Ղարաբաղի հարցը դեռ երկար գիշերներով կտանջի նրա դահիճներին

Չնայած Արցախի հարցի «փակմանը», այն «լուծած» քաղաքական գործիչները ամեն օր փորձում են արդարանալ ագրեսիայի, էթնիկ զտումների և բնիկ բնակչության ցեղասպանության նախապատրաստման, իրականացման և օրինականացոման համար: Թեկուզ դրան որևէ արդարացում չկա։

Չկա մի օր, որ Արցախի հարցի մասին չխոսեն Հայաստանում և աշխարհի մայրաքաղաքներում, ինչը ապացուցում է, որ դեռևս դրա համար պատասխան կտան։

Ապրիլի 1-ին Փաշինյանի հետ հանդիպման ժամանակ Պուտինը հայտարարեց, որ Ղարաբաղի հարցը մնում է ամենազգայունը, ինչին Փաշինյանը պատասխանեց, որ Հայաստանը չպետք է շարունակի Ղարաբաղյան շարժումը։

Պուտինը համաձայնեց, չնայած չէր կարող, ինչպես Փաշինյանը, մեջբերել Ալմաթիի հռչակագրի՝ սովետական սահմանները, քանի որ 2014 թվականից ի վեր զբաղված է Ուկրաինայում սովետական սահմանների ապամոնտաժմամբ: Սակայն Պուտինը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության հեղինակն է, որի համաձայն՝ հայկական կողմը ոչ միայն զիջեց Արցախի երկու երրորդը, այլև համաձայնվեց Մեղրիի միջանցքին։

Փաշինյանը շնորհակալություն հայտնեց Պուտինին հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին աջակցության համար՝ նշելով, որ Երևանը Ղարաբաղը ճանաչել է որպես Ադրբեջանի մաս միայն այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանի բարձրագույն ղեկավարությունը «երկու անգամ հրապարակայնորեն հայտարարել է այդ մասին»։

Ինքը՝ Պուտինը, մեղադրեց Եվրոպային «Ղարաբաղը հանձնելու» մեջ։ «Դուք (վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան – խմբ.) 2022 թվականին Պրահայում ճանաչեցիք, որ Ղարաբաղը Ադրբեջանի մաս է կազմում, և բացարձակապես անտեղի կլիներ, որ ՀԱՊԿ-ը միջամտեր այս գործընթացին, որը ստացել է ներադրբեջանական չափում։ Ես չեմ գնահատում Ղարաբաղի վերամիավորման հարցը, եթե այն համարում ենք Ադրբեջանի մաս, լավ է, թե վատ՝ խաղաղ կյանքի կազմակերպման տեսանկյունից։ Կարծում եմ՝ դա, հավանաբար, իմաստ ուներ», – ընդգծեց Ռուսաստանի առաջնորդը։

Պուտինը նաև նշեց, որ Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի ջանքերի շնորհիվ հարաբերությունները կայունացել են, և ԱՄՆ նախագահը ակտիվ դեր է խաղացել այս ջանքերում, այդ թվում՝ տրանսպորտային ուղիների սառեցման և այլնի հարցում։

Պուտինը չհիշատակեց Ռուսաստանի, ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչների 2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Կոստանդնուպոլսում կայացած գաղտնի հանդիպման մասին, երբ կայացվեց Արցախի օկուպացիայի և հայաթափման վերաբերյալ կոնսենսուսային որոշում: Ավելի ուշ՝ 2024 թվականի գարնանը, օկուպացված Ակնայի ռուս-թուրքական կենտրոնում ռուս գեներալը զեկուցեց թուրք գեներալին, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի համատեղ ջանքերով իրենց հաջողվել է հաստատել «խաղաղություն Ղարաբաղի հողի վրա»:

Այս կոնսենսուսի մասնակիցները, որոնք գործել են Ալիևի և Փաշինյանի միջոցով, հաճախ կհիշեն Ստեփանակերտից Գորիս կիլոմետրերով երկարությամբ մեքենաների շարասյունը և Հայկազովի այրվող բենզինի պահեստը: Եվ նմանատիպ «խաղաղություն» մի օր կհաստատվի նաև իրենց երկրներում:

Ռուսաստանը, հանձնելով Արցախը, արդեն դարձել է պատերազմի թատերաբեմ՝ անօդաչու թռչող սարքեր, այրվող նավթի պահեստներ, ապագա օգտագործման համար փորված հարյուրավոր գերեզմաններ, Պուտինի վախը նույնիսկ բունկերում: Էպշտեյնի գործով պատառոտված ԱՄՆ-ն առաջին հարվածը հասցրեց Իրանի դպրոցի վրա՝ սպանելով 160 աղջկա: ԵՄ-ն, մնալով միայնակ Ռուսաստանի հետ, կոչ է անում Ուկրաինային չհանձնվել, մինչ ԵՄ-ն ստեղծի սեփական զորքերը։ Սա է Ղարաբաղի գինը։

Եվրոպական խորհրդարանում Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության (ԵԺԿ) փոխնախագահ Ֆրանսուա-Քսավիե Բելլամին այսօր ասել է. «Ռուսաստանը չկատարեց ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում իր պարտավորությունները՝ կապված Ղարաբաղի հետ, բայց Եվրոպան էլ լռեց։ Եթե այն լռած չլիներ, Ուկրաինայի դեմ ռուսական ագրեսիա չէր լինի»։