Բանկային ստրկություն արցախցիների համար. ո՞վ է հարստանում փախստականների հաշվին

Օգոստոսի 19-ին հրապարակված վերջին տվյալների համաձայն՝ պետական ​​բնակարանային ծրագրի շրջանակներում, որը հաշվարկված է 25,000 արցախյան ընտանիքների համար, 7,804-ը արդեն ստացել են վկայականներ։ Վկայականների մոտ 60 տոկոսն արդեն օգտագործվել է, ինչը նշանակում է, որ մոտ 4,000 ընտանիք լուծել է իրենց բնակարանային խնդիրները։

Սերտիֆիկատները իրացնող ընտանիքների ճնշող մեծամասնությունը ստիպված է բանկային վարկեր վերցնել, որոնց չափը հաճախ համեմատելի է տրամադրված վկայականների արժեքի հետ։ Սա նշանակում է, որ պետության կողմից արցախցինրին տրամադրվող վկայականների ավելացված արժեքը հասնում է բանկերին և իրենց խարխուլ բնակարանները Ռիվյերայի գներով վաճառող սեփականատերերին։

Բանկերը արցախցինրին վարկերը տրամադրում են տարեկան նվազագույնը 13% տոկոսադրույքով. պետությունը չի սուբսիդավորում տոկոսները, չնայած այլ բնակարանային ծրագրերի համար պետությունը սահմանափակում է բանկային տոկոսադրույքները 9.5%-ով՝ լրացուցիչ սուբսիդավորելով 2%։

Դատապաշտպան Անուշ Շահրամանյանը առաջարկում է կատարել ճշգրտում և արցախցիների համար առավելագույն տոկոսադրույքը սահմանել 7.5%։

Մյուս կողմից, Հայկ Խանումյանը առաջարկում է պետությանը խրախուսել բնակարանաշինությունը. նա ասում է, որ ավելի արդյունավետ է սերտիֆիկատների գումարը ծախսել արցախցիների համար անհատական ​​տների կամ փոքր շենքերի կառուցման համար: Չնայած այս գործընթացը պետք է սկսվեր երկու տարի առաջ, բայց դեռ ուշ չէ: Արդյունքում գումարըը կուղղվի նոր բնակֆոնդի կառուցման համար։

Կառավարությունը, չնայած պնդում է, որ լսում է արցախյան հասարակության ազդանշանները, չի պատրաստվում փոխել արցախցիների համար բնակարանային ծրագրի պայմանները կամ վկայագրերի չափերը: Այնուամենայնիվ, պետությունը կարող է ներդնել վերահսկողության մեխանիզմ և սահմանափակել արցախցիների համար բանկային տոկոսադրույքները կամ խրախուսել արցախցիների համար հասանելի տների կառուցումը։

Սոցիալական ցանցերում արցախցիները միաձայն ասում են, որ «բնակարանային ծրագիրը» արցախցիներին անօթևանությունից ուղիղ բանկային ստրկության մեջ է մղում։

Չնայած արցախցիները լավ գիտակցում են, որ հայաստանյան գրեթե բոլոր բնակիչները բանկերի գերության մեջ են, և որ պետությունը, սերտիֆիկատ տրամադրելով, փաստորեն օգնում է վճարել հիփոթեքի «կանխավճարը», պարզ է, որ հիփոթեքը արցախցիների մեծ մասի ուժերից դուրս է: Նրանք, ովքեր արդեն վերցրել են այն, ստիպված կլինեն ամբողջ կյանքում աշխատել բանկի համար։ Մնացածները նույնիսկ չեն էլ փորձի։

7000 կամ մի փոքր ավելի ընտանիքներ՝ հավանաբար սա այն արցախցիների ընտանիքների թիվն է, ովքեր կարող են իրենց թույլ տալ բնակարան և հիփոթեք (չհաշված այն մի քանի հարյուր ընտանիքներին, որոնց վկայագրերը բավարար էին տուն գնելու համար): Մնացածը նույնիսկ հույս չունեն հիփոթեքային վարկ ստանալ. շատ արցախցիներ կամ ցածր աշխատավարձ են ստանում, կամ աշխատում են տաքսի ծառայություններում և չեն համարվում գրանցված աշխատողներ։ Սա նշանակում է, որ բանկերը պարզապես նրանց վարկ չեն տրամադրի։

Եթե ​​պետությունը չկարողանա լուծել արցախցիների համար հիփոթեքային վարկերի պայմանների հարցը, վկայականների իրացումը որոշ պահի կդադարի։

Ինչպես որ դադարեցվել է, կամ ավելի ճիշտ՝ նույնիսկ չի սկսվել արցախցիների խոցելի խմբերին 40,000 + 10,000 + 10,000 դրամի չափով հուլիսի 1-ից սոցիալական օգնություն տրամադրելու ծրագիրը։ Հայտնի է դարձել, որ արցախցիներից շատ քչերն են որոշել հրաժարվել սերտիֆիկատից և գրանցվել այս ծրագրին և սոցիալական բնակարանների սպասման հերթում։ Կան կասկածներ, որ ընդհանրապես ոչ ոք չի գրանցվել այս ծրագրին։

Այս ծրագրի ձախողումը, որը այդպես էլ չի սկսվել, պայմանավորված է ոչ թե արցախցիների «վատ տեղեկացվածությամբ», ինչպես պնդում է Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը, այլ նրանով, որ ծրագրի պայմանները չեն ապահովվում երաշխիքներով։

Մասնավորապես, չկա հստակ ծրագիր կամ ժամանակացույց, թե երբ կկառուցվեն և կտրամադրվեն սոցիալական բնակարաններ խոցելի խմբերին։ Չկա նաև որևէ բացատրություն, թե ինչպես կարող է երկու հաշմանդամներից կամ տարեցից բաղկացած ընտանիքը վարձակալել բնակարան ամսական 50,000 դրամով։ Եվ ինչպե՞ս պետք է այս մարդիկ գոյատևեն։

Վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում հայտնի դարձավ, որ Հայաստանի կառավարությունը միջազգային դրամավարկային կազմակերպություններից առնվազն 500 միլիոն դոլար է վարկ վերցրել՝ արցախցիների բնակարանային կարիքները հոգալու համար: Այսօր Փաշինյանը հայտարարեց, որ առաջիկա տարիներին այս հարցի լուծման վրա կծախսվի 2.6 միլիարդ դոլար: Սա նշանակում է, որ ավելի շատ վարկեր կվերցվեն: Սակայն, եթե բնակարանային ծրագրի պայմանները չվերանայվեն, այդ միջոցները պարզապես կմնան չպահանջված և կօգտագործվեն այլ նպատակներով:

Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ տարեվերջին արցախցիների համար վկայական ստանալու դիմորդների թիվը կարող է հասնել 10,000-ի: Իսկ մնացածի մասին ի՞նչ կասեք: Ի՞նչ է մտադիր անել կառավարությունը՝ ապահովելու համար, որ արցախցիների բնակարանային աջակցությունը հասնի իր նպատակներին՝ խելամտորեն օգտագործելով պետական ​​միջոցները, այլ ոչ թե հարստացնել պետության և արցախցիների  ապագայի հաշվին բանկերին իրենց բարձր տոկոսադրույքներով և անիրական գներով տներ վաճառողներին:

Նաիրա Հայրումյան