Պուտին. «Հայաստանը սահմաններ չունի»։ Ի՞նչ է պաշտպանում 102-րդ բազան

Բիշքեկում Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո Վլադիմիր Պուտինը անհրաժեշտ համարեց «բացատրել» և ինչ-որ կերպ արդարացնել, թե ինչու է Ռուսաստանը բառացիորեն խնդրում Հայաստանին կամավոր «հեռանալ» և «չվնասել» Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական կերպարը։

Մամուլի ասուլիսի և հանդիպման հրապարակային մասի ժամանակ Պուտինը բոլորին վստահեցնում էր, որ Հայաստանն արդեն փաստացի դուրս է եկել ԵԱՏՄ-ից, և որ Մոսկվան այլևս չի զսպում այն. անհրաժեշտ է միայն ձևական հանրաքվե։ Պուտինը նույնիսկ նշեց, որ եթե Երևանը ցանկանա, Մոսկվան անմիջապես կհեռացնի 102-րդ ռազմաբազան Գյումրիից։ Պուտինը ոչինչ չասաց ՀԱՊԿ-ի կամ «Հայաստանի անվտանգության երաշխիքների» շարունակության մասին։

Փաշինյանը պատասխանեց՝ ասելով, որ Հայաստանը մտադրություն չունի խզել կապերը Ռուսաստանի հետ, և ակնարկելով, որ եթե Մոսկվան ցանկանա, կարող է ինքը լքել Հայաստանը։

Ռուսաստանը և Թուրքիան ավարտում են Կարսի պայմանագրի ավարտման գործընթացը՝ ոչ միայն առանց 1921 թվականին խլված Արցախը, Նախիջևանը, Կարսը, Արդահանը և Սուրմալուն Հայաստանին վերադարձնելու, այլև Հայաստանի նոր բաժանմամբ և նրա պետականության վերացմամբ։ Որպեսզի սա տեղի ունենա, Հայաստանը այլևս չպետք է լինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի, ՀԱՊԿ-ի կամ ԵԱՏՄ-ի անդամ։ Իսկ գործընթացի ավարտից հետո Գյումրիի 102-րդ ռուսական բազայի կամ ռուս սահմանապահների կարիք այլևս չի լինի․ չէ՞ որ նրանք կոչված են պաշտպանելու Կարսի պայմանագրով որոշված «ԽՍՀՄ նախկին սահմանները», որոնք այլևս գոյություն չեն ունենա։

2011 թվականին Մոսկվա մեկնելուց և այն ժամանակվա նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևին Կարսի պայմանագրի պատճենը նվիրելուց հետո, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ակտիվորեն սկսեցին աշխատռլ պայմանագրից դուրս գալու ուղղությամբ՝ վերջնականապես «լուծարելով» Հայաստանը։ Սա անհնար կլիներ առանց 2020-2023 թվականների Արցախյան պատերազմի և տարածաշրջանի միջազգային բանակցային գոտուց դուրս գալու։ Դրա համար 2020-ին Արցախ են մտցվել ռուսական զորքեր, իսկ Ակնայում ռուս-թուրքական համատեղ կենտրոն է ստեղծվել։ Այժմ, երբ «Փաշինյանի և Ալիևի միջև» բանակցություններն են ընթանում, իսկ Փաշինյանի կրծքին Հայաստանի “ռուս-թուրքական” քարտեզն է, սկսվում է Մեդվեդև-Էրդողան ծրագրի վերջին փուլը։

Հայաստանը նախկինում պնդում էր, որ ՀԱՊԿ-ը պաշտպանի հայ-ադրբեջանական սահմանի որոշակի հատվածներ։ Սակայն համաձայնեցված և սահմանազատված սահմանի բացակայությունը անհնարին դարձրեց կազմակերպության պատասխանատվության ոլորտների հստակ սահմանումը, Բիշքեկում հայտարարեց Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե ինչու Ռուսաստանը և ՀԱՊԿ-ը 2022 թվականին չեն աջակցել Հայաստանին։

Նրա խոսքով՝ հայկական կողմը բարձրացրել էր սահմանի որոշակի հատվածների պաշտպանության հարցը, սակայն ՀԱՊԿ-ի մյուս անդամ պետությունները շեշտել էին նախ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետական ​​սահմանի ճշգրիտ տեղը որոշելու անհրաժեշտությունը։

Պուտինը հստակորեն հայտարարում է, որ Հայաստանը սահմաններ չունի, և այս դեպքում անհասկանալի է, թե ինչ են պաշտպանում Հայաստանում գտնվող 102-րդ ռուսական բազան և ռուսական սահմանապահ զորքերը։

«Ադրբեջանը կարծում է, որ սահմանն անցնում է այս հատվածով, մինչդեռ Հայաստանը կարծում է, որ այն անցնում է այս հատվածով։ Կան բազմաթիվ հարցեր, որոնք պահանջում են իրական փորձագիտական ​​գնահատական», – հայտարարեց Պուտինը։

Ռուսաստանի նախագահը նշել է, որ մինչև համապատասխան փաստաթղթերի ստորագրումը, մնում են հարցեր այն մասին, թե ինչպես կարող է ՀԱՊԿ-ը կառուցել հարաբերությունները հայ-ադրբեջանական սահմանի երկայնքով։

Պուտինը հավելել է, որ հույս ունի այս հարցը քննարկել Փաշինյանի հետ Մոսկվայում։ Նա հրավիրել էր Հայաստանի վարչապետին՝ ՀԱՊԿ-ի, ԵԱՏՄ-ի և Եվրամիության հետ Երևանի հարաբերություններին վերաբերող հարցերի մանրամասն քննարկման համար։

«Եթե Հայաստանը կարծի, որ Հայաստանին ռուսական բազան (Գյումրում – խմբ.) պետք չէ, մենք վաղը կմեկնենք։ Բայց արդյո՞ք Հայաստանը պատրաստ է դրան։ Այո, մենք կմեկնենք։ Մենք ոչ մեկին ոչինչ պարտք չենք։ Եվ եթե հայ ժողովուրդը ցանկանա մոտակայքում ունենալ որևէ ռուսական ռազմական թև, ապա մենք կմնանք, կաշխատենք և կհամագործակցենք», – ասել է Պուտինը։

Պարտք եք, քանի դեռ գործում է Կարսի պայմանագիրը, որի մասին բոլորը պերճախոս լռում են։

Նաիրա Հայրումյան