Հոկտեմբերի 6-ին Արցախի ազատամարտի մասնակից, ՀՅԴ անդամ, Ստեփանակերտի վաշտի առաջին հրամանատար, <<Արցախի հերոս>>, <<Մարտական խաչ>> առաջին աստիճանի շքանշանակիր Աշոտ Ղուլյանի (Բեկոր) ծննդյան 65-րդ տարելիցն էր։ Մեծագույն արժանքիներով օժտված հերոս, լեգենդ, որի օրինակով տարիներ շարունակ դաստիարակվում են բազում սերունդներ․ բնատուր զինվորական, համարձակ, վճռական, հնարամիտ, խիզախ ու հայրենասեր մարդու կերպար:

Ծնվել է Բաքվում, 1959-ին։ 1975-ին Ղուլյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Ստեփանակերտ, որտեղ և նա ավարտել է 8-րդ դասարանը, իսկ 1985-86 ուստարում՝ թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1977-79 թթ․ ծառայել է Խորհրդային բանակի շարքերում։ 1985-ին ամուսնացել համագյուղացի Նելիի հետ և նրանց ընտանիքում ծնվել են 3 որդիներ։

Երիտասարդ տարիներից Աշոտն աչքի էր ընկնում իր շնորհքով։ <<Ոսկի ձեռքեր>> ունեցող վարպետ էր՝ դերձակ, շինարար, ավտովարորդ և փականագործ։ Արցախյան ազգային-ազատագրական շարժման հենց սկզբից նա կանխազգաց, որ զենքով պետք է հարցը լուծվի և ընկերների աջակցությամբ սկսեց պատրաստել ինքնաշեն նռնակներ, ինքնաձիգեր, հրացաններ, նռնականետեր, որոնք փորձարկելիս մի քանի անգամ վիրավորվել է։ Հենց այդ էր պատճառը, որ նախապատերազմյան շրջանում վաստակել է իր մարտական անունը։ Աշոտը զբաղվում էր նաև Արցախ զենքեր փոխադրելու գաղտնի գործով և կանգնած էր ֆիդայական շարժման ակունքներում։

Մարտական մկրտությունն ստացել է Հայաստանի սահմանամերձ շրջանում՝ Իջևանի ուղղությունում, որտեղ թշնամին արդեն ոտնձգություններ էր անում։ Մինչ այդ նա մասնակցում էր հայդուկային պարտիզանական մի շարք գործողությունների։ Աշոտն առաջիններից մեկն էր, որ հանգել էր այն մտքին, որ անհրաժեշտ է ստեղծել կանոնավոր բանակ՝ իր կառուցվածքով ու կարգապահությամբ։

1991-ին, երբ սկսվեց Արցախի կանոնավոր բանակի առաջին զորամասերի կազմավորումը, նրան առաջարկվեց գլխավորել առաջին վաշտը, որի կորիզն իր ջոկատն էր։ Աշոտը մասնակցել է Արցախում մղված մարտական գործողությունների զգալի մասին՝ Ասկերան, Հադրութ, Շահումյան, Վերին շեն, Բուզլուխ, Մանաշիդ, Խոջալու, Կրկժան, Լեսնոյ, Քարին տակ, Շուշի, Քաշաթաղ, Մարտակերտ, Կուսապատ, Մաղավուզ, Սրխավենդ, Բաշ-Գյունափայա, Դրմբոն․․․

Բեկորի հրամանատարական հմտություններն ու տաղանդը փայլել են 1992-ին՝ Շուշիի ռազմագործողության իրականացման ժամանակ։ Նրա վաշտը առաջինն է մտել հայկական բերդաքաղաքը, որի ազատագրման համար ամենադժվար հատվածը հենց իրեն է բաժին ընկել։

․․․1992-ի օգոստոսի 24-ի Դրմբոն գյուղի ազատագրման համար մղված մարտը վերջինը եղավ հերոսի կյանքում։ Աշոտ Ղուլյանն ընկավ հերոսի իմացյալ մահով և բռնեց հավերժի ճամփան․․․

Ցավոք, Բեկորի ու հարյուրավոր մեր հերոս նահատակների շիրիմները մնացել են իրենց արյամբ սրբացած Արցախում, գերեվարված ու միայնակ։ Նրանց հարազատները չգիտեն՝ որտեղ ծաղիկներ խոնարհել․․․

Աշոտ Ղուլյանի տարելիցին նրա հարազատներն ու ընկերները այցելել են Աբովյան քաղաքի գերեզմանատանն իր վերջին հանգրվանը գտած ընտանիքի տատիկի շիրմին։ Նրանք ծաղիկներ են խոնարհել և լռության րոպեով հարգել Բեկորի ու բոլոր սրբադասված հերոսամարտիկների հիշատակը։

Տիկին Նելլին, որդիները, հարսներն ու թոռները ցավ են ապրում, որ հայաթափվել է Բեկորի ու նրա ընկերների արյամբ ազատագրված երկիրը․ չէ՞ որ սուրբ հողի համար տարիներ շարունակ պայքար է մղվել, կյանքեր են զոհաբերվել։

Հերոսի կինը հպարտանում է՝ Երևանի <<Եռաբլուր>> զինվորական պանթեոնին հարող տարածքի Շահումյան 6-րդ փողոցը անվանակոչվել է Արցախի հերոս Աշոտ Ղուլյանի (Բեկոր) անվամբ, իսկ օրերս Աշոտ Ղուլյանի անունը կրող Երևանի ավիոմոդելավորման դպրոցում հիշատակի միջոցառում է կազմակերպվել, որի պատվավոր հյուրերը Բեկորի ընտանիքի անդամներն էին․․․

Կարինե ԲԱԽՇԻՅԱՆ

Արցախից բռնի տեղահանված այն վերաբնակիչները, ովքեր տեղեկացված չեն եղել եւ չեն դիմել 2022 թվականին հաստատված բնակապահովման սերտիֆիկատի ծրագրից օգտվելու համար, կարող են դիմել եւ օգտվել ՀՀ կառավարության կողմից 2024 թվականին հաստատված բնակապահովման ծրագրից։

Ավելի վաղ տեղեկացրել էինք, որ Արցախի Հանրապետությունից բռնի տեղահանված վերաբնակիչ համարվող մոտ 370 ընտանիքներ դուրս են մնացել բնակարանների գնման սերտիֆիկատների ծրագրից, քանի որ ժամանակին տեղեկացված չեն եղել ծրագրին դիմելու համար, առցանց դիմումը չեն լրացրել, եւ դիմումների լրացման ժամկետն անցնել էր։ Այս ընտանիքները զրկվել էին նաեւ 40+10 հազար դրամ աջակցության ծրագրից՝ որպես բնակապահովման սերտիֆիկատի ծրագրի շահառուներ։ Նրանք հիմնականում Քաշաթաղի ու Քարվաճառի շրջանների բնակիչներն են։

Քաշաթաղի Հայկազյան համայնքի ղեկավար Արմեն Չոմոյանը step1.am-ի հետ զրույցում անդրադարձավ հարցին, թե արդյոք առաջին ծրագրից դուրս մնացած շահառուները կդիմե՞ն 2024 թվականին հաստատված բնակապահովման ծրագրից օգտվելու համար։ Նա ասաց, որ կառավարությունը որոշել է այս ընտանիքներին ճանաչել բնակապահովման նոր ծրագրի շահառու եւ ընդառաջել՝ առաջին փուլով լուծելու իրենց բնակարանային խնդիրը։

«Այդտեղ արդեն հետեւյալ խնդիրն է առաջանում՝ կարող է մեկ հոգանոց ընտանիքը գոհ չլինել, բայց բազմազավակ ընտանիքը գոհ կլինի։ Առաջին ծրագրով 10 մլն դրամ յուրաքանչյուր ընտանիքի էր հատկացվում, իսկ այս ծրագրով յուրաքանչյուրին 3-5 մլն դրամ է հատկացվելու։ Երեք եւ ավելի անձերից բաղկացած ընտանիքները գոհ կլինեն, իսկ փոքր ընտանիքները կբողոքեն, քանի որ այդ գումարով չեն կարողանա բնակարան ձեռք բերել»,- հավելեց Արմեն Չոմոյանը։ Նա նշեց, որ նախկին ծրագրով հատկացվող 10 մլն դրամ արժողությամբ սերտիֆիկատն էլ լիարժեք չէր լուծում արցախցիների խնդիրները, բայց մարդկանց մեծամասնությունը ստիպված օգտվել են ծրագրից։

Անդրադառնալով Արցախից բռնի տեղահանված անձանց դժգոհություններին, որ ՀՀ կառավարության բնակապահովման ծրագիրը չի լուծում նրանց խնդիրները, Արմեն Չոմոյանն ասաց, որ ամենակարևոր խնդիրն այստեղ այն է, որ ծրագրի շահառու դառնալու ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերելը պարտադիր պահանջ է։ Իսկ արցախցիների մեծամասնությունը հրաժարվում են ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերել՝ մի շարք խնդիրների պատճառով։

Ռոզա Հովհաննիսյան

Այս պահին Դոմուս խանութ սրահում բռնկված հրդեհի վայրում 14 մարտական հաշվարկ է աշխատում։ Այս մասին այսօր՝ հոկտեմբերի 7–ին, լրագրողների հետ զրույցում նշեց ՆԳՆ մամուլի քարտուղար նարեկ Սարգսյանը։

«Հայտարարվել է բարդության թիվ 3 կանչ, իրականացվում են հրդեհաշիջման աշխատանքներ։ Տուժածների մասին տեղեկություն չունենք, հրդեհի պատճառների մասին էլ ոչինչ չկա, դա քննությունը կպարզի։

Խոսակցություններ կային, որ պայթյունի ձայներ են հնչել, այս պահին նման ինֆորմացիա չունենք։

Բացի պահեստից, նաեւ խանութի հատվածում է տարածվել հրդեհը»,–ասաց նա։

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 7-ին, ժամը 12:57-ին Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ հրդեհ է բռնկվել Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում գտնվող «Դոմուս» հիպերմարկետի պահեստային տարածքում:

Forrights

Գետավանցի Արմենը գնդակահարվեց գյուղի կենտրոնում՝ հայրենիքի համար զոհվածների հիշատակը հավերժացնող հուշարձանի պղծումը թույլ չտալու ընթացքում։ Ադրբեջանցիները 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին էին Գետավան մտել ու անցել հուշարձանը քանդելու գործին։ 50-ամյա անզեն Արմենը նկատել էր ու վազել հուշարձանի ուղղությամբ։

«Թշնամին մտել է գյուղ, եկել են, որ հուշարձանը քանդեն։ Գնացել է, որ չթողնի։ Նա ռուսների մոտ է եղել, դուրս է եկել, պատի վրայով թռել է ու հենց այդ պահին խփել են։ Վազելով, որ իրենց կողմ է գնացել այդ պահին իրանց մոտ ինչ զենք եղել է՝ դրանով խփել են։ Ասում են, որ տեխնիկայից են կրակել, ռուսին խնդրեցի՝ ասացի մի հատ նկար ուղարկի, ասաց չեմ կարող, հեռախոսս ստուգում են»,- Forrights.am-ի հետ զրույցում պատմում է Արմենի եղբայրը՝ Հարութ Մարտիրոսյանը։

Արմենը հայրենասեր էր, մասնակցել է արցախյան առաջին պատերազմին, բացի դա հերոսամարտի հուշարձանի պատվանդանին՝ մյուս գետավանցիների կողքին, նաև մյուս եղբոր՝ Պավելի լուսանկարն էր դրված։ Պավելը 17 տարեկանում է զոհվել՝ Օմարում։ Հարութն ասում է, որ Արմենը չէր կարող նայել, թե ինչպես են քանդում  հերոս տղաների հիշատակին դրված հուշարձանը։

Արմենը կյանքը տվեց, բայց թշնամին իր «գործն» ավարտին հասցրեց։ Ավելի ուշ հրապարակված ադրբեջանական կադրերում ո՛չ խաչքարով հուշարձանն է երևում, ո՛չ տղաների լուսանկարները, իսկ պատվանդանից մի քանի քար է մնացել։

Արմենը հրաժարվել է Գետավանը լքել, երբ թշնամու զորքերը մոտեցել են գյուղին, հարազատներին ճանապարհել է հարևան Դրմբոն գյուղ, իսկ ինքը մնացել այնտեղ։ «Կնոջս, երեխաներիս, իր տղային ուղարկել է, ասել է՝ ես գալու եմ։ Ինքը ռուսների մոտ է եղել, մեր գյուղում ռուսական խաղաղապահների ռազմաբազա կար»,- նշեց Հարութը։

Արմենը պատմության ուսուցիչ էր, մինչև 2012 թվականը դասավանդել է դպրոցում։ 90-ականների պատերազմի մասնակից է եղել, վիրավորումներ է ստացել, այլևս զենք չէին տալիս՝ առողջական խնդիրների պատճառով։ Հարութը հիշում է նրա խոսքերը սեպտեմբերյան ինքնապաշտպանության ժամանակ, երբ բոլորին զենք են տվել, իսկ իրեն՝ ոչ։ «Զենք է ուզել, չեն տվել, ասել է՝ դուք ավտոմատներդ ձեռքներիդ փախչելու եք, ես մնալու եմ։ Կանտուզիա ուներ, զենք չէին տալիս»։

Արմենի դին Գետավանից ռուսներն են հանել։ Նրան հուղարկավորել են Արցախում՝ հարազատներից որևէ մեկը ներկա չի եղել, իսկ գերեզմանի տեղը մոտավոր գիտեն, որին այցելելն էլ անհնարին է։

«Ռուսների հետ կապվեցի, ասացի՝ կարող եք դիակը հանել, բերել Հաթերք գյուղ, էն մյուս եղբայրս էլ այնտեղ էր ծառայում։ Հանել են, բերել, եղբայրս էլ այնտեղ չի եղել, բլոկադայի մեջ է եղել, իր ծառայակիցները հուղարկավորել են շտաբի մոտ»,-ասաց Հարութը՝ փաստելով, որ անվտանգության երաշխավոր համարվող ռուս խաղաղապահները եղբորը չեն պաշտպանել։

«Չեմ կարող ասել, թե ռուսները խի չեն պաշտպանել։ Կարելի է ասել, որ ռուսն էլ սպիտակ թուրք է, բարեկամ ենք համարում, բայց թույլ են տվել, որ մեզ հալածեն։ Մենք նրանց վրա վստահ չէինք, որ մեզ կպաշտպանեին։ Նրանք մեզ վրա բիզնես էին անում, սիգարետ էին ծախում, մի պաչկա սիգարետը 4-5 հազար դրամ էին ծախում, այն էլ ադրբեջանական սիգարետ էր»։

Մարտակերտի շրջանի Գետավան գյուղը սեպտեմբերի 19-ի հարձակման առաջին ժամերից է ադրբեջանցիների թիրախում եղել։ Գյուղն արցախաադրբեջանական սահմանին է։  Մարտակերը սկսվում էր այս գյուղով՝ Շահումյանի շրջանի կողմից։

«Շահումյանի շրջանը, որ անցել էր ադրբեջանցիներին մեր գյուղը սահման էր դարձել։ Տանն էի, երբ կրակոցները սկսվեցին։  Ժողովրդի մոտ խուճապ էր, գյուղերին էին խփում, միայն պոստերը չէր»,-Forrights.am-ի հետ զրույցում ադրբեջանական ագրեսիայի օրերը հիշելով պատմում է գետավանցի Հարութ Մարտիրոսյանը։

«Դիրքերից վերադարձա տեսա, որ մեր հարևանի տան հայաթին են խփել։ Նույն օրը թշնամին մտել էր մեր գյուղ։ Պոստերով չեն եկել, ճանապարհով մտել են գյուղ։ Մենք իրենց մտնելուց մի քանի րոպե առաջ ենք հեռացել գյուղից։ Եկանք Դրմբոն՝ կողքի գյուղն էր, այնտեղից էլ եկանք Ստեփանակերտ»,-հիշում է արցախից բռնի տեղահանված Հարությը։

Նա և զինակիցները, երբ վերադարձել են Գետավան գյուղն արդեն դատարկված է եղել՝ կանանց և երեխաներին անվտանգության նկատառումներով հեռացրել էին։ «Իմ ընտանիքին կողքի գյուղի դպրոցի ապաստարանում եմ գտել, մինչև այդ լուր չունեի»։

Ադրբեջանական լրատվամիջոցների տարածած տեսանյութում Գետավանում խառնաշփոթ է․ կադրերում երևում են շուռ տված ավտոմեքենաներ՝ վնասված կրակոցներից։ Նույն հետքերը կան նաև տների պատերին, կադրերում երևում է, թե ինչպես են գետավանցիների տների դռներն ու պատուհանները ջարդուփշուր արել։ Գյուղը դատարկ է։

Նարեկ Կիրակոսյան