Ո՞վ կկասեցնի Հայաստանի անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին, եթե նման լիազորություն չկա

Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը և Ղրղզստանը զեկույց են պատրաստել Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի կասեցման հնարավոր հետևանքների վերաբերյալ։ Այս մասին հայտնել է ՌԴ կառավարությունը։ Զեկույցից, սակայն, ամբողջությամբ պարզ չէ, թե ով կկասեցնի ԵԱՏՄ-ի համաձայնագիրը Հայաստանի առնչությամբ՝ ինքը Հայաստա՞նը, որը հրաժարվում է դա անել, թե՞ Միության մնացած անդամները, որոնք նման լիազորություն չունեն կազմակերպության կանոնադրությամբ։

«Հայաստանի Հանրապետության առնչությամբ Եվրասիական տնտեսական միության մասին 2014 թվականի մայիսի 29-ի պայմանագրի կասեցման հնարավոր հետեւանքների մասին» զեկույցը պատրաստվել է չորս հանրապետությունների 2026 թվականի մայիսի 29-ի համատեղ հայտարարության հիման վրա։

Փաստաթուղթը ուսումնասիրում է ԵՄ-ին միանալու ուղղությամբ Երևանի քայլերը, երկու ասոցիացիաներում ստանձնած պարտավորությունների համատեղելիությունը և դրա հետ կապված ռիսկերը կանխելու իրավական մեխանիզմները:

Չորս երկրների կառավարությունների ղեկավարների դիմումը կից զեկույցով հոկտեմբերի 20-ին ուղարկվել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողով՝ ԵԱՏՄ անդամ երկրների ղեկավարներին փոխանցելու համար։

Զեկույցի հեղինակների կարծիքով՝ ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի մասնակցության դադարեցումը կարող է հանգեցնել հետևյալ հետևանքների.

Նրա ՀՆԱ-ի կրճատումը 15,6%-ով կամ մոտավորապես 4,6 մլրդ դոլարով։ Բացի այդ, բազային մակարդակի նկատմամբ գնաճի աճը գնահատվել է 14.9 տոկոսային կետ, իսկ սպառման անկումը` 14.6%:

ԵԱՏՄ երկրների հետ առևտրաշրջանառությունը կնվազի ավելի քան 55%-ով։

Միություն Հայաստանից արտահանումը կարող է նվազել ավելի քան 65%-ով, մինչդեռ ներմուծումը կնվազի գրեթե կիսով չափ։

Մաքսային հայտարարագրերը և վերահսկողությունը, ինչպես նաև միությունից դուրս գտնվող երկրների հետ առևտրի համար կիրառվող վճարումները, արգելքները և սահմանափակումները կվերականգնվեն։

Հայկական արտադրանքի համապատասխանության գնահատման փաստաթղթերը կդադարեցվեն։

Արտադրողները պարտավոր կլինեն դրանք ձեռք բերել ԵԱՏՄ այլ երկրներում։

Հաշվետվության համաձայն՝ գյուղատնտեսական արտադրանքի համար կվերականգնվի սանիտարական, անասնաբուժական և բուսասանիտարական լիարժեք վերահսկողություն։

Աշխատանքային միգրացիայի պայմանները կխստացվեն։

Հայաստանից աշխատողների համար կվերականգնվեն արտոնագրերի կամ աշխատանքային թույլտվությունների պահանջները, ինչպես նաև քվոտաների սահմանափակումները։

Հաշվետվության համաձայն՝ նրանց և նրանց ընտանիքների համար ԵԱՏՄ պայմանագրով նախատեսված բժշկական օգնության և սոցիալական ապահովագրության ռեժիմը կդադարի գործել։

Առևտրային և ֆինանսական առավելությունների կորուստ՝ պետական ​​գնումների ոլորտում ազգային ռեժիմի, ներմուծման մաքսատուրքերի բաշխման և ԵԱՏՄ գործընկերների շուկաներ արտոնյալ մուտքի՝ ազատ առևտրի համաձայնագրերի շրջանակներում։

Հաշվետվությունը պատրաստելու որոշումը կայացվել է մայիսի վերջին՝ Աստանայում կայացած ԵԱՏՄ գագաթնաժողովում։

Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի նախագահները նշեցին միության տնտեսական անվտանգության համար Երևանի ԵՄ անդամակցության կուրսի հետ կապված ռիսկերը:

Փաստաթուղթը հանձնարարվել էր ներկայացնել Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի դեկտեմբերյան նիստում: Միևնույն ժամանակ, չորս երկրների ղեկավարները կոչ արեցին Հայաստանին հնարավորինս շուտ հանրաքվե անցկացնել՝ երկու միությունների միջև որոշում կայացնելու համար: