Բռնություն գերիների նկատմամբ Բաքվում. որքանո՞վ է Ալիևը ուզում «վաճառել» հարցը

«Տեղեկություններ են ստացվել ադրբեջանական բանտերում պահվող հայ գերիների շրջանում լուրջ վնասվածքներ ստացած անձանց մասին»։ Երեկ «Ազատություն» ռադիոկայանին այս մասին ասել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում հայ գերիների ներկայացուցիչ Սիրանույշ Սահակյանը։

Իրավապաշտպանը նշել է, որ չնայած հնարավոր չէ անկախ կերպով ստուգել այս մտահոգիչ տեղեկատվությունը, այն հավաստի է, և հնարավոր է, որ վնասվածքները պատճառվել են բռնության հետևանքով։

Սիրանույշ Սահակյանը նշել է, որ բանտարկյալների ընտանիքները հայտնում են իրենց հարազատների առողջության վատթարացման մասին, «և եթե ստացված տեղեկատվությունը ճշգրիտ է, այն կարող է անհամատեղելի լինել կյանքի հետ»։ Նա հաստատել է լուրջ վնասվածքների, այդ թվում՝ կոտրվածքների մասին մտահոգիչ հաղորդագրությունները, որոնք հնարավոր է ստացվել են բռնության հետևանքով։

Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ հայ գերի Լյուդվիգ Մկրտչյանը պայքարում է իր կյանքի համար Բաքվում։

Այս հաղորդագրությունները, բացի հուզական ազդեցությունից, հարցեր են առաջացնում այն ​​մասին, թե ինչ են անում քաղաքական գործիչները 2020 կամ 2023 թվականից ի վեր Բաքվի բանտերում պահվող բանտարկյալների վերադարձն ապահովելու համար։

Հայաստանի կառավարությունը չափազանց զգույշ է գերիների հարցում՝ ակնարկելով, որ խուսափում է այս զուտ մարդասիրական հարցը քաղաքական գործարքների առարկա դարձնելուց։ Սա արդեն տեղի է ունեցել, երբ Բաքուն հայ գերիների դիմաց ստացավ Արցախում ձերբակալված սիրիացի ահաբեկիչներին և իր սեփական դիվերսանտներին։

Բաքուն, ըստ երևույթին, չի կարողանում «վաճառել» գերիների հարցը Հայաստանին և դիմել է այս հարցի միջազգային օրակարգում շահարկմանը: Մասնավորապես, Բաքվի լոբբիստները փորձում են հասնել նրան, որ ԱՄՆ Կոնգրեսը լիովին չեղյալ համարի 907-րդ ուղղումը, որը 1992 թվականից ի վեր արգելում է ԱՄՆ-ի ռազմական օգնությունը Ադրբեջանին, «մինչև նախագահը Կոնգրեսին չհայտնի, որ Ադրբեջանը դադարեցրել է Հայաստանի և Ղարաբաղի շրջափակումը և հրաժարվել է ուժի կիրառումից»:

Վերլուծաբանները նշում են, որ 907-րդ ուղղման չեղարկումը կարող է տեղի ունենալ գերիների ազատ արձակման դիմաց:

Սակայն այն փաստը, որ 907-րդ ուղղումը չի չեղարկվում, նշանակում է, որ ԱՄՆ-ն դեռևս անօրինական է համարում Ադրբեջանի գործողությունները Հայաստանի և Արցախի դեմ:

Բաքուն ձգտում է հասնել, որ ԱՄՆ-ը և Եվրոպան ճանաչեն իր «իրավունքը»՝ ղարաբաղյան հակամարտության ռազմական «կարգավորման» և Նախիջևանի ներառման համար, և դրան հասնելու համար կարող է պատրաստ լինել առաջարկել «գերիների ազատ արձակում»:

ԱՄՆ-ի հայկական լոբբին, ընդհակառակը, կոչ է անում Կոնգրեսին լիովին կիրառել 907-րդ ուղղումը (որի կիրառումը ամեն տարի սահմանափակվում է նախագահի կողմից)՝ Ադրբեջանին ստիպելու համար ազատ արձակել բանտարկյալներին։

Վերջերս ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին գործերի հանձնաժողովն ընդունեց մի ուղղում, որով կոչ է արվում Ադրբեջանին անհապաղ և անվերապահորեն ազատ արձակել բոլոր հայ ռազմագերիներին և քաղբանտարկյալներին: Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի (ANCA) տվյալներով՝ նախաձեռնությանը կողմ է քվեարկել հանձնաժողովի քառասունչորս անդամ, դեմ՝ յոթը։

Հանձնաժողովը առաջին անգամ հունիսի 10-ին է քննարկել է 9087 բանաձևի ուղղումը: Այն ժամանակ, հանձնաժողովի անդամների համաձայնությամբ, դրա համահեղինակներից մեկը՝ կոնգրեսական Շերմանը, հեռացրել է այն նախագծից դրույթը, որը կապահովեր «Ազատության աջակցության մասին» օրենքի 907-րդ բանաձևի կիրառումը: Կոչն ընդունվել է առանց 907-րդ բաժնի հիշատակման։

Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանի մեջլիսը (խորհրդարանը) բողոք է հայտնել 9087 բանաձևի փոփոխության դեմ, որը կոչ է անում անհապաղ ազատ արձակել Բաքվում անօրինական կերպով կալանավորված հայերին։

Բաքուն կտրականապես մերժում է «ռազմագերիներ» և «քաղբանտարկյալներ» տերմինների օգտագործումը Ադրբեջանում կալանավորված հայերի նկատմամբ։

Միլլի Մեջլիսը կոչ արեց ԱՄՆ կոնգրեսականներին հարգել Ադրբեջանի ինքնիշխանությունը և չկայացնել որոշումներ, որոնք, իրենց կարծիքով, կարող են խոչընդոտել Հարավային Կովկասում խաղաղության հաստատմանը։

Այս ֆոնին անհասկանալի է, թե ինչպես է լուծվելու հայ գերիների հարցը և ով է հետաքննելու բանտարկյալների նկատմամբ բռնության դեպքերը։ Առայժմ հայտնի է միայն, որ կա մտադրություն Ռուբեն Վարդանյանի գործով բողոքներ ներկայացնել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։