Շվեյցարիան չի՞ համարում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև «խաղաղությունը» հաստատված

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացում, մասնավորապես՝ մարդասիրական ոլորտում, դեռևս չլուծված հարցեր կան։ Այս մասին հայտարարել է ԵԱՀԿ գործող նախագահ և Շվեյցարիայի արտաքին գործերի դաշնային դեպարտամենտի ղեկավար Իգնացիո Կասիսը ՀՀ արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարար Արարատ Միրզոյանի հետ մամուլի ասուլիսում։

Պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ Ադրբեջանում պահվում է 19 հայ գերի, այդ թվում՝ Արցախի նախկին ռազմական և քաղաքական ղեկավարներ։

«Դուք գիտեք, որ դեռևս մարտահրավերներ կան, մասնավորապես՝ մարդասիրական ոլորտում։ Բնականաբար, մենք այսօր քննարկել ենք դա», – ասել է Կասիսը։

Ըստ նրա՝ Միրզոյանի հետ հանդիպման ժամանակ նրանք քննարկել են Հարավային Կովկասում ստեղծված իրավիճակը և Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացը։ Կասիսը նշել է, որ Շվեյցարիան ողջունում է խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրման և տեղում հաստատված խաղաղության շնորհիվ ստեղծված դրական դինամիկան։

«Ձեռք բերված հաջողությունները ցույց են տալիս, որ երկարատև խաղաղությունն արդեն հնարավոր է։ Սա կարևոր է ոչ միայն Հայաստանի և Ադրբեջանի, այլև ամբողջ Հարավային Կովկասի համար», – ընդգծել է նա։

ԵԱՀԿ գործող նախագահը կոչ արեց Հայաստանին և Ադրբեջանին շարունակել խաղաղության համաձայնագիր կնքելու և դրա դրույթները իրականացնելու իրենց ջանքերը: Նա նաև ընդգծեց, որ Շվեյցարիան պատրաստ է աջակցել խաղաղության գործընթացին, եթե երկու կողմերն էլ ցանկանան: Կասիսի խոսքով՝ Շվեյցարիան կարող է գործիքակազմ ունենալ երկխոսության կազմակերպման և խաղաղության հաստատման գործում։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի մայիսին Շվեյցարիան գործարկեց հարթակ՝ Արցախի ժողովրդի հայրենիք վերադարձին աջակցելու համար։

Հարթակը ստեղծվել է Կանտոնների խորհրդի (խորհրդարանի վերին պալատ) 2025 թվականի մարտի 18-ի որոշման իրականացմանը նպաստելու համար, որը շեշտում էր Ադրբեջանի և Ղարաբաղի հայ բնակչության միջև բաց երկխոսության պայմաններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը՝ միջազգային հսկողության ներքո կամ հեղինակավոր միջազգային կառույցների մասնակցությամբ: Նախատեսվում են նաև բանակցություններ «տարածաշրջանում պատմականորեն ապրած հայերի անվտանգ և կոլեկտիվ վերադարձի» վերաբերյալ։

Նախաձեռնությունը քննադատության արժանացավ Բաքվի կողմից, որը նման քայլերը համարում է ներքին գործերին միջամտություն և անջատողական օրակարգի աջակցություն: Հայկական շրջանակներն ու սփյուռքի կազմակերպությունները ողջունեցին հարթակի ստեղծումը: Սակայն Հայաստանի կառավարությունը բավականին սառը արձագանքեց նախաձեռնությանը:

Ավելին, Շվեյցարիայում տեղի ունեցած քննարկումներից հետո Հայաստանում սկսվեց հետապնդումների արշավ Գարեգին Բ կաթողիկոսի դեմ, որը բարձրացրեց Հայ Առաքելական Եկեղեցու իրավունքների հարցը Արցախում մնացած ժառանգության նկատմամբ և դրան մուտք գործելու իրավունքը՝ բնակչության վերադարձի միջոցով։

Անհայտ է, թե արդյոք այս նախաձեռնությունը քննարկվել է այսօր Երևանում, սակայն Շվեյցարիայի կողմից Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատմանը նպաստելու պատրաստակամության մասին հայտարարությունը ենթադրում է, որ Բեռնը չի համարում Արցախի հարցը փակված։

Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսում նաև չհիշատակվեց ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որը փակվեց 2025 թվականի դեկտեմբերին՝ օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում կայացած հանդիպումից մի քանի ամիս անց։ Այս առումով, Արարատ Միրզոյանի հայտարարությունը, որ Հայաստանը քննարկում է ԵԱՀԿ-ի հետ համագործակցության տարբերակներ, ավելի քան տարօրինակ է թվում։ Ի՞նչ ձևաչափով է Հայաստանը մտադիր համագործակցել ԵԱՀԿ-ի հետ Մինսկի խմբի փակումից հետո։