Հեղինակ՝ naira

Պուտինը և Թրամփը կզրուցեն «երկուսի համար հարմար ժամին»

Posted on by naira

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույց կունենա ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ, հայտարարել է նրա խոսնակ Պեսկովը։ Զրույցը տեղի կունենա երկուշաբթի, մայիսի 19-ին։ Այն կսկսվի ժամը 17:00-ին։

«Թեմաները կլինեն արյունահեղության դադարեցումը, <…> և նաև առևտուրը», – նախկինում նշել էր Թրամփը զրույցի թեմաները։ «Զրույցը կարևոր է՝ հաշվի առնելով Ստամբուլում տեղի ունեցած բանակցությունները», – ասել է Պեսկովը։ Հեռախոսազրույցից հետո Թրամփը կզրուցի Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի և «ՆԱՏՕ-ի տարբեր անդամների» հետ։

Մոսկվայում ժամը 17:00-ն Վաշինգտոնում ժամը 10:00-ն է։ Զանգելու ժամը չափազանց կարևոր է, քանի որ այն ընդգծում է բաժանորդներից մեկի «գերիշխանությունը»։ Օրինակ, երկար ժամանակ ամերիկացի նախագահները Մոսկվա էին զանգահարում «իրենց համար հարմար ժամին», երբ Մոսկվայում արդեն գիշեր էր։ Սա նպատակ ուներ ընդգծելու, թե ով էր «գլխավորը»։

Մոսկվայում ժամը 17:00-ին և Վաշինգտոնում ժամը 10:00-ին գրեթե հավասարություն է։

Քոչարյանը ասում է, որ 2008-ին Սերժ Սարգսյանն իր թեկնածուն էր

Posted on by naira

Այո, Սերժ Սարգսյանի հետ տարանջատումը կա, ես մի շարք քայլերի հետ համաձայն չէի, և քանի որ կար նաև ընկալումը, որ ամեն ինչը մենք միասին ենք անում, իմ հարցազրույցները արդեն նախագահությունից հետո, ես տալիս էի նրա համար, որ այդ ընկալումը չլինի։ Այս մասին մի քանի լրատվամիջոցի տված հարցազրույցում ասել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը։

«Օրինակ, հայ-թուրքական այս արձանագրություններին ես դեմ էի, և հարցազրույցներ էի տալիս, որ չասեն՝ իրենք մեկ է, միասին են։ Այն ժամանակ քաղաքականություն վերադառնալու որևէ նպատակ չունեի, կարող էի հանգիստ և հարցազրույցներ չտայի։ Սկսել եմ հարցազրույցներ տալ՝ ընդգծելու համար, որ այս–այս հարցերի նկատմամբ ես ունեմ այլ մոտեցում»,– ասաց նա։

Անդրադառնալով նրան, որ լուրեր կային՝ 2008–ին իր իրավահաջորդի թեկնածուն եղել է Վարդան Օսկանյանը, սակայն ինքը չի կարողացել նրան փոխանցել իշխանությունը, Ռոբերտ Քոչարյանն ասաց. «Ուրիշ թեկնածու չեմ ունեցել։ Այն ժամանակ մամուլում շրջանառվում էր, այո, նաև Օսկանյանի թեկնածությունը, բայց իմ թեկնածությունը չէր։ Ես ասեմ իմ մոտիվացիան. այն ժամանակ համարում էի, որ առաջնահերթ խնդիրը Հայաստանի համար անվտանգային հարց է: Կար Ղարաբաղի հարց, կար անվտանգության հարց և համարել եմ, որ պետք է նախագահ ընտրվի մարդ, որը այդ ոլորտին տիրապետում է լիարժեք։ Եվ Սերժ Սարգսյանը, տարիներ աշխատած և ՊՆ–ում, և անվտանգությունում, և Ղարաբաղի պատերազմի փորձը ունի, այդ տեսանկյունից զուտ ռացիոնալ ընտրության տեսանկյունից ամենաճիշտ որոշումն է եղել։ Բայց ես երբեք չեմ մտածել, որ կարող են հետագայում այսպիսի զարգացումներ լինել»։

Հիշեցնենք, որ Քոչարյան-Սարգսյան “հակամարտությունը” սրվել է Հանրապետական կուսակցության կողմից իմպիչմենթի գաղափարի առաջարկմամբ։ Քոչարյանի “Հայաստանը” չի միացել Սեր Սարգսյանի նախաձեռնությանը, թեկուզ ՀՀԿ-ն հայտարարել է, որ ինքը թեկնածու չունի և կպաշտպանի ցանկացած թեկնածուի։ Անցած շաբաթ Քաղպայմանագրից դուրս եկած պատգամավորներ Հովիկ Աղազարյանն ու Հակոբ Ասլանյանը հայտարարեցին Փաշինյանին իմպիչմենթի ենթարկելու գործընթացի սկիզբ, որպես թեկնածու առաջարկելով Էդմոն Մարուքյանին։ Քոչարյանն ու Սարգսյանը չեն հայտարարել այդ թեկնածուին աջակցելու կամմերժելու մասին։ 

Հիմա Քոչարյանի հայտարարությունը կարելի ընկալել որպես սեփական թեկնածության առաջադրում և առաջարկ Սարգսյանին՝ չմիանալ Աղազարյանի նախաձեռնությանը։ 

102-րդ ռուսական բազայի դուրս բերումը ռուս-թուրքական համատեղ խնդիրների կատարման վերջակետը կլինի

Posted on by naira

Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի առանցքային դեմքերից մեկը` Հաջիևը, անդրադառնալով ՀՀ-ի հետ բանակցային գործընթացին, նշել է, որ տարածաշրջանում արտաքին ուժերի ռազմական ներկայության անհրաժեշտություն այլևս չկա, որովհետև նրանք թեմային ներգրավվում են իրենց շահերն առաջ մղելու համար: Այս մասին ֆեյսբուքյան էջում գրել է ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը։

«Պարզ ասած, Բաքվում համարում են, որ խաղաղության հասնելու նախապայմաններից մեկը ՀՀ-ից ռուսական ռազմակայանի դուրս բերումն է, ինչն, ի դեպ, այս իշխանության համար ոչ միայն խնդիր չէ, այլ չի բացառվում, որ հանրայնացումից առաջ նախապես դիրքորոշումների ներդաշնակեցում է եղել: Ադրբեջանն ու Թուրքիան աստիճանաբար վերաձևակերպում են իրենց ռեգիոնալ դերը, որտեղ Հայաստանին վերապահված է բացառապես կցորդի կարգավիճակ»,-գրել է նա։

Այն, որ Երևանի և Բաքվի կողմից համաձայնեցված տեքստը ներառում է ռուսական 102-րդ բազայի դուրս բերում Հայաստանից, Աբրահամյանից առաջ գրել են նաև հայկական ԶԼՄ-ներ՝ երևի որպես “զգուշացում” է Ռուսաստնին։ 

Հայկական քաղաքագիտական-մեդիա շրջանակները չեն ալարում ամեն անգամ Ռուսաստանին “դասեր տալ” և ավելի Պուտին լինել, քան ռուսները։ 

Արդյո՞ք Ռուսաստանը չգիտի, թե ինչ է պարունակում ապագա հայ-ադրբեջանական համաձայնագիրը։ Արդյո՞ք Ռուսաստանը չէ, որ 2020 թ․ պատերազմից հետո, խախտելով ԵԱՀԿ-ում իր պարտավորությունները, զորք է մտցրել Արցախ, թուրքերի հետ համատեղ հետախուզական կենտրոն ստեղծել Ակնայում, ամեն ինչ արել՝ հայկական ուժերի գործողությունները թույլ չտալու և միջազգային ատյանների՝ Արցախ մուտքն արգելելու համար։ Հետո ոչինչ չարեց 10 ամսվա շրջափակումը, ագրեսիան և Արցախի ժողովրդի բռնի տեղահանումը կասեցնելու համար։ Ռուսները նույնիսկ դրանից հետո որոշ ժամանակ մնացին Արցախում, հետո ռուս գեներալը թուրք գործընկերոջը զեկուցեց, որ բոլոր համատեղ խնդիրները կատարված են, և այլևս Արցախում ռուսական զորքերի ներկայության կարիքը չկա։ Որպես “ավար” ռուսները Արցախից տարան զենքերը և դրանով հետո սպանեցին ուկրաինցիներին, որոնք ծափ էին տալիս ռուս-թուրքական “հաղթանակներին”։ 

Հիմա մոտենում է ռուս-թուրքական խնդիրների կատարման ավարտը մնացած Հայաստանում, և ռուս գեներալն անկասկած կզեկկուցի թուրք գործընկերոջը, որ 100 տարվա համատեղ խնդիրը կատարված է, և ռուսական զարքերը կարող են հանգիստ գնալ։ Հայաստանից էլ զենքը կտանեն ուկրաինական ճակատ։ Թուրքերը դեմ չեն լինի։ 

102-րդ բազայի դուրս բերմամբ անհանգստացած մարդիկ դեռ հնարավորություն ունեն բարձրաձայնել, թե ինչպես են ռուսական զորքերը հայտնվել Հայաստանում, ասել, որ նրանք նույն խնդիրն են կատարում, ինչ 3 տարի Արցախում։ Մեղադրելով Փաշինյանին “սովետական” սահմաններով Հայաստան կառուցելու և Արցախը ուրանալու մեջ, այդ մարդիկ լավ կլինի հիշեն Կարսի պայմանագիրը, անթույլատրելի համարեն այդ պայմանագրի փաստացի ընդլայնումը, որը կբերի Հայաստանի հաայթափման։ Իսկ 102-րդ բազան կսպասի մինչև Հայաստանը հայաթափվի, հետո կգնա։  

 

    

WSJ-ն հաղորդում է կրիպտո էլիտայի ներկայացուցիչների առևանգումների շարքի մասին՝ փրկագնի դիմաց

Posted on by naira

Վերջերս ամբողջ աշխարհում տեղի են ունեցել մի շարք առևանգումներ և հարձակումներ կրիպտոարժույթային ընկերությունների սեփականատերերի վրա՝ կրիպտոարժույթով փրկագին ստանալու նպատակով, գրում է The Wall Street Journal-ը (WSJ):

Հրատարակության կողմից նկարագրված վերջին միջադեպը տեղի է ունեցել Փարիզում անցյալ շաբաթ։ Այնտեղ անհայտ անձինք փորձել են առևանգել Paymium կրիպտոարժույթային բորսայի ղեկավարի դստերը և նրա երկու տարեկան երեխային։ Կնոջ ամուսինը և հարևանները կարողացան փրկել նրանց։ Զոհի ամուսինը, ինչպես երևում է տեսանյութում, վիրավորվել է։

Մի քանի այլ դեպքերում հանցագործներին հաջողվել է առևանգել իրենց զոհերին։ Օրինակ՝ ձմռանը Ledger ընկերության համահիմնադիրներից մեկը՝ Դեյվիդ Բալանը, հայտնվեց հանցագործների ձեռքում։ Դեպքը ևս տեղի է ունեցել Ֆրանսիայում։

Շորթողները պահանջել են 10 միլիոն եվրո գործարարի և նրա հետ առևանգված մեկ այլ անձի համար։ Ընկերությանը ուղարկվել են Բալանի տեսանյութեր, որոնցից մեկում նրա մատը կտրված է։

Ոստիկանությունը կարողացավ գտնել Բալանային այն բանից հետո, երբ ընկերությունն արդեն վճարել էր փրկագնի մի մասը։ Երկրորդ պատանդը հետագայում գտնվել է այլ վայրում՝ մեկ այլ վճարում կատարելուց հետո։ Ընդհանուր առմամբ, Ledger-ը հանցագործներին փոխանցել է 3 միլիոն եվրո, բայց կարողացել է հետ ստանալ գրեթե ամբողջ գումարը, քանի որ կրիպտոարժույթը կարող էր սառեցվել։

Ընդհանուր առմամբ, ըստ WSJ-ի, վերջին ամիսներին Ֆրանսիայում տեղի է ունեցել հինգ առևանգում, իսկ վերջին մեկ տարվա ընթացքում ամբողջ աշխարհում գրանցվել են տասնյակ նման դեպքեր։

ՄԻՊ-ը հանդիպել է Արցախի պատերազմի և վառելիքի պահեստի պայթյունի հետևանքով կորած անձանց հարազատներին

Posted on by naira

ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը մայիսի 15-ին հերթական հանդիպումն է ունեցել գտնվելու վայրն անհայտ անձանց ընտանիքների անդամների հետ: Այդ մասին հայտնում են ՄԻՊ գրասենյակից։

Այս անգամ Պաշտպանն ընդունել է 2023 սեպտեմբերի 19-20-ին ռազմական գործողությունների, ինչպես նաև 2023 թվականի սեպտեմբերի 25-ին վառելիքի պահեստի պայթյունի հետևանքով գտնվելու վայրն անհայտ անձանց հարազատներին:

Մարդու իրավունքների պաշտպանը նշել է, որ հարազատների կողմից բարձրացված` մարդու իրավունքներին առնչվող և հումանիտար հարցերը գտնվում են իր անմիջական ուշադրության ներքո և մանդատի շրջանակներում շարունակվելու են տարվել համապատասխան աշխատանքներ։

Պաշտպանն ընդգծում է, որ իրավասու մարմինների կողմից շարունակական քայլեր պետք է ձեռնարկվեն գտնվելու վայրն անհայտ անձանց ճակատագրերը պարզելու, ինչպես նաև նրանց հարազատների բոլոր իրավունքների երաշխավորման ուղղությամբ:

Հավաքագրվում են տվյալներ Արցախի բռնազավթված բնակավայրերում քանդված կամ յուրացված տների վերաբերյալ

Posted on by naira

Արցախ Միությամբ, Արցախի ՄԻՊ Գեղամ Ստեփանյանի հետ միասին, հավաքագրում ենք տվյալներ Արցախի Հանրապետության բռնազավթված բնակավայրերում Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից քանդված կամ յուրացված (փաստացի զբաղեցված այլ անձանց կողմից) բնակարանների ու տների վերաբերյալ՝ միջազգային իրավական գործընթացների համար: Այս մասին իր էջում գրել է Արցախի նախկին պետնախարար Արտակ Բեգլարյանը։

Նա, մասնավորապես, նշել է. «Եթե Դուք տեղեկություններ ունեք Ձեր բնակարանի (տան) հատկապես քանդման կամ յուրացման վերաբերյալ և ցանկանում եք մեկնարկել համապատասխան գործընթացներ միջազգային ատյաններում, ապա կարող եք լրացնել ստորև տրված հարցաթերթիկը:

Ներկայացված տվյալները կիրառվելու են բացառապես միջազգային իրավական նպատակներով՝ Ձեր գրավոր համաձայնությամբ: Տրված տվյալների հիման վրա կապ ենք հաստատելու Ձեզ հետ՝ լրացուցիչ նյութերի հավաքագրման և հետագա քայլերի կազմակերպման նպատակով:

Այլ իրավախախտումների վերաբերյալ տվյալների զանգվածային հավաքագրումը կկազմակերպվի հաջորդ փուլերով՝ ըստ առաջնահերթության՝ հաշվի առնելով մեր կարողությունների խիստ սահմանափակվածությունը:

Պետք է հաշվի առնել, որ դատական որոշումները կայացվելու են տարիներ անց: Հնարավոր որոշումները կարող են վերաբերել արցախցիների վերադարձին, գույքի պաշտպանությանը, կորցրած գույքի դիմաց փոխհատուցման տրամադրմանը և այլ առնչվող ուղղությունների:

Եթե Դուք արդեն մեկ անգամ մեզ եք տրամադրել Ձեր տվյալները, ապա այլևս կարիք չկա նորից լրացնելու այս հարցաթերթիկը:

https://forms.gle/qNHx4wzxTayQDzpG7

Իրանը թույլ կտա՞, որ Երևանն ու Բաքուն միանան Աբրահամի համաձայնագրերին

Posted on by naira

Իրան-ԱՄՆ բանակցությունները, պայամանագիր ստորագրելու հնարավորությունը բազմաթիվ երկրների կողմից դիտարկվում են որպես հնարավոր կտրուկ փոփոխություն միջազգային կոնյունկտուրայի մեջ։

Օրինակ, սպասվում է, որ իրանական էներգակիրները կզբաղեցնեն ռուսական գազի և նավթի տեղը համաշխարհային շաուկայում և կիջեցնեն գները։ Սպասվում են նաև մեծ ներդրումներ տարածաշրջանում և հաղորդակցությունների նոր ուղիների բացում։ Եւ այդ համատեքստում կարևոր են դառնում Հայաստանի տարածքով հաղորդակցությունների հարցը։

Իրան-ԱՄՆ հնարավոր համաձայնույան համատեքստում Իրանը ճշգրտում է քաղաքականությունը Երևանի ու Բաքվի հետ։ Բաքուն ևս փորձում է Իրանի հետ շփման նոր ուղիներ գտնել և համոզել, իբր իր տարածքից Իրանին ոչ մի վտանգ չի սպառնում։ Իրանը ի պատասխան կրկին «ճանաչում է» Արցախը Ադրբեջանի մաս։

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) և Ադրբեջանի բանակը համատեղ զորավարժություններ են անցկացնում Ղարաբաղում, հաղորդում է իրանական Tasnim գործակալությունը։

ԻՀՊԿ հատուկ նշանակության ուժերը հատել են Իրանի հյուսիսարևմտյան Արդաբիլ նահանգի Բիլեհ Սավար ցամաքային սահմանային անցակետը՝ զորավարժություններին մասնակցելու համար։

Իրանի «ճանաչումը» ոչ ոք չի առարկում, հատկապես Հայաստանը։ Սակայն Թեհրանը շարունակում է մնալ հայ-իրանական միակ պաշտպանը։

Իրանը թույլ չի տա թշնամիներին խաթարել Հայաստանի հետ իր ռազմավարական հարաբերությունները, հայտարարել է Իրանի Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Աքբար Ահմադիանը՝ կիրակի օրը Թեհրանում Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հետ հանդիպման ժամանակ։

Այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցը Հայաստանի օրակարգում չէ, հայտարարել է Արմեն Գրիգորյանը՝ ելույթ ունենալով Թեհրանի երկխոսության ֆորումում։ «Հայաստանը չի օգտագործում «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինը։ Մենք խոսում ենք տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման մասին՝ որպես տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության ամրապնդման գործիք», – ընդգծեց Գրիգորյանը։

Իրանի Իսլամական Հանրապետություն կատարած աշխատանքային այցի ընթացքում Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է ԻԻՀ նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի, Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչիի և ԻԻՀ գերագույն առաջնորդի խորհրդական, Արտաքին հարաբերությունների ռազմավարական խորհրդի ղեկավար Քամալ Խարազիի հետ:

Գրիգորյանը և Խարազին անդրադարձել են տարածաշրջանի հաղորդակցման ուղիների ապաշրջափակմանը։ Իսկ Արաղչիի հետ Արմեն Գրիգորյանը շեշտել է Իրանի և Եվրամիության անդամ երկրների միջև ազատ առևտրի համաձայնագրի (ԱԱՀ) շուրջ աշխատանքներն ավարտելու կարևորությունը։

Հիշեցնենք, որ մի քանի օր առաջ ԱՄՆ նախագահի հատուկ դեսպանորդ Ուիթքոֆը հայտարարել է, որ Հայաստանն ու Ադրբեջանը կարող են միանալ Աբրահամի համաձայնագրերին։ Թեհրանը չի արձագանքել այդ հայտարարությանը, սակայն ամեն անգամ կրկնում է, որ տարածաշրջանի խնդիրների կարգավորումը պետք է լինի տարածաշրջանային երկրների ձևաչափով՝ առանց արտաքին ուժերի։

Թանգարանների միջազգային օրը՝ արցախյան ժառանգությունը պահպանելու հրամայականի ֆոնին

Posted on by naira

Այս տարի մայիսի 18‑ին՝  Թանգարաններիմիջազգային օրն, անկախացած շրջակա փաստերից, հիշեցնում  է մեզ, թե որքանքիչ է պահպանվել Արցախի մշակութային հարստությունը հայաթափման ժամանակ։

«Արցախի մշակույթի և զբոսաշրջության զարգացման գործակալություն» ՀԿ‑ի նախագահ, ԱՀ մշակույթի նախկին նախարար Սերգեյ ՇահվերդյանըStep1‑ի հետ զրույցում ընդգծում է, որ բազում արվետաբանորեն արժեքավոր թանգարանային նմուշներ չհաջողվեց տեղափոխել։ Հակառակ դրան, ցանկալի կլիներ գոնե փրկված իրերով նոր թանգարանային հավաքածու կազմել.

«Շատ արցախցիներ, այդ թվում և ես, ամենաթանկ ու կարևոր իրերը բերել ենք Հայաստան։  Հիմա ամենակենսականը դրանք քարտագրել  ու համախմբելն է», — ասում է Շահվերդյանը։

Նրա խոսքով, տեղահանվածների արտագաղթը կասեցնելու ու «վերջին հույսը» չկորցնելու համար պետությունը պետք է առաջնորդի մշակութային ժառանգության պահպանության գործը.  «Սա ոչ թե հասարակական կազմակերպությունների, այլ պետության պարտավորությունն է», — ընդգծում է նա։

Համացանցում հաճախ տեսնում ենք մարդկանց գրառումներ, որտեղ պատմում են մի կերպ փրկված իրերի ու դրանց պատմականության մասին։ Մարիամ Աբրահամյանը օրերս ֆեյսբուքյան իր հարթակում տեղադրել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից Մանաս պապի մեդալներն ու Հայկուշ տատի ասեղնագործ աշխատանքը, որը 70 տարեկան է։

«Երբ պապան ծնվեց, տատին իր որդու անվանի ասեղնագործել է։ Պապան ու այս ասեղնագործությունը հասակակիցներ են»,- ասում է Մարիամը։ «Այս իրերը մնացել էին գյուղում՝ Եմիշճանում, տատիենց տանը, որտեղ մարդ չէր ապրում։ Վառելիք չլինելու պատճառով չկարողացանք հրաժեշտ տալ գյուղին։ Հայրիկիս ուրախությունն աննկարագրելի էր, երբ հորաքրոջս տղան մի քանի իրերի մեջ նաեւ այս երկուսը բերեց հայրիկի համար։ Մեր ծնողներին հիմա միայն այս թանկ իրերն են ուրախացնում»,- ընդգծում է Մարիամը։

Ինչ կարելի է անել.

Փրկված նմուշների ճշգրիտ օրինականացում  և թվայնացում։

Ֆոնդահայթայթում՝  իրավական և միջազգային դոնորների մասնակցությամբ։

Ժամանակավոր ցուցադրություն Երևանում, ինչը կծառայի որպես «հենակետ» մինչև պրոֆեսիոնալ թանգարանի բացումը։

Պետական ծրագիր՝ մշակութային ժառանգության վերականգնման և տնօրինման հստակ ժամկետներով։

Թանգարանների միջազգային օրը հիշեցնում է, որ թանգարանները լոկ ցուցասրահներ չեն, այլ ժողովուրդների հիշողության սրբավայրեր։ Արցախի ժառանգությունը պահելն ու հաջորդ սերունդներին փոխանցելը մեր ընդհանուր պատասխանատվությունն է։

Մարիամ Սարգսյան

Արցախի մշակութային ժառանգությունը, որն ունի համամարդկային արժեք, բռնազավթվել է մի արհեստածին պետության կողմից

Posted on by naira

Ombudsman of Culture of the Armenian Highlands

Հայկական լեռնաշխարհի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն Հովիկ Ավանեսովը գրում է․ 
Յուրաքանչյուր տարի մայիսի 18-ին նշվում է Թանգարանների միջազգային օրը՝ ամենամյա տոն, որի պաշտոնական նպատակն է ընդգծել թանգարանների դերն ու նշանակությունը հասարակության զարգացման, ինչպես նաև՝ մշակութային ժառանգության պահպանման և տարածման գործում։ Այս նախաձեռնությունը հիմնադրվել է 1977 թվականի մայիսի 18-ին՝ Թանգարանների միջազգային խորհրդի (ICOM) 11-րդ գլխավոր համաժողովի ընթացքում։ 1978 թվականից ի վեր օրը նշվում է աշխարհի ավելի քան 150 երկրում, այդ թվում՝ Հայաստանում։
1992 թվականից սկսած՝ Թանգարանների միջազգային օրը յուրաքանչյուր տարի ունենում է որոշակի թեմա, որը կոչված է համախմբելու թանգարանային համայնքը և խթանելու մշակութային ինստիտուտների ակտիվ մասնակցությունը համաշխարհային գործընթացներին։ Սակայն այս խորհրդանշական նախաձեռնությունները հաճախ անզոր են իրական ազդեցություն ունենալու՝ հատկապես այն պարագայում, երբ մշակութային ժառանգությունը հայտնվում է բռնազավթման, մշակութային յուրացման և ջնջման պետական քաղաքականության թիրախում։
Այս մասին ամենաակնառու վկայությունն է բռնազավթված Արցախում Ադրբեջանի կողմից իրականացվող պետական մակարդակի մշակութային ցեղասպանությունը, որն իր ծավալներով հանդիսանում է 21-րդ դարի ամենալուրջ սպառնալիքներից մեկը՝ ոչ միայն հայկական, այլև համաշխարհային մշակութային ժառանգության համար։
Հազարամյակների պատմություն ունեցող և համաշխարհային քաղաքակրթության բնօրրաններից մեկը հանդիսացող Արցախը տարիներ շարունակ ակտիվորեն մասնակցել է Թանգարանների միջազգային օրվան՝ կազմակերպելով ցուցահանդեսներ, գիտաժողովներ, կրթական ծրագրեր ու մշակութային միջոցառումներ՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել իր հարուստ և բազմաշերտ ժառանգությունը։
Սակայն 2023 թվականին Ադրբեջանի կողմից Արցախի բռնազավթումից հետո, Արցախի շուրջ 28 պետական և մասնավոր թանգարաններն ու հավաքածուները՝ իրենց հնագիտական, պատմական, ազգագրական և գեղարվեստական բացառիկ նմուշներով, զրկվեցին ոչ միայն այդ օրը նշելու իրավունքից, այլև հայտնվեցին յուրացման, կեղծման և նպատակային ոչնչացման իրական սպառնալիքի առաջ։ Այս թանգարանները փաստացի լռեցվել են, իսկ նրանց հավաքածուները՝ կանգնած են ոչնչացման եզրին։
Արցախի մշակութային ժառանգությունը, որը պատկանում է ոչ միայն հայ ժողովրդին, այլև ունի համամարդկային արժեք, բռնազավթվել է մի արհեստածին պետության կողմից, որը տարիներ շարունակ իրականացնում է հայկական հիշողության համակարգված ոչնչացման պետական քաղաքականություն՝ պատմության աղավաղման, պատմա-ճարտարապետական հուշարձանների «վերագրման» ու ֆիզիկական ոչնչացման միջոցով։
Թանգարանների միջազգային օրն այս իրողությունների պայմաններում պետք է դադարի լինելու միայն հանդիսավոր միջոցառումների առիթ։ Այն պետք է դառնա միջազգային հանրության ուշադրությունը գրավելու կարևորագույն օրերից մեկը, երբ բարձրաձայնվում են մշակութային ահազանգերը՝ ի պաշտպանություն նրանց, որոնց ձայնը լռեցվել է, իսկ ժառանգությունը՝ գտնվում է ոչնչացման վտանգի տակ:

ԱՄՆ Բերկլիի համալսարանում Արցախի մասին «Տունս քաղցր ա» ֆիլմի ցուցադրությունը չեղարկվել է

Posted on by naira

ԱՄՆ Բերկլիի համալսարանում Արցախի մասին «Տունս քաղցր ա» ֆիլմի ցուցադրությունը չեղարկվել է Ադրբեջանի հյուպատոսարանից ստացված ուղիղ զանգի պատճառով։ Այս մասին տեղեկացրել է ամերիկաբնակ լրագրող Գոհար Վեզիրյանը։ Բերկլիի համալսարանի Human Rights Center-ից խոստավեցել են, որ ֆիլմի ցուցադրությունը կկայանա սեպտեմբերին։

Ապրիլի 24-ին Բերկլիի համալսարանում Armenian Studies-ի նախաձեռնությամբ պետք է կայանար «Տունս քաղցր ա» (“My Sweet Land”) վավերգրական ֆիլմի ցուցադրությունն ու քննարկումը, որի թեման Արցախն էր լինելու։ Բայց ապրիլի 23-ի կազմակերպիչներն իրազեկվել են, որ ֆիլմի ցուցադրությունը չեղարկվել է։ Armenian Studies-ի դետարտմենտի եւ ուսանողների համար սա անակնկալ է եղել։ Հայագիտական ուսումնասիրությունների ամբիոնը հայտարարել է, որ ադրբեջանցի ուսանողների բողոքների եւ Ադրբեջանի դեսպանատան ջանքերով է ցուցադրությունը Բերկլիի համալսարանում չեղարկվել։ Ամբիոնը բացատրություն էր պահանջել համալսարանի Human Rights Center-ից։

Գոհար Վեզիրյանի տեղեկացմամբ՝ Բերկլիի համալսարանը պաշտոնապես հաստատել է, որ Լոս Անջելեսի Ադրբեջանի հյուպատոսարանից ուղիղ զանգ է ստացել, որից հետո էլ չեղարկել է «Տունս քաղցր ա» ֆիլմի ցուցադրությունը։

«Հայ ուսանողներն այդպես էլ որեւէ աջակցություն չստացան Գլենդելում գտնվող Հայաստանի հյուպատոսարանից, բայց կարողացան ինքնակազմակերպվել, բավականին տպավորիչ բողոքի ակցիա անցկացնել եւ հասնել նրան, որ Բերկլին նախ խոստովանի, որ զանգ է եղել, հետո դրա մասին պաշտոնական հաղորդագրություն տարածի, ապա ֆիլմի ցուցադրության օր առաջարկի։ Սեպտեմբերին այն կցուցադրվի։ Հավելեմ նաեւ, որ Թրամփի պաշտոնավարման մեկնարկից սկսած՝ անգամ Բերկլիի համալսարանում բողոքի ակցիաներ չեն լինում։ Հայ ուսանողներն այս իմաստով առաջինը խախտեցին լռությունը»,- Ֆեյսբուքի իր էջում գրել է Գոհար Վեզիրյանը։

««Տունս քաղցր ա» ֆիլմը պատմում է Արցախի մասին՝ նախքան պատերազմը, պատերազմի ընթացքում եւ պատերազմից հետո։ Գլխավոր հերոսը արցախցի 11-ամյա Վրեժն է, ով երազում է ատամնաբույժ դառնալ Արցախում գտնվող իր հայրենի գյուղում։ Պատերազմի պատճառով Վրեժն ընտանիքի հետ ստիպված է լինում հեռանալ Արցախից, իսկ պատերազմի ավարտից հետո կրկին վերադառնում է ավերված հայրենիք:

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ այս վավերագրական ֆիլմը ներկայացվել էր Օսկարի՝ «Լավագույն միջազգային ֆիլմ» անվանակարգում։ Սակայն Ադրբեջանի ճնշմամբ Հորդանանը հետ էր կանչել Սարին Հայրապետյանի «Տունս քաղցր ա» վավերագրական ֆիլմը։ Տեղեկություն էր եղել, որ Ադրբեջանի կառավարությունը դիմել էր Հորդանանի արտաքին գործերի նախարարությանը՝ պահանջելով վերանայել ֆիլմի ընտրությունը։ Հորդանանի ԱԳՆ-ն էլ իր հերթին ճնշումներ էր գործադրել Հորդանանի կինեմատոգրաֆիայի հանձնաժողովի վրա, եւ ֆիլմը հետ էր կանչվել։

«Հիմա եմ սկսել հասկանալ անտեր բառի իմաստը»

Posted on by naira

Մինչև կառավարությունը ապրիլի 16-ին սկսել է ապրիլ ամսվա արցախցիներին տրամադրվող 40 հազ․ դրամ աջակցության փոխանցումը, Լիանա Պետրոսյանը գրել է․

«Ինչպես այն, որ 2-ամսյա շարունակության պարագայում, երբ մաթեմատիկական անհասկանալի մեթոդով 40+10-ի գումարը դարձավ 40, թեպետ Կառավարության հիմնավորման մեջ հստակ արձանագրվել է, որ այն բյուջեի վրա լրացուցիչ բեռ չի հանդիսանում, այնպես էլ դրա տրամադրման ձգձգումն թույլ են տալիս մտածել, որ այս հարցում դիտավորություններն ավելի շատ են, քան՝ պատահականությունները։ Սա տեղահանվածների հոգեհուզական վիճակին ազդելու եթե ոչ նոր, գոնե՝ նոր գործարկվող մեթոդ է»։

Ի՞նչ են գրում արցախցիները: Մարդկանց չթիրախավորելու համար գրառումներն անանուն ենք ներկայացնում, զուտ նրա համար, որպեսզի հասկանալի լինի մարդկանց զգացմունքներն ու տրամադրությունները

Բարի օր, Էս 40 հազարներից լուր չկա՞:

Իսկ 40, թե՞ 50 հազար է լինելու:

Ժողովուրդ, ես մի բան գիտեմ, որ ամեն ինչ անում են, որպեսզի մարդիկ զզվեն, թողնեն ու հեռանան այս երկրից: Թե արցախցիները, թե տեղացիները: Այնպիսի տպավուրություն է, որ քնելուց առաջ մտածում են, թե առավոտյան ինչ վատություն անեն մարդկանց:

Տեր Աստված, ես այդ թղթի կտորները չեմ ցանկանում վերցնել: Թող միայն գնանք մեր տները, թող թեկուզ ավերակներ դարձած լինեն, վրաններում կապրենք, մեր հողը, մեր սարերը, թքած այդ երկու կոպեկի վրա, բոլ ա լի…

Երկու ամսից դա էլ չի լինելու, ասում են մենակ թոշակառուներին, հաշմանդամություն ունեցողներին ու երեխաներին են տալու, այն էլ 30 հազար։

Ուշացումները մեծ խնդիր են առաջացնում: Տանտերերին չի հետաքրքրում, թե ինչու չտվեցին: Մեծամասնությունը հայտնվելու է դրսերում: Ի՞նչ են մտածում։

Իսկ երկու ամիս հետո ի՞նչ է լինելու: Բազմաթիվ ընտանիքներ չեն օգտվելու ոչ մի ծրագրից, Ի՞նչ է նշանակում խոցելի խմբեր, իսկ մնացածը երբվանի՞ց անխոցելի դարձան։

Ծրագրի կրճատումից հետո 70% հայտնվելու են փողոցում: Արցախահայերս տան կարիք ունենք, ոչ թե փողի: Թող պարզ ասել, որ ոչ փող, ոչ տուն ենք տալու, մարդիկ էլ իմանան, ինչ անել: Ինչպես Պրահայում ապրօրինի տվեցին Արցախը, թող այդ հեշտությամբ էլ հետ մեզ տան: Իմ տունն Արցախում է։

Ավելի լավ է մնայի իմ տանը, թող ինձ էլ մորթեին ադրբեջանցիները, միայն թե այս վիճակում չհայտնվեի: Ընդհանրապես, մեր մասին մտածող կա՞, սա ի՞նչ անտեր վիճակ է: Ում դիմել ենք մեր խնդիրներով` ապարդյուն: Աշխատանք չենք գտնում, դեղորայք չենք կարողանում գնել, չենք կարողանում վարձ վճարել, տարրական կարիքներ հոգալ, բոլորս չէ, որ բիզնեսմեններ են: Ի վերջո, մեկը պե՞տք է մտածի ժողովրդի մասին, թե՞ ոչ: Հիմա եմ սկսել հասկանալ անտեր բառի իմաստը:

Շատերը հույս ունեն, որ ծրագիրը շարունակվելու է: Եթե ոչ, թող էն գլխից հստակ ասեն` իմանանք ինչ անել:

Ի՞նչ սպասել նման հոգեբուժարան-պառլամենտից: Հեռու չէ այն օրը, կգա այն ու կհայտնվեք արցախցիների կարգավիճակում ու կհասկանաք մեզ:

Մարութ Վանյան

Ծաղրանկարը՝ Ալվարդ Գրիգորյանի