ՀՀ կառավարության նոր որոշմամբ արցախցի փոքր ընտանիքների բնակապահովման խնդիրներն ամբոջությամբ չեն լուծվում։ Այս մասին step1.am-ի հետ զրույցում ասաց «Տոկուն համայնք» ծրագրի պատասխանատու Որոնիկ Պողոսյանը՝ անդրադառնալով  նախորդ տարեվերջին կառավարության ընդունած «Ղարաբաղից տեղահանված առանձին խմբերի ընտանիքներին կացարանով ապահովման համար վարձակալության վարձավճարի մասնակի հատուցման սոցիալական աջակցության միջոցառումը եւ տրամադրման կարգը հաստատելու մասին» որոշմանը։

Հիշեցնենք, որ արցախցի ոչ բոլոր փոքր ընտանիքները կարող են լինել այս որոշման շահառու։ Որոշման համաձայն՝ նախատեսվում է կացարանով ապահովման համար վարձակալության վարձավճարի երկարաժամկետ մասնակի հատուցման եղանակով սոցիալական աջակցություն տրամադրել Ղարաբաղից տեղահանված՝ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով պետական սոցիալական աջակցության ծրագրերի շրջանակում պետական սոցիալական բնակարանային ֆոնդում կացարանով ապահովման հերթացուցակում հաշվառված, ծրագրի շրջանակում բնակարանի կամ կառուցվող շենքից բնակարան գնելու իրավունքի կամ անհատական բնակելի տան ձեռքբերման կամ անհատական բնակելի տան կառուցման հավաստագիր չստացած կամ այն չեղարկած 1-3 անդամ ունեցող այն ընտանիքներին, որոնք բաղկացած են միայն անժամկետ 1-ին կամ 2-րդ խմբի հաշմանդամություն ունեցող կամ անժամկետ ֆունկցիոնալության սահմանափակման խորը կամ ծանր աստիճան ունեցող կամ 60 ավելի տարեկան անդամներից, կամ որոնց անդամների տարիքների հանրագումարը 115 և ավելի է՝ 2 անդամի դեպքում, կամ որոնց անդամների տարիքների հանրագումարը 175 և ավելի է՝ 3 անդամի դեպքում: Նախատեսվում է սոցիալական աջակցությունը տրամադրել 120 ամիսների ընթացքում՝ աջակցության ամսական չափը ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամի համար սահմանելով 40 000 դրամ։

Արցախցիներն այս լուծումը կիսատ են համարում։ Որոնիկ Պողոսյանի խոսքով՝ ավելի լավ է փոքր ընտանիքների համար գումարի չափ որոշեն, տրամադրեն, որպեսզի կարողանան բնակարան գնել, քան ամսեկան մեկ շնչին 40 հազար դրամ հատկացնեն։ «Դա լուծում չէ փոքրաթիվ ընտանինքների համար։ Այդ ընտանիքները խոցելի են, արցախցի բոլոր ընտանիքներն ն խոցելի։ Հենց այս օրերին ես զոհված զինծառայողի ընտանիքի հետ եմ աշխատանք տանում, ամուսինը արցախյան պատերզմում զոհվել է, երեք չափահաս երեխա ունի։ Տղաները տարբեր տեղեր դիմել են, բայց ոչ մի տեղ աշխատանքի չեն վերցնում։ Միայն աղջիկ երեխան է 40 հազար դրամ աշխատավարձ ստանում, տան մայրը որտեղ դիմում է, աշխատանք չկա։ Իրենք էլ գյուղում են ապրում, գյուղում աշխատանք չկա, այս մարդիկ ոչ մի ծրագրից չեն կարողանում օգտվել։ Հրատապը մերժում է, ասում է՝ զոհվածի փող եք ստանում»,- ասաց նա։

Անդրադառնալով աջակցության մյուս ծրագրերին՝ Որոնիկ Սարգսյանն ասաց, որ հրատապ աջակցության ծրագիրը եւս չի ծառայում նպատակին։ «Ընդամենը 3000 ընտանիք են ընդգրկել այդ ծրագրում, իրենց թիվը վերջացել է, այդ ծրագիրը փակել են, մարդիկ գրում են՝ լրացնում ենք, մեր դիմումները չենք ընդունում, ո՞ւմ է պետք է այդ հրատապը։ Թող հանեն, այդ հրատապի փոխարեն բոլորին մեծից փոքր շնչին 40 հազար դրամ գումար տան։ Իրենց տարբեր աջակցության ծրագրերը ոչ մեկի պետք չեն, թող մի աջակցություն տան, բոլորին հավասար տան, իմ առաջարկը դա է։ Կոնկրետ ես ամեն օր առնչվում եմ արցախցիների հետ, նույն բողոքներն են բոլոր ընտանիքներում՝ մեկին այսքան են տալիս, մեկին ոչինչ չի հասնում, մյուսի դիմումը չեն ընդունում։ Զոհված զինծառայողի ընտանիքին, եթե միլիոն էլ տան, ոչ իրենց զոհն է հետ գալու, ոչ էլ մխիթարվելու են»,- նշեց նա։

Անդրադառնալով բնակապահովման ծրագրին՝ Որոնիկ Սարգսյանն ասաց, որ այդ ծրագիրը մեծ խնդիրներ է ստեղծում արցախցիների համար։ «Զագսի թղթի, մահվան թղթի խնդիրներ կան, բոլորի մոտ նույն պատմությունն է։ Մարդիկ բանկերում 2023 թվականից հետո մնացած վարկեր ունեն, որոնց մի մասը մարել են, մյուս մասը չեն մարել, ունեն ԴԱՀԿ կալանքներ, չեն կարողանում օգտվել բանկերի ծառայություններից։ Ո՞ւմ են պետք իրենց տված սերտիֆիկատները, եթե բանկը վակեր չի տրամադրում մարդկանց։ Հարյուր տարի առաջ մարդը մահացել է, հիմա մահվան թղթի հիման վրա տեղեկանք են ուզում։ Մարդիկ էդ մահվան թուղթը որտեղի՞ց բերեն, եթե այսօր Արցախը չկա։ Խնդիրները բազմաթիվ են, չեմ կարող բոլորը ներկայացնել։ Այս խնդիրներին լուծում պետք է տան, որ ժողովուրդը կարողանան այդ ծրագրից օգտվել»,- նշեց Որոնիկ Սարգսյանը։

Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ ռազմական գործողության ժամանակ, որի արդյունքում գերևարվեց նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն, սպանվել է 32 կուբացի, որոնք առաքելություն էին իրականացնում Վենեսուելայի կառավարության խնդրանքով, հաղորդում է Cubadebate-ը։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Air Force One ինքնաթիռում հայտարարել էր, որ գործողության ընթացքում «շատ կուբացիներ» են զոհվել։

The New York Times-ը, հղում անելով վենեսուելացի բարձրաստիճան պաշտոնյայի, հաղորդում է, որ Վենեսուելայի վրա ԱՄՆ-ի հարվածի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 80-ի, այդ թվում՝ քաղաքացիական անձանց և անվտանգության ուժերի։

Թրամփը հայտարարել է, որ Կուբան «ընկնում է»։

«Կուբան, կարծես, ընկնելու է։ Ես չգիտեմ, թե ինչպես են նրանք մնալու ջրի երեսին, քանի որ Կուբան այս պահին եկամուտ չունի։ Նրանք իրենց ամբողջ եկամուտը ստացել են Վենեսուելայից, վենեսուելական նավթից», – ասել է Թրամփը Air Force One ինքնաթիռում։ Բայց հիմա նրանք ոչինչ չեն ստանալու, վստահեցրել է նա։

Մինչ այդ, Մար-ա-Լագոյում, Սպիտակ տան ղեկավարը նշել էր, որ Կուբայում «իրավիճակը լավ չէ», և որ երկրի ժողովուրդը «տառապել է շատ, շատ տարիներ»։ Նա երկիրը նկարագրել է որպես ծանր վիճակում գտնվող։

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն (որի ծնողները կուբացի ներգաղթյալներ էին) հայտարարել է. «Եթե ես ապրեի Հավանայում և լինեի կառավարությունում, ես կանհանգստանայի՝ գոնե մի փոքր»։ Հարցին, թե արդյոք Կուբան ԱՄՆ-ի հաջորդ թիրախն է Վենեսուելայից հետո, պետքարտուղարը նշել է, որ Կուբայի կառավարությունը հսկայական խնդիր է։

Ռուբիոն նաև ասել է, որ Վենեսուելան այլևս չի լինի Ռուսաստանի, Չինաստանի, Կուբայի, Իրանի և այլ երկրների ֆորպոստը։ ԱՄՆ-ն, ըստ էության, «մաքրում» է Արևմտյան կիսագունդը։ Բայց արդյո՞ք դա լքում է Արևելյան կիսագունդը։

Կիրակի՝ հունվարի 4-ի ուշ երեկոյան, Նիկոլ Փաշինյանը և Հայ Առաքելական Եկեղեցու 10 եպիսկոպոսներ հայտարարություն տարածեցին Հայ Առաքելական Եկեղեցու «բարեփոխ,ման» վերաբերյալ: Փաշինյանը հայտարարությունը ստորագրել է որպես Հայաստանի վարչապետ: «Ճանապարհային քարտեզի» համաձայն՝ ստեղծվում է «համակարգող խորհուրդ»՝ գործողությունների ծրագիր մշակելու, Ամենայն հայոց կաթողիկոսի տեղապահ նշանակելու, Հայ Առաքելական Եկեղեցու նոր կանոնադրություն ընդունելու, ապա կաթողիկոսի ընտրություններ անցկացնելու համար։

Փաշինյանը հայտարարեց մի քանի կարևոր գործողությունների մասին հունվարի 5-ին, Սուրբ Սարգիս և Գրիգոր Լուչավորիչ տաճարներում Սուրբ Ծննդյան պատարագի ժամանակ։

Էջմիածինը չի մեկնաբանել այս հայտարարությունը. Գարեգին Բ կաթողիկոսը չի հայտարարել իր հրաժարականի կամ Եպիսկոպոսաց ժողովի գումարման մասին: Սա նշանակում է, որ 10 եպիսկոպոսներ մտադիր են ընտրել տեղապահ, ապա կաթողիկոս՝ առանց Գարեգին Բ-ի հրաժարականի, ստեղծելով այլընտրանքային, «ստվերային Էջմիածին»։

Հայաստանի կառավարության գործողությունները Գարեգին Բ կաթողիկոսի և Հայ Առաքելական եկեղեցու ղեկավարության դեմ մեծ թափով սկսվեցին այն բանից հետո, երբ Գարեգին Բ-ն մասնակցեց 2025 թվականի մայիսին Շվեյցարիայում կայացած ֆորումներին, որտեղ նա խոսեց Արցախի ժողովրդի իրավունքների և Հայ Առաքելական եկեղեցու՝ օկուպացված տարածքներում գտնվող իր եկեղեցիներին մուտք գործելու իրավունքի մասին: Կաթողիկոսը Բաքվի գործողությունները, որոնց աջակցում է Անկարան, անվանեց «մարդկության դեմ հանցագործություն»: (Նշենք, որ Լեմկինի ինստիտուտը վերջերս համեմատեց Հայաստանի կառավարության կողմից քահանաների հետապնդումները «1915 թվականի ցեղասպանության» հետ):

2020 թվականի պատերազմից և Արցախի մի մասի կորստից հետո Հայ Առաքելական եկեղեցին դատական ​​հայցեր ներկայացրեց միջազգային դատարաններում:

Հայ Առաքելական եկեղեցու Միջազգային դատարան ներկայացված բողոքներից մեկը վերաբերում է Շուշիի Կանաչ Ժամ եկեղեցուն: 2023 թվականից հետո Կանաչ Ժամ եկեղեցին ամբողջությամբ ոչնչացվել է:

Հայ Առաքելական Եկեղեցին բողոք է ներկայացրել նաև Եվրոպական դատարան՝ հիմնվելով Կրոնի ազատության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածի և 3-րդ հոդվածի խախտման վրա, քանի որ գերեզմանների ոչնչացման դեպքերը, և այն, որ մարդիկ չեն կարող այցելել իրենց ծաշտամունքի տեղերը, նույնպես կոնվենցիայի խախտում են։

Հայ Առաքելական Եկեղեցու պահանջները հիմնված են Արցախում եկեղեցիների նկատմամբ իր սեփականության վրա։

Այս բողոքները կտրուկ հակասում են Հայաստանի կառավարության քաղաքականությանը, որը «ճանաչել» է Արցախը որպես Ադրբեջանի մաս՝ հղում անելով «խորհրդային սահմաններին» և խոստացել հետ վերցնել Հայաստանի Հանրապետության պահանջները միջազգային դատարաններից։ Սակայն Էջմիածինը հրաժարվել է հետ վերցնել իր պահանջները՝ այդպիսով մերժելով Բաքվի իրավասությունը։

Հայ Առաքելական Եկեղեցին միջազգային ճանաչում ունեցող և հեղինակավոր իրավաբանական անձ է և ունի սեփականություն բազմաթիվ երկրներում։

«Հայ Առաքելական Եկեղեցու կանոնադրության համաձայն՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը Հայ Առաքելական Եկեղեցու գույքի միակ սեփականատերն է», – հայտարարել է Նիկոլ Փաշինյանը 2025 թվականի հուլիսի 16-ին կայացած մամուլի ասուլիսում։ Նա նշել է, որ կաթողիկոսը եկեղեցու գույքի սեփականատերն է, և, հետևաբար, իր զավակը դրա ամբողջ ժառանգորդն է։ «Այսինքն՝ կարող է պարզվել, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու ամբողջ սեփականությունը պատկանում է որևէ մասնավոր անձի։ Այն փաստը, որ կաթողիկոս համարվող անձը երեխա ունի, փաստորեն նշանակում է, որ այդ երեխան կժառանգի Եկեղեցու ամբողջ սեփականությունը։ Սա է, ինչը պետք է կանխել այսօր», – հավելել է Փաշինյանը։

Այսպիսով, կարելի է ենթադրել, որ Գարեգին Բ-ի դեմ արշավը բխում է Նիկոլ Փաշինյանի ցանկությունից՝ “զրկել ժառանգությունից”, բայց ոչ թե կաթողիկոսի ենթադրյալ զավակին, այլ Եկեղեցուն, Արցախի, Նախիջևանի և այլ վայրերի բնիկ բնակիչներին, որտեղ Հայ Առաքելական եկեղեցին ունի սեփականություն, այդ թվում՝ Երուսաղեմի հայերին։

Կասկած չկա, որ «տեղապահը» կհրապարակի իր առաջին հրամանագիրը՝ հրաժարվելով Հայ Առաքելական եկեղեցու սեփականության անբաժանելի սեփականության իրավունքից տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, և «փոխանցելով» եկեղեցիներն ու այլ սեփականությունը այն երկրների իրավասության ներքո, որտեղ դրանք գտնվում են։ Հայաստանի կառավարությունն արդեն մի շարք որոշումներ է ընդունել եկեղեցական սեփականության վերաբերյալ։

Այս առումով, արցախցիները չեն հասկանում, թե ինչու է 2021 թվականին այս պաշտոնում նշանակված Արցախի թեմի առաջնորդ Վրթանես եպիսկոպոսը մասնակցում Փաշինյանի կողմից սանձազերծված հակաեկեղեցական արշավին։ Շատերը հարց են տալիս, թե որոնք են նրա դրդապատճառները, և ինչ օգուտներ կստանան նա և Արցախը Էջմիածնի կողմից Արցախում հարյուրավոր եկեղեցիների նկատմամբ իրավունքներից հրաժարվելուց։ Արդյո՞ք նա կնշանակվի «Աղվանից» թեմի առաջնորդ, որը գոյություն է ունեցել մինչև 19-րդ դարի կեսերը։

Հայ Առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի կայքի համաձայն՝ Վրթանես Աբրահամյանը (աշխարհիկ անունը՝ Կամո) ծնվել է 1962 թվականի մարտի 21-ին, Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) Մարտունու շրջանի Ծովատեղ գյուղում։

1988 թվականի մարտի 10-ին նա պաշտպանել է իր ատենախոսությունը՝ «Կովկասյան Ալբանիայի եկեղեցու համառոտ պատմությունը (4-17-րդ դարեր)» թեմայով։
1989-ից 1994 թվականներին նշանակվել է Ամարասի վանքի վանահայր։
1992 թվականին պաշտպանել է ատենախոսությունը՝ «Հովսեփ Արցախցին՝ ուղղափառության վահանը» թեմայով։