
«Մենք տեսնում ենք, որ Կովկասում խաղաղությանը աջակցող ԱՄՆ-ն կարևորություն է տալիս Ադրբեջանին և ճնշում է գործադրում Հայաստանի վրա՝ խաղաղություն կնքելու համար», – TRT Haber հեռուստաալիքի եթերում հայտարարել է Թուրքիայի արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը, չմանրամասելով, թե ինչում է կայանում ԱՄՆ ճնշումը։
Թուրքիայի մոտեցումը տարածաշրջանային զարգացումներին նման է վճռական հարվածի նախապատրաստության, ինչպես դա եղավ Սիրիայում։ Սակայն ո՛չ Արցախի օկուպացիան և Հայաստանի «սեղմումը», ո՛չ էլ Ասադի տապալումը Սիրիայում չեն լուծել Թուրքիայի «տարածքային ամբողջականության» խնդիրը։ Հայաստանի Սահմանադրությունը շարունակում է բոլորին հիշեցնել ռուս-հայաստանյան սահմանի անհիմն բնույթի մասին, իսկ ԱՄՆ-ի աջակցությունը քրդերին ընդգծում է Մերձավոր Արևելքում Թուրքիայի տեղի անորոշությունը։
Թուրքական իշխանական «Sabah» թերթի կայքում հրապարակվել է թուրք սյունակագիր Մ. Ալթընոքի հոդվածը՝ «Հայաստանը դուրս է գալիս իր պատյանից» վերնագրով: Այդ մասին գրում է regionmonitor-ը։
Հոդվածում հեղինակը գրում է, որ Հայաստանը քննարկում է վարչապետ Ն. Փաշինյանի առաջ քաշած սահմանադրական փոփոխությունների առաջարկը, որը նպատակ ունի վերանայել Սահմանադրությունում առկա անկախության հռչակագրին արված պատմական հղումները։ Ըստ հեղինակի՝ գործընթացը ուղղված է նրան, որ Հայոց ցեղասպանության պատմական հիշողությունը այլևս չպետք է մնա պետականության առանցքում։
Ցեղասպանության հարցը բարոյական կամ էթիկական խնդիր չէ, այլ՝ Թուրքիայի կողմից ցեղասպանության ենթարկված հայերի ունեցվածքն ու քաղաքացիական իրավունքները բռնագրավելու իրավական հիմքերի բացակայություն, ռուս-թուրքական Կարսի պայմանագրի և, համապատասխանաբար, Թուրքիայի սահմանների անօրինականություն։
“Այն դեպքում, երբ Ալիևը Զանգեզուրի միջանցքի հարցում մերձենում է ԱՄՆ-ի հետ, Փաշինյանի կողմից Անկարան որպես հասցեատեր մատնանշելը նույնպես այս նոր ուղղվածության նշաններից է”, ասված է հոդվածում։
Էրդողանն ու Ալիևը փորձում են դիմել Թրամփին օգնության համար, սակայն մինչ օրս ԱՄՆ-ն կտրականապես հրաժարվում է չեղարկել 907-րդ որոշումը, որն արգելում է Ադրբեջանին ռազմական օգնություն ցուցաբերելը: ԱՄՆ-ն չի շտապում «հաստատել» տարածաշրջանում ուժով գծած “փաստացի” սահմանները և սպասում է: Սա վերաբերում է ոչ միայն Հայաստանին, այլև Իրանին և Սիրիային:
Հալեպի հյուսիսային թաղամասերը վերահսկող քրդական կառույցները մերժել են պաշտոնական Դամասկոսի տարհանման առաջարկը։ Այս մասին հաղորդում է Reuters գործակալությունը։
«Սիրիայի դեմոկրատական ուժերը», որոնք կապված են ահաբեկչական «Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության» (PKK) հետ, պնդում են լայն ինքնավարության և հատուկ իրավունքների վրա: Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի համար Հալեպում ստեղծված իրավիճակը դարձել է սեփական սիրիական քաղաքականության անհամապատասխանության տհաճ փորձություն: Վաշինգտոնը տարբեր ժամանակներում ներդրումներ է կատարել քրդական «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի» հետ համագործակցության մեջ՝ որպես «Իսլամական պետության» (ISIS) դեմ պայքարի և Դամասկոսի հետ կապերի կարգավորման գործիք”, գրում են Բաքվի վերլուծաբանները:
Միևնույն ժամանակ, նրանք գրում են, որ Իրանի Թուրքիային սահմանակից նահանգներում՝ Արևմտյան Ադրբեջանում, Քուրդիստանում կամ Քերմանշահում, նույնիսկ կառավարման սահմանափակ փլուզումը անմիջապես կազդի Թուրքիայի արևելյան ծայրամասի վրա։
«Իրանական Քուրդիստանում ցանկացած տեղաշարժ կարող է դոմինոյի էֆեկտ ստեղծել՝ ազդելով Իրաքի, Սիրիայի և Անկարայի քրդական օրակարգի վրա։ Պատահական չէ, որ թուրքական հետախուզական գործակալությունները, չնայած իրանական ռեժիմի հետ գաղափարախոսական տարաձայնություններին, ավանդաբար Իրանի կայունությունը դիտարկում են որպես սահմանային քրդական զարգացումները զսպելու միջոց։
Սահմանին քաոսը, փախստականների հոսքը, անկանոն զինված խմբավորումների աճող ազդեցությունը և Իրանում արտաքին խաղացողների՝ հիմնականում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի, ուժեղացումը կարող են շատ ավելի շատ խնդիրներ ստեղծել, քան օգուտներ Թուրքիայի համար», – գրում են Բաքվի լրատվամիջոցները։
Իրանում աճող բողոքի ցույցերի ֆոնին, քրդական զինված խմբավորումները, որոնք հիմնականում կենտրոնացած են Հյուսիսային Իրաքում, ազդարարում են ռազմական պատասխանի իրենց պատրաստակամության մասին: Այդպիսի խմբավորումներից մեկը՝ «Քրդստանի ազատության կուսակցությունը», հայտարարել է, որ իր մարտական ստորաբաժանումները պատրաստ են հատել Իրանի սահմանը և զինված գործողություններ սկսել ռեժիմի ուժերի դեմ։
«Քրդստանի ազատության կուսակցության» ներկայացուցիչները i24news-ի թղթակցի հետ զրույցում հաստատել են, որ քննարկում են Իսրայելի պաշտպանության ուժերի հետ անմիջական կապեր հաստատելու հարցը։
Եթե Իրանը պարտվի, Մերձավոր Արևելքի և Թրամփի աջակցության համար պայքարը կընթանա Թուրքիայի և Իսրայելի միջև։
Լուսանկարում՝ Իրանի և Թուրաիայի սահմանը