ալիևը՝ նկարագրելով, թե ինչպես աշխարհի ոչ մի միջազգային կազմակերպություն չի աջակցել Ադրբեջանի «իրավունքներին» Ղարաբաղի նկատմամբ։

Հայաստանի կառավարությունը այլ դիրքորոշում ունի՝ որ 1992 թվականից մինչև այսօր միջազգային հանրությունը Ղարաբաղը համարել է Ադրբեջանի մաս։

Ինչ են ուզում ադրբեջանցիները՝ ի հակառակ ամբողջ աշխարհի, պարզ է, բայց ի՞նչ են ուզում հայերը։

Նաիրա Հայրումյան