2019 թ․

Ազգային ժողովի նիստում այսօր Նիկոլ Փաշինյանը հերթական անգամ կրկնեց իր այն թեզը, թե միջազգային հանրությունն Արցախը ճանաչել էր Ադրբեջանի մաս։

Նա կրկնեց, որ 1996 թվականի դեկտեմբերի 3-ի Լիսաբոնի գագաթնաժողովում ձեւավորվել էր կոնսենսուս մինուս մեկ իրավիճակ, որտեղ մինուս մեկը Հայաստանն էր։

«Միջազգային հանրությունն ասել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը պետք է լուծվի ինքնորոշման իրավունքի հիման վրա, եւ ԼՂ-ն պետք է բարձր կառավարման կարգավիճակ ստանա Ադրբեջանի կազմում։ Ես այս մասին այսքան ժամանակ խոսում եմ, ճիշտն ասած, երեկ իմ շրջապատի եւ միջավայրի անձանց շրջանում մի փոքր հարցում անցկացրի, պարզաբանելու՝ արդյոք նրանք ծանո՞թ են այն փաստաթղթին, որի վրա ես արդեն երկու տարի հղում եմ  անում։ Ու հետո զարմանքով արձանագրեցի, որ այդ փաստաթուղթը, որը Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման ըստ էության միջազգայնորեն ընդունված սահմանադրությունն է, մեր իրականության մեջ ընթերցված չէ։ Ես հիմա կկարդամ այդ թուղթը, որը գործող նախագահողի հայտարարությունն է 1996 թվականի ԵԱՀԿ գագաթնաժողովի արդյունքներով։ Այդ ժամանակ եղել է Շվեյցարիայի արտգործնախարարը։ Մեջբերում եմ՝ թարգմանած հայերեն․ «Դուք բոլորդ գիտեք, որ վերջին երկու տարիների ընթացքում որեւէ առաջընթաց ձեռք չի բերվել՝ լուծելու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը եւ Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության խնդիրը։ Ցավում եմ, որ Մինսկի համաժողովի համանախագահների ջանքերը՝ համաձայնեցնելու կողմերի տեսակետները կարգավորման սկզբունքների շուրջ, հաջողության չեն հասել։ Երեք սկզբունքները, որոնք պետք է դառնան ԼՂ հակամարտության կարգավորման մաս, առաջարկվել են Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից։ Այդ երեք սկզբունքներին աջակցում են Մինսկի խմբի բոլոր անդամ երկրները։ Այդ սկզբունքներն են՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականություն, ԼՂ իրավական կարգավիճակ՝ արտացոլված ինքնորոշման վրա հիմնված համաձայնագրում, որը Լեռնային Ղարաբաղին կշնորհի ամենաբարձր աստիճանի ինքնակառավարում՝ Ադրբեջանի կազմում։ Լեռնային Ղարաբաղի եւ նրա ողջ բնակչության անվտանգության ապահովում՝ ներառյալ կողմերի կողմից փոխադրաձ պարտավորություն՝ երաշխավորելու համապատասխանությունը կարգավորման սկզբունքներին։ Ցավում եմ, որ մասնակից պետություններից մեկը՝ Հայաստանի Հանրապետությունը չկարողացավ սա ընդունել։ Այդ սկզբունքներին աջակցում են մասնակից բոլոր պետությունները, ԵԱՀԿ բոլոր պետությունները։ Այս հայտարարությունն ընդգրկվելու է Լիսաբոնի գագաթնաժողովի փաստաթղթերում»»։

«Սա ԼՂ խնդրի կարգավորման միջազգայնորեն ընդունված սահմանադրությունն է։ Սա նշանակում է, որ հայկական իրականության մեջ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշում, Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակ հասկացությունը սխալ է հասկացվել։ Թե՛ մեկը, թե՛ մյուսը նշանակել են, որ ԼՂ-ն պետք է լինի Ադրբեջանի կազմում։ Իսկ հայկական իրականության մեջ այս ամենը սխալ է հասկացվել, որովհետեւ 1996 թվականից հայ հանրությունը հասանելիություն չի ունեցել այդ փաստաթղթին։ Հայաստանի կղերաֆեոդալական էլիտան, Լիսաբոնի փաստաթուղթը թաքցնելով եւ նենգափոխելով, ԼՂ հարցն օգտագործել է՝ Հայաստանում իշխանությունը զավթելու եւ պահելու համար»,- հայտարարեց նա։

Հիշեցնենք, որ 1996 թ․ ԵԱՀԿ Լիսաբոնյան գագաթնաժողովի հայտարարության վրա վետո է դրել այն ժամանակ նախագահող Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, որը 2022-ին Փաշինյանին “պատուհաս” է անվանել։

Մոսկվայի բորսան հունիսի 13-ից կդադարեցնի դոլարով և եվրոյով առուվաճառքը։ Այս մասին հաղորդագրություն է հրապարակվել չորեքշաբթի՝ հունիսի 12-ին, բորսայի պաշտոնական կայքում։ Թանկարժեք մետաղների և արժեթղթերի շուկաներում նույնպես կդադարեցվի ԱՄՆ և եվրոպական արժույթներով առևտուրը։

Մի քանի ժամ առաջ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը հայտարարեց պատժամիջոցների նոր փաթեթի մասին այն անձանց և ընկերությունների դեմ, որոնք կապված են Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմի հետ։ Ցուցակում ընդգրկվել է 33 մարդ և մոտ 300 ընկերություններ ու կազմակերպություններ, որոնք գրանցված են Ռուսաստանում, Չինաստանում, Թուրքիայում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Բուլղարիայում, Սերբիայում, ԱՄԷ-ում, Բելառուսում, ինչպես նաև Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում։

Ի թիվս այլոց, սահմանափակումների են ենթարկվել Մոսկվայի բորսան, Ազգային քլիրինգային կենտրոնը (NCC) և Ռուսաստանի Դաշնության Ազգային հաշվարկային դեպոզիտարիան:

ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը որպես այդպիսին դե ֆակտո գոյություն չունի։ Այս մասին Ազգային ժողով-կառավարություն հարց ու պատասխանի ժամանակ ասաց Նիկոլ Փաշինյանը։ «ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը մեր իրականության մեջ մեր քաղաքական մտքի համար սրբապատկերի նման մի բան է։ Բայց մենք հասկանում ենք, որ 2022 թվականի փետրվարից ի վեր եւ դրանից առաջ էլ փաստացի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները եւ անդամներն իրար հետ չեն խոսում։ Այսինքն՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը որպես այդպիսին դե ֆակտո գոյություն չունի»,- ասաց նա։

Փաշինյանն ասաց, որ 2016 թվականից բանակցային գործընթացի առանցքային կետերից մեկը եղել է ԼՂ լուծարումը, ԼՂ-ում գոյություն ունեցող կարգի լուծարումը։ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արմեն Ռուստամյանն արձագանքեց Փաշինյանին․ «Դուք սուտ եք ասում ծայրից ծայր։ Դուք անընդհատ խոսում եք այն մասին, որ նախկինները բանակցել են Արցախն Ադրբեջանի կազմում թողնելու մասին, դուք մի հատ վերհիշեք ձեր իսկ տեսաուղերձը, որը հղել եք ՄԱԿ-ին պատերազմն սկսելուց երկու օր առաջ։ Դուք ասել եք, որ, այո՛, միջազգային հանրությունն ինքնորոշման իրավունքն ընդունել է։ Եվ Ադրբեջանին ուղղում եք, որ գնա այդ ուղղությամբ։ Ցեղասպանության մասին եք խոսում, այն ժամանակ եք ճիշտ ասել, թե՞ հիմա։ Դուք ասում եք՝ Մինսկի խումբ գոյություն չունի, բա որ Մինսկի խումբ գոյություն չունի, Իլհամ Ալիեւը ձեզ ինչո՞ւ է առաջարկում համատեղ դուրս գաք Մինսկի խմբից։ Իր ամբողջ կյանքի երազանքն է եղել, որ այդ Մինսկի խումբն ընդհանրապես չաշխատի, որովհետեւ միշտ աշխատել է Ադրբեջանի դեմ։ Դուք պատմությունը չեք կարող աղավաղել»։

Ընդդիմադիր «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Թադևոս Ավետիսյանի հարցին պատասխանելով՝ նա խոսեց Ռուսաստանի առաջնորդած կառույցի մասին՝ շեշտելով՝ իրենք կորոշեն, երբ դուրս գալ այդ դաշինքից։

«Մեղավորը նրանք ենք , ովքեր ձևավորել են մի հատ փուչիկ դաշինք, որի անդամները, պարզվեց, գնացել, Ադրբեջանի հետ պլանավորել են մեր դեմ պատերազմը», – ասաց նա։

Ընդդիմադիր պատգամավորների դիտարկմանը, որ այդ դեպքում ինչո՞ւ դուրս չեն գալիս այդ դաշինքից, Փաշինյանը հակադարձեց. – «Դուրս կգանք, դրանով էլ վախեցնո՞ւմ եք։ Լավ ենք անում… մենք կորոշենք՝ երբ դուրս գանք, բա ձեր կարծիքով հաջորդ քայլը ո՞րն է, բա կարո՞ղ է հետ գնանք»։

Ստացվում է, որ Փաշինյանը Մինսկի խմբին ավելի շուտ կթաղի, քան ՀԱՊԿ-ին։