Վերջ Երրորդ Հանրապետությանը․ նոր Սահմանադրություն կլինի

Նիկոլ Փաշինյանը ՔՊ համագումարում ներկայացրել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հռչակագիրը

«– Ապավինելով Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդին,

– առաջնորդվելով Հայաստանի Հանրապետության պետական շահերով,

– առաջնորդելով Հայաստանի Հանրապետության անկախության եւ ինքնիշխանության ամրապնդման ՀՀ քաղաքացիների մղումը,

– վերլուծելով Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պատմությունը,

– հավատալով եւ հավատարիմ լինելով Հայաստանի Հանրապետության հարատեւությանը ծառայելու իր պատմական առաքելությանը,

– ողջունելով Հայաստանի Հանրապետության եւ Ադրբեջանի Հանրապետության միջեւ հաստատված խաղաղությունը,

– ապահովելու համար Հայաստանի Հանրապետության, նրա քաղաքացիների ազատությունը, անվտանգությունը, բարեկեցությունը եւ երջանկությունը,

– ամրապնդելու համար ժողովրդի իշխանությունը,

– հենվելով Իրական Հայաստանի գաղափարախոսության վրա՝

ՀՌՉԱԿՈՒՄ Է

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՉՈՐՐՈՐԴ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒՄԸ

ՈՐՊԵՍ ԱՌԱՋԻԿԱ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԱՆԵԼԻՔ

Այս նպատակով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը․

1․ 2026 թվականի խորհրդարանական հերթական ընտրություններում Հայաստանի Հանրապետության Կառավարման իր մանդատը եւս 5 տարով երկարաձգելու հայցով դիմելու է ժողովրդին, ակնկալելով ձեւավորել սահմանադրական մեծամասնություն:

2․ Ընտրություններում ժողովրդի վստահության քվեն ստանալուց հետո նախաձեռնելու է համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով Հայաստանի Հանրապետության նոր Սահմանադրության ընդունման գործընթաց։

3․ Հենվելու է 1991 թվականի Ալմա Աթայի Հռչակագրի հիման վրա Հայաստանի Հանրապետության 29 հազար 743 քառակուսի կիլոմետր միջազգայնորեն ճանաչված ինքնիշխան տարածքի եւ այդ տարածքը ներառող սահմանների թե ներսից, թե դրսից անձեռնմխելիության հայեցակարգի վրա։

4․ Ակտիվացնելու է Եվրոպական Միությանը Հայաստանի Հանրապետության անդամագրվելուն ուղղված ջանքերը, դա չհակադրելով տարածաշրջանացման, ինչպես նաեւ հավասարակշռված եւ հավասարակշռման արտաքին քաղաքականությանը։

5․ Շարունակելու է բոլոր հարեւանների հետ խաղաղություն եւ բարիդրացիություն հաստատելու ժողովրդի կողմից ձեւակերպված պատգամի իրագործումը, ջանքեր է գործադրելու խաղաղությունն ու բարիդրացիությունը շարունակաբար ինստիտուցիոնալ դարձնելու ուղղությամբ, հիմնված միմյանց տարածքային ամբողջականության, ինքնիշխանության, միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների անխախտելիության սկզբունքների վրա։

6․ Քաջալերելու է ապօրինի գույքի բռնագանձման, պետական եւ համայնքային շահերի պաշտպանության եւ դատավարական այլ գործիքներով ապօրինի գույքի վերադարձի մեկնարկած եւ հաջողությամբ ընթացող գործընթացը, խորացնելու է հակակոռուպցիոն պայքարը եւ զարգացնելու է հակակոռուպցիոն մեխանիզմները;

7․ Շարունակելու է ժողովրդավարական բարեփոխումները, ուժեղացնելով ժողովրդի իշխանությունը, ակտիվացնելով թափանցիկ, ներառական, մասնակցայինեւ արդյունավետ կառավարման գործիքները, անկախ դատական համակարգի զարգացմանն ուղղված ջանքերը, ժողովրդավարական մյուս ինստիտուտների հետագա զարգացման եւ ուժեղացման գործընթացը։

8․ Խթանելու է կրթության եւ աշխատանքիմիջոցով բարեկեցություն կառուցելու քաղաքացիների գործելակերպը ,աջակցելու է կրթության բովանդակային բարեփոխումների եւ ֆիզիկական ենթակառուցվածքների նորացման քաղաքականությանը, ընդգծելով Ակադեմիական քաղաքի համակարգաստեղծ նշանակությունը։

9․ Խրախուսելու է ներառական, արտադրողական, ստեղծարար, ազատ եւ մրցակցային տնտեսական գործունեությունը, շարունակելու է քաջալերել ապաշրջափակման մեկնարկած գործընթացը եւ համակողմանի աջակցություն ցուցաբերել «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծին՝ տնտեսական զարգացումը դիտարկելով որպես պետական շահ։

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 7–րդ հերթական Համաժողովի պատվիրակները, ընդունելով սույն Հռչակագիրը, ծնկի են գալիս հայ ժողովրդի բոլոր ժամանակների բոլոր նահատակների առաջ՝ խաղաղությամբ, ինքնիշխանությամբ, տարածքային ամբողջականությամբ Հայաստանի Չորրորդ Հանրապետության հաստատումը համարելով նրանց հիշատակը ոգեկոչելու ամենապատկառազդու միջոցը եւ նրանց զոհողություններին մատուցվածամենաարժեքավոր տուրքը։

Փառք նահատակներին եւ
կեցցե՛ Հայաստանի Հանրապետությունը»։

ԵՄ-ն էլ է հանցակից․ օկուպացված Արցախը Եվրոպայի սրտում

Օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Բաքվի և Երևանի միջև մի շարք փաստաթղթերի ստորագրումից և այդ փաստաթղթերը Մոսկվայի կողմից «հավանելուց» հետո, Եվրամիությունը փորձում է իր տեղը գտնել «խաղաղ» Հարավային Կովկասում:

ԵՄ-ն արդեն կորցրել է մի քանի կարևոր դիրքեր. Ադրբեջանից Թուրքիա տանող միջանցքը կկոչվի «Թրամփի ճանապարհ», այլ ոչ թե Շառլ Միշելի, Ֆրանսիայի կողմից համանախագահվող ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը փակվում է, իսկ Միացյալ Նահանգները, Ռուսաստանը և Թուրքիան ակնհայտորեն հաջողության են հասել Եվրոպային Հարավային Կովկասից դուրս մղելու հարցում: Նրանք նաև հմտորեն թրոլինգ են անում Եվրոպային՝ խուճապ առաջացնելով և ստիպելով բոլոր միջոցները շտապ նախապատրաստվել պատերազմին, որը կլինի առանց ՆԱՏՕ-ի ։

Այս ֆոնին ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարտա Կոսը, որը նախկինում այցելել էր Բաքու և նույնիսկ օկուպացված Արցախ, ժամանեց Հայաստան: Եվրահանձնակատարը ստիպված էր աջակցություն հայտնել Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Միացյալ Նահանգների կողմից 2020, 2023 և 2025 թվականներին կնքված խաղաղության համաձայնագրերին: Եվ չնայած 2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ԵՄ ներկայացուցիչը մասնակցել է Կոստանդնուպոլսում կայացած գաղտնի հանդիպմանը, որտեղ որոշում է կայացվել Արցախի ցեղասպանության և հայաթափման վերաբերյալ, ԵՄ-ն ի պատասխան Ռուսաստանից ստացել է հիբրիդային ագրեսիա, Թրամփի ծափահարությունները ՆԱՏՕ-ի անզորության կապակցությամբ և Հայաստանի ԵՄ անդամակցության դիմումի ցուցադրական բացակայությունը։

Թրամփն արդեն հայտարարել է, որ «ուժով խաղաղության պարտադրումը» արդեն գործում է՝ որպես օրինակ բերելով Հայաստանն ու Ադրբեջանը։ Այս մեթոդն արդեն իսկ գործարկվել է Եվրոպայում՝ Ուկրաինայի, իսկ շուտով՝ Մոլդովայի, Լեհաստանի, Հունգարիայի և վերջապես Գերմանիայի միջոցով։ Եվրամիությունը, որը աջակցել է Բաքվի ռազմական գործողությանը քրիստոնեական աշխարհի սրտում՝ Ղարաբաղում, ստիպված կլինի նույն մեթոդին բախվել Եվրոպայի սրտում։

Մարթա Կոսն այցելել է օկուպացված Արցախ․ «Իմ այցը Աղդամ և ընդհանրապես Ղարաբաղ՝ խորը տպավորություն թողեց իմ վրա։ Ձեր կառավարության կողմից այս շրջաններում իրականացվող վերականգնման և վերակառուցման աշխատանքները, երկարատև պատերազմից վնասված և ավերված հողերի վրա նոր կյանք կառուցելու ջանքերը իսկապես գովելի են։ Ես բարձր եմ գնահատում ձեր կառավարության վճռականությունը՝ նոր քաղաքներ, ժամանակակից ենթակառուցվածքներ և սոցիալական հաստատություններ կառուցելու, ինչպես նաև մարդկանց իրենց հայրենի հողեր վերադարձնելուն ուղղված քայլերը», – ասել է նա օկուպացված Արցախ։

Մարտա Կոսը չի հարցրել, իսկ ո՞ւր են հայերը, ի՞նչ եվրոպական իրավունքով են նրանց տները քանդվում և տեղը նորը կառուցվում։ Ավելին՝ նա համաձայնագիր է ստորագրել՝ ԵՄ ֆինանսական օգնության մասին, որը կնպաստի “տարածաշրջանի զարգացմանը, մասնավորապես՝ առողջապահական համակարգի ամրապնդմանը»։

Հայաստանին հասավ 200 մլն․ եվրո, որպեսզի Երևանը թույլ տա ԵՄ-ին գոնե ներկա լինել Հայաստանում։

Եվրահանձնակատարի խոսքով՝ ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել Հայաստանին տրանսպորտի, թվայնացման, առևտրի, էներգետիկայի և ենթակառուցվածքային նախագծերում՝ համահունչ «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծին։ ԵՄ հանձնակատարը նշեց, որ 2021 թվականից ի վեր արդեն մոբիլիզացվել է ավելի քան 2,5 միլիարդ եվրո ներդրում Հայաստանի համար։

Հայաստանի կառավարությունը սիրով ընդունում է բոլոր ներդրումները և շնորհավորանքները՝ Արցախը կորցնելու կապակցությամբ։

Նախագահ Վահագն Խաչատրյանը, ողջունելով հյուրին, նշել է․ «Ձեր այցը կարևոր է, որովհետև օգոստոսի 8-ից մեր իրականության մեջ էական փոփոխություն է տեղի ունեցել։ Այսօր (խոսքը ասվել է սեպտեմբերի 19-ին, երբ 2 տարի առաջ Արցախը ենթարկվեց ագրեսիայի), երբ նշում ենք մեր անկախության 34-րդ տարեդարձը, ըստ էության հնարավորություն ունենք լիարժեք խաղաղ կյանքով ապրելու։ Այս ճանապարհին մենք կարևոր առաջընթաց ենք գրանցել նաև ԵՄ աջակցության շնորհիվ։ Վերջին տարիներին մեր համագործակցությունը հատկապես սերտ է եղել, և դրա տրամաբանությունն ուղղված է տարածաշրջանում Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հաստատմանը։ Գնահատելի է այն աջակցությունն ու օգնությունը, որ ԵՄ-ն ցուցաբերում է Հայաստանին»։

Հայաստանը հիշում է, որ ԵՄ-ն էլ է հանցակից։

Արցախի ցեղասպանությունն ու դրա արդարացումը դարձել են անեծք, հողը այրվում է նրանց ոտքերի տակ, ովքեր Արցախը խլեցին հայերից

Ստեփանակերտ, 2023 թվականի սեպտեմբերի 19, լուսանկարը՝ Մարութ Վանյանի

ՀՀ իշխանությունները ոչ մի խոսք չեն ասել այն մասին, որ այս օրը՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 120,000 մարդ ենթարկվել է ցեղասպանության, զրկվել հազարամյա հայրենիքից, և ոչ ոք դրա համար պատասխանատվություն չի կրել։

Այսօր հայկական դպրոցներում նշվել է ՀՀ Անկախության օրը, հնչել է երաժշտություն, ծածանվել են դրոշներ՝ կարծես ի շարունակություն Նիկոլ Փաշինյանի խոսքերին այն մասին, թե ինչպես, կորցնելով Արցախը, մենք ձեռք ենք բերել անկախ Հայաստան։

Անկախ Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության ղեկավարն այսօր Երևանից թռել է Բաքու՝ մասնակցելու միջազգային անվտանգության ֆորումին։ Հետաքրքիր է, թե ումի՞ց են Բաքուն և Երևանը համատեղ պաշտպանվելու։

Եռաբլուրում արցախյան պատգամավոր Դավիթ Մելքումյանը հայտարարել է, որ Արցախի կորուստը գերտերությունների միջև կոնսենսուսի արդյունք է։ Նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանը հայտարարել է, որ սեպտեմբերի 19-ին Արցախի ղեկավարությունը մշտական ​​կապի մեջ է եղել Նիկոլ Փաշինյանի հետ և համակարգել է գործողությունները։ Արդյո՞ք Փաշինյանը ցանկանում էր, որ հայերը լքեն Արցախը, թե՞ նա պատրաստ էր «երաշխիքներ» տրամադրել, որ նրանք մնան։

Այսօր Արցախի խորհրդարանը սեպտեմբերի 19-ը ավելացրեց հիշատակի օրերի ցանկին՝ որպես Արցախի հիշատակի և պահանջատիրության օր։

ԱՄՆ Կոնգրեսում արդեն մի քանի օր է շրջանառվում են Թուրքիայի և Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցների վերաբերյալ օրինագծեր, կոնգրեսականները պահանջում են պաշտպանել արցախցիների իրավունքները, ազատ արձակել Բաքվում պահվող գերիներին և պահպանել հայ մշակութային ժառանգությունը Արցախում։

Կաթողիկոս Գարեգին II-ը Հռոմի պապի հետ խոսել է Արցախում հայկական ժառանգությունը պահպանելու անհրաժեշտության մասին, իսկ կաթողիկոս Արամ I-ը խնդրել է Ռուսիո պատրիարք Կիրիլին նպաստել Բաքվից հայ բանտարկյալների ազատ արձակմանը։

Արցախցիները չգիտեն, թե ինչպես են վճարելու բնակարանային վարձը Հայաստանում. սոցիալական նպաստները գրեթե դադարեցվել են, մոտենում է ձմեռը և հետը կոմունալ վճարումները։ Նիդեռլանդները 14 միլիոն եվրո է հատկացրել արցախցիների բնակարանային կարիքները հոգալու համար, բայց ոչ ոք չգիտի, թե ով է որոշում նրանց ճակատագիրը։

Մոսկվան ուրախանում է, որ վերջապես խաղաղություն է հաստատվել Ղարաբաղում։

Թրամփը հայտարարում է, որ «ուժով խաղաղության պարտադրումը» գործում է, և արդյունքները հստակ են՝ խաղաղություն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև։

ԱՄԷ-ի նախագահը, որը այցելել էր Շուշի՝ ի պատասխան Ալիևի կոչի՝ ներդրումներ կատարել Ղարաբաղի «վերակառուցման» համար, ասում է, որ նախընտրում է սպասել «խաղաղության համաձայնագրի» ստորագրմանը՝ ով գիտի, թե ինչ կարող է պատահել։ Արաբների մոտ ընդունված չէ ներդրումներ կատարել ուրիշի լքված սեփականության մեջ։

ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատարը, որը այցելել էր Արցախ, Բաքվից ուղևորվել է Երևան՝ մին այդ շնորհակալություն հայտնելով Ալիևին Ղարաբաղը վերականգնելու համար։ ԵՄ հանձնակատարը չգիտի, թե ինչպիսին էր Ղարաբաղը երկու տարի առաջ՝ այն հիմա վերակառուցման կարիք չէր ունենա, եթե Ալիևը չավերեր այն։

Մարդիկ և երկրները, որոնք տոնում են «խաղաղությունը» ցեղասպանության ենթարկված Արցախում, արդեն իսկ մինչև ծնկները խորասուզված են արյան մեջ՝ Ռուսաստանը և Ուկրաինան շարունակում են միմյանց սպանել, Իսրայելը հազարավոր արաբների է սպանում և վտարում Պաղեստինից, մինչդեռ հակասեմիտիզմը աճում է Եվրոպայում՝ սպառնալով վերաճել նոր ֆաշիզմի։ Միացյալ Նահանգները քաղաքացիական պատերազմի եզրին է, Ֆրանսիան՝ ճգնաժամի մեջ, իսկ Եվրոպան ու ՆԱՏՕ-ն փորձության են ենթարկվում Բելառուսի կողմից, որի հետ Միացյալ Նահանգները հատուկ հարաբերություններ ունի։ Թուրքիան՝ ևս ներքաղաքական ճգնաժամի եզրին։ Հայաստանից խլում են Սյունիքը և բաժանում Սևանը։

Արցախի ցեղասպանությունը և դրա արդարացումը դարձել են անեծք, և հողը այրվում է նրանց ոտքերի տակ, ովքեր Արցախը խլեցին հայերից։

«Վալյոն դարձավ իմ եղբայրը, նրա կորուստը՝ կյանքի ամենամեծ հարվածը»

2020 թվականի պատերազմից հետո Վաչե Վարդանյանը որոշեց տեղափոխվել Արցախ։

«Արցախ գնալս ինքնանպատակ չէր։ Աշխատում էի մի քանի տեղում, բայց տեղափոխվելը դարձել էր կարեւոր առաքելություն։ Գնում էի՝ օգնելու նպատակով, ինչով կարող էի», – հիշում է նա։

Արցախում ապրելը 2020-ից հետո հեշտ չէր։ «Չէի պատկերացնում, թե ինչ է ինձ սպասում։ Զինվորների հետ միասին ամեն ինչ անում էինք՝ դիրքեր գնում, օգնում։ Սկզբում նույնիսկ զինվորների հագուստ էի լվանում։ Բայց երբ տեսա, թե որքան շատ զոհվածների ընտանիքներ կան, հասկացա՝ պետք է գործել։ Կարմիր շուկայում ստեղծեցինք «Խոխա» կենտրոնը։ Հիմա որ հիշում եմ, հասկանում եմ՝ որքան սեր կար այն ժամանակ։ Երանի եմ տալիս այդ օրերին, թե որքան լիարժեք էի… Նկար էլ չեմ արել։»

Վաչեն տուն էր ուզում վարձել Սարուշենում։

«Վալյոն ասաց՝ պիտի գաս։ Նրանց տունը հենց սահմանին էր, ամենավերջինը։ Սկսեցի ապրել իրենց տանը՝ երեք երեխաների հետ։ Մնացինք միսենյականոց սրահում։ Երբ հաճախ ամաչում էի խնդրել, որ որեւէ զինվորի օգնենք, նա ավելի շուտ էր արձագանքում, պահանջում, որ բերենք տուն։ Մի քանի ամիս ապրեցի իրենց տանը։ Ամենամոտ հարազատիդ մոտ անգամ այդքան հանգիստ չես լինի»,- ասում է նա։

Սահմանային դարձած Սարուշենում Վաչեն եւ Վալյոն ապրում էին եղբայրների պես։ Ոչ մի հարազատ չուներ Արցախում, Վալյոի ընտանիքի անդամները դարձան իր լավագույն հարազատները, ընտանիքի անդամներ։

«Տարբեր դրդապատճառներով տեղափոխվեցի։ Եւ ամենակարեւորը հենց «Հայորդի» հիմնադրամն էր, որը ստեղծվեց, քանի որ բավարար ուշադրություն չէի տեսնում պետական կառույցների կողմից՝ առ զոհվածների ընտանիքները»,-աում է Վաչեն։

Վալյոի ընտանիքի հետ կապը միշտ կար, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Վաչեն ակտիվորեն իրականացնում էր հիմնադրամի աշխատանքները։

Եկավ չարաբաստիկ սեպտեմբերի 19-ը եւ ամեն ինչ փոխվեց։ Հանկարծակի սկսված պատերազմը եւ կապի բացակայությունը անորոշություն էին տարածում։

«Սարուշենի մասին երեւէ տեղեկություն չունեի։ Ամեն տեղից կցկտուր լուրեր լսում էի, բայց չգիտեի, թե ինչ վիճակում են իմ արդեն հարազատները։ Վալյոյից որեւէ տեղեկություն չկար, հեռախոսն անհասանելի էր։ Ես գիտեի, որ նա տեղը հանգիստ նստողներից չէ, որ նա հաստատ առաջնագծում կլինի»,-ասում է Վաչեն եւ մի կերպ զսպում արցունքները։

Վաչեն մի պահ լռում է։

«Պարզ դարձավ, որ Վալյոն զոհվել է։ Դա իմ կյանքի ամենամեծ հարվածն էր։ Արցախում ինձ սկզբում հեշտ չէին ընդունում։ Բայց նրա շնորհիվ ես ամբողջական ապրեցի։ Ես արդեն պլաններ ունեի, թե ինչպես տեղահանությունից հետո աշխատանք պիտի գտնեմ եւ ինչպես ես ընդունեմ իրենց։ Ընտանիքին չէին ասել, այդ ծանր լուրը ես պիտի ասեի»,-ասում է Վաչեն։

Ընտանիքին հայտնեց եւ ամեն ինչ արեց, որ Վալյոյի մարմինը տեղափոխվի Հայաստան։ Այդ ճանապարհը եւ պայքարը եւս շատ ծանր էր։

Վաչեն, որ ընտանիքի անդամ էր դարձել եւ հարազատ, հիմա փորձում է լինել մի կերպարում, որին Արցախում «ամի»՝ հորեղբայր են ասում եւ ոչ միայն Վալյոյի երեխաների համար դարձավ «ամի», այլ բոլոր այն տղաների, որոնք իրենց կյանքի գնով էին փորձում հայրենիք պահել։

Սարուշենում գտնված եղբայրությունն ու ցավով ամրացած կապերը Վաչեին սովորեցրին ամենակարևորը․ հողը պահվում է սիրով ու զոհողությամբ։ Իսկ այդ զոհողության հիշողությունը երբեք չի լքելու նրան։

Մարիամ Սարգսյան

Արցախցիների իրավունքների պաշտպանության խորհրդը կվերսկսի ակտիվ աշխատանքը

Արցախցիների իրավունքների պաշտպանության խորհրդի անդամ Արտակ Մկրտչյանն այսօր լրագրողների հետ զրույցում ասաց, որ առաջիկայում խորհուրդը հանդես կգա հայտարարությամբ եւ կվերսկսի աշխատանքը։

Նա նշեց, որ մի փոքր դադար էին վերցրել, որպեսզի կարողանային շարժումն ու խորհրդի կազմը վերափոխել։ «Բայց շուտով հանդես կգանք հայտարարությամբ, որ մեր շարժումը հանրային շարժում է, եւ արցախցիների իրավունքների հարցը մինչեւ Արցախ վերադարձը լինելու է արդիական։ Մենք չենք թողնելու, որպեսզի այդ հարցը կամ փակվի, կամ իջեցվի։ Մեր հայտարարությունից հետո սկսելու ենք ակտիվ փուլ՝ շարունակելով մեր հանդիպումները բնակիչների հետ՝ իրենց ասելու՝ ձեր իրավունքները կարող եք պաշտպանել միան դուք, ուրիշը ձեր փոխարեն չի անելու։ Մարտի 29-ի հանրահավաքը վառ օրինակ է, որ մարդիկ գալով, իրենց իրավունքների մասին բարձրաձայնելով՝ կառավարությունը գնաց որոշ քայլերի, եւ երկու ամսով երկարաձգվեց արցախցիների սոցիալական աջակցությունը։ Այսինքն՝ ինչ-որ դրական քայլեր արցախցիների համար իրականացրեցին։ Իսկ մյուս հանահավաքին որ քիչ մարդ եկավ, տեսաք, որ ոչ մի առաջընթաց ու փոփոխություն չեղավ»,- ասաց նա։

Ըստ Արտակ Մկրտչյանի՝ մարդիկ պետք է հասկանան, որ Արցախի հարցը պետք է դառնա համայն հայության հարցը, ինչպես 1988 թվականի Շարժումը դարձավ համայն հայության հարց, եւ այդ միասնությունը տարավ հաղթանակի։ «Այդ խորհրդանիշը՝ Արցախ, Հայաստան, Սփյուռք, կար եւ լիարժեք իրեն արդարացնում էր։ Հիմա դա չենք տեսնում, մենք Արցախի հարցը պետք է դարձնենք համահայկական հարց, վստահ եմ, որ այդ դեպքում հասնելու ենք հաղթանակի»,- ընդգծեց նա։

ՀՀ ԱԱԾ տնօրենը կգնա Բաքու. “խաղաղությունը” սկսվում է

Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն Անդրանիկ Սիմոնյանի գլխավորած պատվիրակությունը սեպտեմբերի 19-ից 21-ը մասնակցելու է Բաքվում կայանալիք «Անվտանգության 3-րդ միջազգային ֆորումին»:

ԱԱԾ հաղորդագրությունում այլ մանրամասներ չեն նշվում: Սակայն ակնհայտ է, որ դորումի օրերը պատահական չեն ընտրված։ 2023-ի սեպտեմբերի 19-ին Բաքուն նոր ագրեսիա սկսեց Արցախի նկատմամբ, որը ավարտվեց օկուպացիայով և հայերի ցեղասպանությունով։

ՀՀ կառավարությունը ասում է, որ Արցախի հանձնմամբ Հայաստանն անկախություն է ձեռք բերել։ Այսօր՝ Արցախի դեմագրեսիայի սև օրը Հայաստանի դպրոցներում նշվում է ՀՀ Անկախության օրը, որը դեռ կլինի սեպտեմբերի 21-ին։

Սեպտեմբերի 19-ից 21-ը ՀՀ ԱԱԾ ղեկավարը կլինի Բաքվում։

 

Ամեն անգամ, երբ Եռաբլուր ենք գնում, որդուս և Տիգրանի շիրմաքարերը թարմ ծաղիկներով են պատված

Օրս լուսանում ու մթնում է Արսենիս հետ։ Որդուս կորցնելուց հետո իմ տեղը չեմ գտնում, ու երբեմն թվում է, թե ապրելս բոլորովին իմաստ չունի փորձում եմ ուժ հավաքել, որ դստրերիս ու ամուսնուս կարողանամ թիկունք լինել։ Երևի Աստված շատ համարեց իմ երջանկությունը, իր մոտ տարավ մինուճար որդուս,-ասում է 2023-ի սեպտեմբերի 19-ին զոհված Արսեն Առստամյանի մայրը՝ Մարգարիտան։

Մինչև Արցախյան վերջին պատերազմն ու չարաբաստիկ տեղահանությունը, Առստամյանների ընտանիքն ապրում էր երջանիկ կյանքով։ Ստեղծող ու արարող այս ընտանիքում դաստիարակվում էին երեք երեխաներ՝ Արսենը, Աննան ու Մարիամը։ Սակայն սեպտեմբերի 19-ը քարուքանդ արեց ընտանիքի խաղաղ անդորրը։

Ընտանիքի առաջնեկն էր Արսենը․ աշխույժ, կարմրաթշիկ, ծիծաղկոտ ու բարի աչքերով։ ։ Յուրահատուկ, մեծավարի քայլվածք ուներ, ասես ասում էր՝ մեծանամ, կտեսնեք, թե ի՜նչ մեծ մարդ եմ դառնալու։

Արսենը սովորել է Ասկերանի Էդմոն Բարսեղյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։ Ուսման հետ մեկտեղ հաճախել է Ասկերանի արվեստի դպրոցի դհոլի բաժինը։ Նրա մեջ սեր էր նկատվում նաև սպորտի հանդեպ։ Սիրողական զբաղվում էր բռնցքամարտով ու լողով։ Հիմնական դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ստեփանակերտի Գրիգոր Լուսավորչի անվան քոլեջը, ապա ուսումը շարունակել Գրիգոր Նարեկացի համալսարանի ֆիզկուլտուրայի և ռազմագիտության բաժնում։

Արսենի մանկությունն ու պատանեկությունն անցել է մի այնպիսի միջավայրում, որտեղ մշտական թեման հայրենիքի հանդեպ սերն էր։ Փոքրուց սիրում էր նստել մեծերի (Արցախյան պատերազմի վետերաններ) մոտ ու լսել նրանց պատմությունները, որոնք կապված էին Արցախյան պատերազմների, հայոց պատմության ու հայրենիքի պաշտպանության հետ։ Բոլոր պատերազմներում նրա հարազատներից զոհեր են եղել։ Արսենի համար հերոսության կերպար էր հայրը, ով երկար տարիներ ԱՀ ՊԲ-ում ծառայում էր որպես ականազերծող և 2000 թվականին ականազերծման ժամանակ, պայթելով ականի վրա, կորցրել է աջ ոտքը։

2023-ի հունվարի 9-ին Արսեն Առստամյանը զորակոչվել ԱՀ ՊԲ շարքերը։ Ծառայում էր Ասկերանի հայտնի D20 դիրքում։ Հրետանավոր էր։ Վեց ամիս հետո շարունակել է զինծառայությունը՝ որպես պայմանագրային զինծառայող։ 9 ամսվա ծառայող էր, երբ Արցախում կրկին պայթեց պատերազմը։

Մայրը պատմում է

-Երբ սկսվեց պատերազմը, ավագ դուստրս դպրոցում էր, փոքրը՝ մանկապարտեզում, իսկ Արսենը՝ դիրքերում։ Ասկերանի շրջակայքն ուժգին հրետակոծվում էր։ Երկինքը դղրդում էր․ թվում էր, թե ուր որ է՝ փուլ կգա։ Չէի կարողանում ոտքերս շարժել, որ երեխաներիս տեր կանգնեմ։ Որոշ ժամանակ հետո բոլորս հավաքվեցինք մեր շենքի նկուղում։ Մարդիկ խուճապի մեջ էին․ հրետակոծությունները ոչ մի րոպե չէին դադարում։ Կեսօրից հետո հրահանգ եկավ, որ պետք է տարհանվենք Ասկերանից և ռուս-խաղաղապահների միջոցով մեկնեցինք Ստեփանակերտի օդանավակայան։ Այնտեղ լսեցի, որ որդիս վիրավորվել է։ Զանգեցի ամուսնուս, սակայն նա չպատասխանեց։ Հետո իմացա, որ Արսենի մոտ էր․ սպասում էր մեր որդու վիրահատության ավարտին։ Արսենը վիրավորում էր ստացել ոտքերի շրջանից։ Վիրահատության ժամանակ տղայիս սիրտը չի դիմացել։ Դիրքի 7 տղաներից 6-ը զոհվել են՝ հայտնվելով անօդաչու թռչող սարքի թիրախում։ Ինչպես եմ ապրում, չգիտեմ, միայն մի բան գիտեմ, որ առանց որդուս իմ ամեն մի օրը պարզապես տանջանք է, կարոտ ու մրմուռ․․․

Սեպտեմբերի 19-ին զոհվել է նաև Արսենի հորաքրոջ որդին՝ Տիգրանը, ով ընտանիք էր կազմել ամիսներ առաջ։ Երկու եղբայր անմահացել են նույն օրը և սեպտեմբերի 29-ին հուղարկավորվել Եռաբլուրում։ Ավանեսյանների և Առստամյանների ընտանիքները կորցրել են մինուճար որդիներին, ովքեր պետք է օջախների շարունակողը լինեին։

-Երբ այցելում եմ Եռաբլուր և խոսում որդուս հետ, ինձ թվում է՝ նա լսում է ինձ։ Ամեն անգամ, երբ Եռաբլուր ենք գնում, որդուս և Տիգրանի շիրմաքարերը թարմ ծաղիկներով են պատված։ Արսենիս դասղեկ Լուսինե Խաչատրյանի գլխավորությամբ որդուս ընկերները միշտ այցելում են նրան։ Ուրախ եմ, որ հիշում են, գնահատում։ Ասկերանի միջնակարգ դպրոցի աշակերտներն ուսուցիչների, ծնողների հետ ևս այցելում են, հարգանքի տուրք մատուցում հերոսացած տղաներին։ Մատաղ սերունդը հայրենասիրական դասերը տղաների մոտ է անցկացնում։ Երախտապարտ եմ բոլորին։  Ցանկությունս մեկն է՝ թող ոչ մի մայր այլևս արտասուք չտեսնի ու երբեք չզգա՝ ինչ է որդի կորցնելը, ասում է Մարգարիտան։

-Արցախում մենք շատ նպատակներ ունեինք, որոնք կապված էին մեր երեխաների համար բարեկեցիկ կյանք ստեղծելու հետ։ Անընդհատ աշխատում էինք՝ մտածելով, որ Արցախում ենք ապրելու միշտ ու պետք է հենց այդտեղ ստեղծենք ու արարենք։ Ցավոք, Արցախյան պատերազմներից ոչ մեկն անտարբեր չի անցել մեր կողքով։ Սակայն ամեն անգամ կարողացել ենք ուժ հավաքել, առաջ շարժվել։ Այս անգամ ցավը շատ ավելի խորն է։

Բնակություն ենք հաստատել Երևանում։ Աննան սովորում է, Մարիամը այս տարի հաճախել է առաջին դասարան։ Երբ առաջին դասի ժամանակ ուսուցչուհին հարցրել է, թե երեխաներն ի՞նչ երազանք ունեն, բալիկս պատասխանել է՝ շուտ վերադառնանք Ասկերան և ապերներս էլ գան տուն։ Շատ եմ կարոտել նրանց։

Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ

«Իրենք Արցախն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու մանդատ չեն ունեցել»

ԱԺ պատագամավոր Իշխան Սաղաթելյանի խոսքով՝ Արցախի հայաթափման պատասխանատուն անձամբ Նիկոլ Փաշինյանն է։

«Նիկոլ Փաշինյանը մինչեւ հիմա լեգիտիմացնում է Ալիեւի քայլերն ու գործողությունները, փորձում է լվանալ նրա արյունոտ ձեռքերը։ Հիշեք, որ այդ ամենը տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ ինքն Արցախը ճանաչեց Ադրբեջանի կազմում»,- այսօր Եռաբլուրում լրագրողներին ասաց Իշխան Սաղաթելյանը։

Նա հիշեցրեց, որ այս իշխանությունները 2021 թվականին ներկայացրել էին Շուշին ու Հադրութը դեօկուպացնելու ծրագիր, բայց խաբել են հայ ժողովրդին։

«Իրենք ոչ Արցախն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու մանդատ են ունեցել, ոչ էլ Հայաստանի տարածքները Ադրբեջանին հանձնելու»,- ասաց Սաղաթելյանը։

Նա նշեց, որ Նիկոլ Փաշինյանը մի օր պետք է պատմի, թե 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Արցախի վրա հարձակումից առաջ ի՞նչ է պայմանավորվել ու խոսել Ալիեւի ու Էրդողնի հետ։ Արդյոք ինքն ամբողջությամբ տեղյա՞կ էր 2023 թվականի հարձակման մասին եւ արդյոք ինքը երաշխի՞ք էր տվել, որ Հայաստանը որեւէ կերպ չի միջամտելու, լուռ նստելու է ու նայի, թե ինչպես են ցեղասպանություն իրականացնում Արցախում։

«Ես վստահ եմ, որ ինքն այդ պայմանավորվածությունն ունեցել է եւ այդ երաշխիքը տվել է»,- հավելեց Սաղաթելյանը։

«Այն, որ այսօր մենք որեւէ պաշտոնյա չենք տեսնում Եռաբլուրում, արդեն ամեն ինչ ասում է»

Արցախի հարցը պետք է իրավական ճանապարհով պահել օրակարգում։ Այս մասին այսօր Եռաբլուրում լրագրողներին ասաց Արցախի ԱԺ պատգամավոր Արամայիս Աղաբեկյանը։

«Արցախի հարցը օրակարգ բերելը չի նշանակում, որ պետք է պնդում անել, որ վաղը կամ մյուս օրը ռազմական ճանապարհով ազատագրելու ենք Արցախը կամ էլ հաջորդ տարի Արցախում ենք լինելու։ Արցախի հարցն օրակարգ բերելը իրավական ճանապարհով պետք է լինի, ուրիշ ճանապարհ չկա, որովհետեւ եթե հետագայում Հայաստանը հնարավորություն ունենա անգամ ուժային ճանապարհով ինչ-որ հարց կարգավորելու, եթե չկա իրավական հիմք եւ չկա արձանագրված խնդրի գոյության փաստ, այդ ամենն ավելի դժվար է իրագործել»,- ասաց նա։

Աղաբեկյանը հավելեց, որ աշխարհի կողմից ճանաչվել է Արցախի էթնիկ զտումը, ինչպես նաեւ միջազգային հանրությունը ստեղծել էր Մինսկի խումբը, որը պետք է լուծեր Արցախի հիմնախնդիրը։

«Այն իշխանությունը, որը պետք է հաջորդի Փաշինյանին, իր առջեւ պետք է խնդիր դնի՝ առնվազն միջազգային իրավական տեսանկյունից հարցի գոյության իրավունքն ապահովելու։ Եթե հարցի գոյության իրավունքը չես ապահովում, ուրիշ որեւէ մեկից ինչ-որ բան պահանջելու բարոյական իրավունք էլ չունես»,- նշեց նա։

Աղաբեկյանը հավելեց, որ ՀՀ իշխանության կողմից այսօր ամեն ինչ արվում է՝ մերժման քաղաքականությունը մինչեւ վերջ տեղ հասցնելու համար․ «Առնվազն այն փաստը, որ այսօր ամսի 19-ն է, եւ մենք որեւէ իշխանական պաշտոնյա չենք տեսնում Եռաբլուրում, արդեն ամեն ինչ ասում է»։

Արցախի իշխանությունները կապի մեջ են եղել Նիկոլ Փաշինյանի հետ. Շահրամանյան

«Արցախցն ամենաթանկն է վճարել, որպեսզի այսօր Հայաստանի Հանրապետությունը գոյություն ունենա»,- այսօր Եռաբլուրում լրագրողներին ասաց Արցախի նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանը՝ անդրադառնալով ՀՀ իշխանությունների հայտարարություններին Արցախի մասին։

Նա նշեց, որ Արցախի հարցը փակ չէ, այն միայն արցախցիների հարցը չէ, համահայկական հարց է։ «Եվ մենք ակնկալում ենք, որ այս հարցի շուրջ կունենանք կոնեսնսուս, որն այս պահին չկա, տեսնում ենք տարբեր հայտարարություններով, որ կոնսենսուս չկա։ Արցախի հարցը չի կարող փակվել, քանի դեռ արցախցին զրկված է իր հայրենիքից, իր գերեզմաններից, իր սրբություններից։ Մենք համարում ենք, որ շուտ թե ուշ պետք է համապատասխան գնահատական ստանա այդ հարցը»,- նշեց Շահրամանյանը։

Նա այսօր անդրադարձավ նաեւ 2023 թվականի իրադարձություններին, ասաց, որ Արցախի հայաթափման օրերին Արցախի իշխանությունները կապի մեջ են եղել Նիկոլ Փաշինյանի հետ։

«Մենք կապի մեջ էինք, ինչքան որ կապ կար այդ օրերին եւ փորձում էինք համաձայնեցնել մեր գործողությունները։ Տարբեր հարցեր ենք քննարկել, հիմնականում հայտարարությունների ու որոշումների հետ կապված»։

Սամվել Շահրամանյանի խոսքով՝ այսօր Հայաստանի պատմության դասագրքերում պատմությունը խեղաթյուրվում է, դասագրքերում կեղծիքներ են տեղ գտնում։

«Մենք հայտարարել ենք, որ այդ հարցը իրավական ճանապարհով ենք վիճարկում։ Մեր նպատակն այն է, որ մեր սերունդները ստանան իրական տեղեկություն եւ մենք այդ դատական պրոցեսի ընթացքում կներկայացնենք անհրաժեշտ բոլոր տեղեկությունները, որոնք կհիմնավորեն մեր ասածները»,- նշեց նա։

66 զոհված անձանց հարազատները պահանջում են նրանց մարմիններն Արցախից տեղափոխեն Հայաստան

Արցախի վերջին պատերազմի հետեւանքով զոհված եւ Արցախում հուղարկավորված 66 անձանց հարազատները պահանջում են, որպեսզի նրանց մարմիններն Արցախից տեղափոխվեն Հայաստան։

Արցախի նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանն այսօր Եռաբլուրում լրագրողների հետ զրույցում ասաց, որ այս հարցը ինքը բարձրացրել է 2023 թվականի բռնի տեղահանությունից անմիջապես հետո։

«Նրանք այն անձինք ենք, ովքեր զոհվել են վերջին ագրեսիայի հետեւանքով, հուղարկավորված են եւ Ստեփանակերտի եղբայրական գերեզմանոցում, եւ շրջաններում։ Մենք հարցը բարձրացրել ենք, որպեսզի արտաշիրմում իրականացվի, եւ տեղափոխվեն Հայաստանի Հանրապետություն, հուղարկավորվեն Եռաբլուրում»,- ասաց նա։

Ըստ Շահրամանյանի՝ հարցը քննարկել են եւ Հայաստանի իշխանությունների հետ, եւ Ադրբեջանի ներկայացուցիչների։

«Ստացել ենք նախնական համաձայնություն, բայց ցավոք սրտի մինչ օրս այդ գործընթացը տեղի չի ունեցել։ Ինչպես նաեւ գործընթաց պետք է տեղի ունենա մեր գերիների վերադարձի հետ կապված, անհետ կորածների ճակատագրերը պարզելու համար, բայց մինչ օրս այդ հարցերը լուծում չեն ստացել»,- հավելեց նա։