ՀՀ-ն ռազմական ճանապարհով իր տարածքային ամբողջականությունը վերականգնելու խնդիր չի դնում, որովհետեւ մենք տեսնում ենք, որ դա հնարավոր է լուծել քաղաքական, դիվանագիտական ճանապարհներով, ասել է երեկ Նիկոլ Փաշինյանը, պատասխանելով հարցին, թե ի՞նչ է անում կառավարությունը ՀՀ սահմանադրական տարածքը վերադարձնելու համար։

Փաշինյանը չի բերել դիվանագիտական ճանապարհով որեւէ տարածք վերադարձնելու գոնե մեկ օրինակ, սակայն եւս մի անգամ հարկ է համարել շեշտել, որ իր կառավարությունը չի պատրաստվում ուժ օգտագործել երկրի ինքնիշխանության եւ ազգային շահերի պաշտպանության համար։

Այն իրավիճակում, երբ նույնիսկ հարեւան երկրներն են կոչ անում Ռուսաստանին՝ Հայաստանում թույլ չտալ ռազմական բախում Մեղրիի ճանապարհի համար, Փաշինյանի հայտարարությունը հնչում է որպես հրավեր։ Եկեք, ուժով վերցրեք, մենք ռազմական դիմադրություն չենք ցուցաբերի։

Դիմադրության բացակայությունը՝ ՀՀ այսօրվա կառավարության «կրեդոն» է։ Մակրոնը Փաշինյանին նույնիսկ հրավիրեց Փարիզ՝ Դիմադրության հերոս Մանուշյանին նվիրված միջոցառումներին, փառաբանելով դիմադրություն ցուցաբերած հայերին։ Սակայն ՀՀ կառավարությունը անդրդվելի է՝ ոչ մի դիմադրություն, միայն դիվանագիտական զիջում։

Սկսած առնվազն Խծաբերդի դեպքերից, երբ գերի են ընկել մի քանի տասնյակ զինված հայեր, պարզվել է, որ հայ զինվորներին պատասխան կրակ բացելու հրաման չի տրվում։ Ի պատասխան այս պնդումներին պաշտոնյաները ասում են, որ «չկրակելու» հրաման չի տրվել, այդ թվում 2022-ին Ջերմուկում եւ հետո՝ 2023-ին Տեղ գյուղի բարձրունքներում։ Բայց «կրակելու» հրաման էլ չի տրվում, ինչը ամբողջությամբ իմաստազրկվում է ռազմական դիմադրությունը։

Իմաստազրկման այս պրոցեսի վերջնանպատակն է՝ բանակի անիմաստության մասին հայտարարելն է։ Եթե սահմաններին պիտի կանգնեն սահմանապահները՝ հայ եւ ռուս, եւ սահմանը նախանշեն մի քանի սյուներ եւ գեղագիտական պատ, այլ ոչ թե ռազմականացված բաժանարար գծեր, ապա ինչի՞ է պետք բանակը։

Ալիեւն էլ է դա ասում՝ սահմանափակեք ձեր զինված ուժերը, մեկ է՝ չեք օգտագործում։ Եւ պատահական չեն պնդումները, որ Հայաստանը իր ՀՕՊ զենքերը վաճառել է, իբր, Ուկրաինային, թեկուզ ոմանք պնդում են, որ ռուսներն իրենք են վերցրել-տարել։

ՀՀ իշխանության ներկայացուցիչները դեռ շարունակում են պնդել, որ Արցախը հանձնվել է դասալիքների, Արցախի ղեկավարության եւ այլոց մեղքով։ Ալեն Սիմոնյանն ասում է, որ «մեր տղաները» զոհվել են “իրենց” համար, կարծես՝ Արցախը Հայաստան չէ, այլ մի օտար երկիր։ Իսկ Փաշինյանն այսօր ասել է, որ 44-օրյա պատերազմից հետո շատ զենք է անհետացել՝ ակնարկելով, որ ծանր հանցագործությունները ավելացել են, եւ պետք է հանձնել զենքերը։ Ներքին լսարանին նա այդպիսով ասում է, թե ում պետք է մեղադրել հնարավոր “իշխանափոխության” դեպքում, իսկ արտաքին “գործընկերներին” ակնարկում է, որ եթե լինի դիմադրութոյւն, ապա ինքը կապ չունի դրա հետ։

Հայաստանում ոչ ոք պատերազմ չի տենչում, բացի այն անձանցից, ովքեր պատասխանատվությունից խոսափելու համար պատերազմ են հրահրում, որ ամեն ինչ վերագրեն դրան։

Պատերազմ թույլ չտալու պատրվակով զիջումների գնացող կառավարությունը, հայտարարելով, որ ռազմական ճանապարհով հողեր չի վերադարձնելու, ինքն է պատերազմ հրահրում։

Արցախցի Արմեն Պետրոսյանը step1.am-ի հետ զրույցում անդրադարձել է Արցախի վերաբերյալ Հայաստանի իշխանությունների վերջին հայտարարություններին։

«Ես անձամբ Արցախի «Վերադարձ» կիոկուշին կարատեի մարզական ակումբի ղեկավարն եմ,  նաեւ «Արդարություն եւ վերադարձ» ՀԿ համահիմնադիրն եմ։ Եվ մենք չենք պատրաստվում ոչ մի կերպ ինքնալուծարման գնալ, այլ ընդհակառակը, մենք ատամներով պահպանում ենք մեր արցախյան պետական ինստիտուտները, առանձին միավորները։ Եվ այդ ուղղությամբ մեծ աշխատանք ենք տանում։

Մեր կազմակերպությունների միջոցով մենք կարողանում ենք կոմպակտ ձեւով արցախյան միջավայր ստեղծել։ Օրինակ՝ իմ մարզական ակումբում ավելի քան 80 արցախցիներ են մարզվում։ Իսկ 80 մարզիկ նշանակում է 80 ընտանիք։ Երբ ես ծնողական ժողով եմ անում, ապա կարծես ինձ մոտ մի փոքրի Արցախ է լինում։ Եվ այդ միջավայրն է մարդկանց ձգում, որ գան, իրար հետ շփվեն, մեր բարբառը պահպանվի։ Այսպիսի արցախյան միջավայր ստեղծելով՝ մենք ուզում ենք ստեղծել պայմաններ, որպեսզի արցախցիները չլքեն Հայաստանը։

Ինչո՞ւ է մեր ՀԿ-ների անունների մեջ «վերադարձ» բառը շեշտվում, որվհետեւ վերադարձը դա գերագույն նպատակ է։ Իսկ այդ գերագույն նպատակին հասնելու համար մենք առաջնահերթությունը տալիս ենք նրան, որ արցախցիները պետք է մնան Հայաստանի Հանրապետությունում»,- ասաց Արմեն Պետրոսյանը։

Ըստ Արմեն Պետրոսյանի՝ եթե Հայաստանում լինեին ազգային իշխանություններ, իրենք ամեն ինչ կանեին, որ մարդիկ ստիպված չլքեն Հայաստանը։ Նա նշեց, որ արցախցիների արտագաղթը Հայաստանից շարունակվում է։ «Ուսումնական տարվա ավարտից՝ մայիս-հունիս ամիսներից հետո իմ աշակերտներից 14-ը լքեցին Հայաստանը։ Իրենց ծնողներն այստեղ ապագա չէին տեսնում, իրենք վստահ չէին, որ կարող են այստեղ ընտանիք պահել, բնակարան ունենալ, իրենք հույս չէին կապում Հայաստանի իշխանությունների հետ։ Ամեն անգամ, երբ Հայաստանի իշխանությունները հակաարցախյան հայտարարություններ են անում, դա մարդկանց մոտ առաջացնում է նեգատիվ զգացմունքներ եւ իրենք չեն կարողանում իրենց ապագան կապել Հայաստանի հետ։

Հենց Հայաստանում մնալը պետք է այն միջոցը լինի, որը հետագայում կապահովի մեր վերադարձը։ Այդ վերադարձը ռազմական նվաճմամբ կլինի, թե քաղաքական ճանապարհով, դա կարեւոր չէ։ Կարեւորն այն է, որ մենք ունենանք ազգային իշխանություն, իսկ այս իշխանությունները ադրբեջանա-թուրքական թեզերն են առաջ քաշում։ Իրենց խոսույթը՝ Արցախի իշխանությունների ու պետական ինստիտուտների վերաբերյալ, մեկ առ մեկ համընկնում է Ադրբեջանի իշխանության խոսույթի հետ»,- ասաց նա։

Արմեն Պետրոսյանը նշեց, որ վաղ թե ուշ Արցախի հարցը պետք է նորից բերվի առաջնային պլան։ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ երկու հարց մշտապես պետք է լինեն՝ Արցախի եւ Հայոց ցեղասպանության հարցերը։

Ըստ նրա՝ արցախցիների՝ Հայաստանում մնալու գործոնը եւս պետք է հզորացնի Հայաստանը։ Եվ Հայաստանի իշխանությունները, եթե ազգային լինեին, արցախցի զինվորականների ներուժը կօգտագործեին այսօր։ «Օրինակ՝ 50 հազար արցախցուց գոնե 5000 տղամարդ կլինի, չէ՞, որ զինված ուժերը համալրի։ Բայց այս իշխանություններն ի դեմս արցախցիների վտանգ են տեսնում։ Եվ նույնկերպ թունավորում են Հայաստանի բնակչությանը՝ ընդդեմ Արցախի ժողովրդի։ Եթե նկատել եք, իշխանական ու մերձիշխանական լրատվամիջոցները Հայաստանի եւ Արցախի հայության մեջ սեպ են խրում՝ արցախցիների ելույթներին ապակողմնորոշող վերնագրեր դնելով ու ապատեղեկատվություն տարածելով։ Արցախցիներն իրենց այսօրվա վիճակի համար մեղադրում են Հայաստանի իշխանություններին, ոչ թե հայաստանցիներին։ Հայաստանի իշխանություններն են Արցախը ճանաչել Ադրբեջանի մաս, հիմա էլ Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահն Արցախի հայաթափումը համարում է Հայաստանի հաղթանակը։ Թե ինչո՞ւ են Հայաստանի իշխանություններն այսքան հրճվել, հասկանալի չէ»,- ասաց նա։

Ռոզա Հովհաննիսյան

ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան մեկնաբանել է Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունները, ով, մատնանշելով Իրանի և Թուրքիայի հետ Հայաստանի սահմանին ռուս սահմանապահների ներկայությունը, նշել է, որ «այս հարցում նույնպես մտածելու բան ունենք»:

Զախարովան հիշեցրել է, որ 1992 թվականին կնքված ՀՀ-ում ՌԴ սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի մասին պայմանագիրն անժամկետ բնույթ ունի, և ռուս սահմանապահները 30 տարուց ավելի հսկում են Հայաստանի սահմանները։

«Սահմանային ծառայությունների միջև լայնածավալ և արդյունավետ փոխգործակցություն է հաստատվել, ինչը, ըստ երևույթին, նյարդայնացնում է Երևանի որոշ քաղաքական գործիչների»,- նշել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչը։

«Նրանց, ովքեր իսկապես հսկում են Հայաստանի սահմանը՝ ոչ թե աթոռներին նստած, այլ զենքը ձեռքին… Գուցե նրանք իրենց խոսքը ասեն»,- եզրափակեց նա։

Զախարովայի հայտարարությունից հետևում է, որ Հայաստանի իշխանությունները լիովին չեն վերահսկում ուժայիններին։ Ավելին, Զախարովան զինվորականներին կոչ է անում «իրենց խոսքն ասել»։

Ի՞նչ է կոչ անում ՌԴ ԱԳՆ-ն հայ զինվորականներին ու սահմանապահներին։ Հիշվում է, թե ինչպես էր 2022 թվականի մարտին Պուտինը բացահայտորեն կոչ անում ուկրաինացի զինվորականներին տապալել Կիևում «թմրամոլների կառավարությունը» և անցնել Ռուսաստանի կողմը։

Մարիա Զախարովան, սակայն, բոլոր հիմքերն ունի Հայաստանի վերաբերյալ նման հայտարարություններ անելու, հաշվի առնելով, որ ՀՀ իշխանությունն իր գործողություններով հաստատում է, որ Հայաստանի ուժային կառույցները դեռ վերահսկվում են Ռուսաստանի կողմից։

Ամենաթարմ օրինակը․ մի քանի ամիս առաջ հայտնի դարձավ, որ 2020 թվականի դեկտեմբերին Բաքվի, Երևանի և Մոսկվայի պաշտպանության նախարարները հուշագիր են ստորագրել Սյունիքում հայկական տարածքները, այդ թվում՝ Հայաստան-Իրան 21 կիլոմետրանոց ճանապարհի հատվածը հանձնելու մասին և ռուսական զորքերը Սյունիքուն տեղակայելու մասին։ Այն ժամանակվա Հայաստանի ԱԳ նախարար Արա Այվազյանը հայտարարեց, որ տեղյակ չէր այս հուշագրից։ Վարչապետի աշխատակազմից չեն մեկնաբանել, թե վարչապետը տեղյա՞կ էր հուշագրից, թե՞ պաշտպանության նախարարն առանձին է գործել։ Ավելին, լրատվամիջոցները նշում են, որ հուշագիրը ստորագրած Վաղարշակ Հարությունյանին կրկին ուզում են  պաշտպանության նախարարի պաշտոնում նշանակել՝ Ռուսաստանում դեսպանի առաքելությունն ավարտելուց հետո։

Այն, որ Ռուսաստանը ուղղակիորեն սպառնում է Հայաստանի ինքնիշխանությանը, հայտարարում են իրանցի պաշտոնյաները, որոնք ոչ թե Երևանին կամ Բաքվին, այլ Մոսկվային են կոչ անում հրաժարվել այսպես կոչված Զանգեզուրի միջանցքից։

Այժմ Զախարովան, փաստորեն, կոչ է անում Հայաստանի ուժայիններին «իրենց խոսքն ասել»։