Կառավարությունը համառորեն շարունակում է ծրագրերը, որոնք արցախցիներին անդունդի մեջ են գցում
- 10:58 30.09.2026
Բնակարանների գների աճը Հայաստանում հազարավոր ընտանիքների զրկել է բնակարան վարձակալելու կամ տուն գնելու հնարավորությունից՝ իրենց տրված բնակարանային վկայականներով։ Կայուն, բարձր վարձատրվող աշխատատեղերի բացակայությունը խանգարում է նրանց վարկ վերցնելուն, և մարդիկ պարզապես գոյատևում են։
Արթուր Օսիպյանի խոսքով՝ Արցախցիների նկատմամբ այս վերաբերմունքը հանգեցրել է մահացության մակարդակի կտրուկ աճի, որը մի քանի անգամ ավելի բարձր է, քան վիճակագրությունը Հայաստանում։ Մարդիկ պարզապես չեն հասկանում, թե ինչ են արել, որ արժանացան այս վերաբերմունքին, և չեն կարողանում հանդուրժել իրենց իրավունքների և արժանապատվության ոտնահարումը։
ՀՀ իշխանությունները պնդում են, որ չի կարողանում վերահսկել շուկայական գները, որոնք, իբր, բարձրացել են զորակոչից փախչող ռուսների հոսքի պատճառով։ Վերլուծաբանները սակայն պնդում են, որ գները արհեստականորեն ուռճացվում են՝ Հայաստանի արագ աճող ֆինանսական դեֆիցիտը ծածկելու համար։
Պետությունն ունի բազմաթիվ գործիքներ, որոնց միջոցով ցանկության դեպքում կարող է վերահսկել գները։ Արցախցիների դեպքում այս գործիքը կարող էր լինել ոչ թե վկայականներով խարխուլ բնակարաններ գնելու խրախուսումը, այլ նոր բնակարանների կառուցումը և վարձակալության շուկայի վերահսկողությունը։
Սակայն իշխանությունները համառորեն հրաժարվում են այս քայլին դիմել՝ շարունակելով ծրագրերը, որոնք արցախցիներին անհատակ փոսի մեջ են գցում։
Անցյալ տարի, ընտրարշավի մեկնարկից առաջ, Հայաստանի կառավարությունը հայտարարեց մի ծրագիր, որը, սկսած 2026 թվականի հուլիսի 1-ից, պետք է իբրև լուծեր Արցախում բնակվող միայնակ և փոքր ընտանիքների խնդիրները։ Նրանցից պահանջվում է հրաժարվել իրենց վկայականներից և համաձայնվել ամսական 40,000 դրամ վարձավճարի փոխհատուցմանը։ Սակայն ծրագիրը ձախողվեց. ոչ մի արցախցի չդիմեց, չնայած արդեն հատկացված պետական միջոցներին։
Կառավարությունը դեռևս չի ճանաչել այս ծրագրի, ինչպես նաև զբաղվածության ծրագրի ձախողումը, որը ոչինչ չի տվել արցախցիներին։ Կառավարության կողմից իր սխալները չճանաչելը ենթադրում է, որ կամ չկա ռազմավարություն արցախցիների խնդիրները լուծելու համար, կամ կառավարությունը միտումնավոր մշակում է ծրագրեր, որոնք չեն ապահովում արցախցիների լիարժեք և արժանապատիվ ինտեգրումը և ուղղված են նրանց վիճակի վատթարացմանը։ Մյուս կողմից, այս ծրագրերը բացառապես կոռումպացված կարող են ընկալվել։
Իրավապաշտպան Anna Melikyan-ը գրում է, որ “Երևանում տան գների անմարդկային բարձրացման ֆոնին արդիական են Մադրիդում ընթացող բողոքի ակցիաները”։
“Այս պահին մեծ նստացույց է՝ վրաններով։ Ցուցարարները պնդում եմ, որ երկրում կացարանի ճգնաժամ է, մեծ թվով մարդկանց վարձով կամ ինքնակամ զբաղեցրած տներից վտարում են, կացարանի պահանջարկը ու վարձակալության գները՝ աճում։ Շատ ծանոթ է հնչում, կարծես թե Երևանում արդեն մի քանի անգամ նման ճգնաժամով անցել ենք։
Բայց կա տարբերություն՝ Իսպանիայում /և այլ պետություններում/ պետությունը փորձում է կարգավորել այս հարցերը։ Իսպանիայում օրենքով թույլատրվում է առավել պահանջված համայնքներում սահմանել վարձակալության ամենաբարձր շեմը։ Իսկ մարդիկ ակտիվորեն պահանջում են ապահովել մատչելի կացարան ունենալու իրավունքը։
Իսկ Հայաստանում անշարժ գույքի, այդ թվում՝ վարձակալության տրվող, գնագոյացումը թողնվել է սեփականատիրոջ հայեցողության և անվերահսկելի է։ Վարձակալներին վերջնագրեր են ներկայացնում՝ վճարել շատ ավելին, կամ ազատել բնակարանը, և այլն։ Գործնականում վարձակալը գրեթե որևէ երաշխիք չունի նման ռիսկերից, անգամ պայմանագիր կնքելու դեպքում”։
Օրերս Հայաստանում էր գտնվում Վրաստանի օկուպացված տարածքներից ներքին տեղահանված անձանց, աշխատանքի, առողջապահության և սոցիալական հարցերի նախարար Միխեիլ Սարջվելաձեի հետ։
Ուշադրություն դարձրեք նախարարության անվանմանը. Վրաստանը ներքին տեղահանված անձանց (ՆՏԱ) հարցերը դիտարկում է մյուս քաղաքացիների սոցիալական գործերից առանձին, մինչդեռ Հայաստանում, բնակչության տեղահանումից երեք տարի անց, նույնիսկ հասարակական մարմին չի ստեղծվել, որը կձևակերպի և կլուծի ցեղասպանության հետևանքով հայերի և բռնի տեղահանված ՀՀ քաղաքացիների խնդիրները։
Միևնույն ժամանակ, Վրաստանը լուծում է Աբխազիայից և Հարավային Օսիայից ներքին տեղահանված անձանց (ՆՏԱ) բնակարանային հարցը՝ նոր բնակարանների կառուցման և գնման, ինչպես նաև գյուղական տների բաշխման լայնածավալ պետական ծրագրերի միջոցով։ 2012 թվականից մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերը ավելի քան 45,000 ՆՏԱ ընտանիք ստացել է սեփական բնակարաններ։ Միայն 2026 թվականի համար պետական բյուջեն այդ նպատակների համար հատկացրել է 240 միլիոն լարի (մոտավորապես 93-94 միլիոն դոլար)։ Խոշոր նախագծերը գագաթնակետին են հասել, մասնավորապես, Թբիլիսիում 1600 ընտանիքի համար նոր բնակարանների հատկացմամբ։
Իսկ ի՞նչ է առաջարկում Հայաստանի կառավարությունը Արցախի ժողովրդին։