
Հայաստանի ընտրություններից երկու ամիս առաջ «Ռուսաստանից Հայաստանը անջատելու» երկար մշակված ծրագիրը հայտնվել է կոշտ տուրբուլենտ վիճակում։
Նիկոլ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան և Պուտինի հետ հանդիպումը, որին հաջորդեց Ռուսաստանի փոխվարչապետ Օվերչուկի ТАСС-ին տված կոշտ հարցազրույցը, դուրս բերեց ռուսական գործոնը Հայաստանի ընտրություններում բաց դաշտ։ Մոսկվան բացեց իր խաղաքարտերը՝ հայտարարելով, որ 1828 թվականին նվաճել է Հայաստանը Պարսկաստանից և չունի այն Եվրոպային հանձնելու մտադրություն։ Իսկ եթե ԵՄ-ն փորձի «միացնել» Հայաստանը, ապա Ռուսաստանը, նախ, կվտարի հայկական բիզնեսները (կարդա՝ 2 միլիոն հայ Ռուսաստանից), և երկրորդ՝ կխեղդի Հայաստանի տնտեսությունը։
Մայիսի 3-4-ը Հայաստանում կայանալիք ԵՄ գագաթնաժողովից մեկ ամիս առաջ Նիկոլ Փաշինյանը փաստորեն սադրեց ռուսական կողմին, որպեսզի այն իր դիրքորոշումը սևով սպիտակի վրա արտահայտի։ Սա այլևս հիբրիդային պատերազմ չէ, եղբայր, եվրոպացիներին ասում է Փաշինյանը։ Նայեք, թե ինչի հետ գործ ունեմ և ինչռիսկի եմ դիմում հանուն ձեզ։ Այնպես որ, դուք ստիպված կլինեք ինձ պահել իշխանության մեջ և ավելացնել իմ պայոկը»։
Հիմա եվրոպացի առաջնորդները պետք է որոշեն՝ պատրա՞ստ են արդյոք բացահայտ առճակատման մեջ մտնել կատաղած Ռուսաստանի հետ՝ իրենց բոլոր խաղադրույքները դնելով Փաշինյանի վրա։ Եվ արդյո՞ք նրանք պատրաստ կլինեն երկու ամսից ճանաչել Փաշինյանին որպես Հայաստանի վարչապետ, ով լավագույնս է բանակցում Ռուսաստանի հետ։
Ռուսաստանին չի հետաքրքրում, թե ինչ ազգանուն կունենա Հայաստանի վարչապետը. կարևոր է, որ 2019 թվականին սկսված տարածաշրջանային գործընթացը չձախողվի: Այս գործընթացի էությունը, ինչպես արդեն գրել ենք, այն է, որ Ռուսաստանը և Թուրքիան դուրս գան Կարսի պայմանագրից՝ առանց վերադարձնելու Հայաստանից այդ պայմանագրով խլված հողերը: Այս գործընթացի համաձայն՝ Հայաստանը այլևս չպետք է գոյություն ունենա որպես սուվերեն, և տարածաշրջանում տեղի ունեցող բոլոր իրադարձությունները՝ Արցախի օկուպացիան, «Զանգեզուրի միջանցքը», Հայաստանի «խորհրդային սահմանները», սահմանադրական առաջիկա փոփոխությունը և այլն, վերջնական արդյունքում պետք է հանգեցնեն Հայաստանի՝ որպես ինքնիշխան պետության, լուծարմանը։
Այնուամենայնիվ, հարցն այն է, թե ինչին պետք է «վերադառնան» Թուրքիան և Ռուսաստանը Կարսի պայմանագրից հետո: Տարածաշրջանում տեղի ունեցող կատակլիզմների ֆոնին Մոսկվան առաջարկում է վերադառնալ Թուրքմենչայի պայմանագրին, մինչդեռ Ալիևն ու Էրդողանը ձգտում են ստեղծել թյուրքական կայսրություն, բայց արդեն առանց նախկին ոգևորության՝ գիտակցելով, որ նույնիսկ իրենց ներկայիս սահմանների ճանաչումը կարող է կասկածի տակ դրվել։
Ռուսաստանը հիշեց Թուրքմենչայի պայմանագիրը ԱՄՆ-Իրան պատերազմի 34-րդ օրը, երբ պարզ դարձավ, որ Իրանի մասնատման նախագիծը, հավանաբար, ձախողվելու է, ինչը նշանակում է, որ «Մեծ Թուրքիա» նախագիծը կարող է զիջել «Մեծ Իրանի» նախագծին։ Ռուսաստանն արդեն «բազար» է սկսել Իրանի հետ Արևելյան Հայաստանի՝ Իրևանի և Նախիջևանի շուրջ։
Լուսանկարում՝ Թուրքմենչայի պայմանագրի քարտեզը