Ի՞նչ կլինի, եթե ՌԴ-ն դադարեցնի գազի մատակարարումը Հայաստան և դուրս բերի ռազմաբազան
- 12:46 14.09.2026
Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ ընտրություններից առաջ սահմանված արտահանման սահմանափակումները չեն վերացվել մինչ օրս, ավելին, Հայաստանից «դուրս գալու» Ռուսաստանի քաղաքականությունը ավելի ու ավելի իրական է դառնում։
Երկար ժամանակ կարծես տաբուի տակ դրված թեմաները վերջերս արդիական են դարձել՝ Հայաստան ռուսական գազի մատակարարման դադարեցումը, 102-րդ ռազմաբազայի դուրսբերումը և ռուսաստանցի հայերի ու միգրանտ աշխատողների հավանական վտարումը։
Երեք հարցերն էլ կարող են չափազանց ցավոտ լինել հայ բնակչության համար, հատկապես ձմռան մոտենալուն պես։ Հայաստանի քաղաքացիները ցանկանում են հասկանալ, թե ինչպես կարող է կառավարությունը հակազդել այս քայլերին։
Գազի մատակարարման դադարեցում
Հայ հանրությունը քննարկում է ոչ թե գազի մատակարարման դադարեցումը, այլ ռուսական գազի թանկացումը ձմռանից առաջ։ Ռուսամետ վերլուծաբանները բարձրացնում են գների բարձրացման տնտեսական հավանական հետևանքների մասին հարցեր, մինչդեռ իշխող կուսակցության ներկայացուցիչները նշում են, որ կարող են հակադարձել դրան՝ սահմանելով բարձր վճար Հայաստանում ռուսական բազայի ներկայության համար։
Այնուամենայնիվ, արդյո՞ք Հայաստանն ունի այլընտրանք, եթե Ռուսաստանը ամբողջությամբ դադարեցնի գազի մատակարարումը։ Այսօր տեղեկատվություն էր տարածվել Հայաստան ռուսական գազի մատակարարման 10-օրյա պլանային դադարեցման մասին։ Սակայն Մոսկվան կարող է չվերսկսել մատակարարումները։
Հայաստանը կարող է գազ ստանալ Իրանից կամ նույնիսկ Ադրբեջանից, բայց քանի դեռ «Գազպրոմը» տիրապետում է Հայաստանի ամբողջ ներքին գազաբաշխման համակարգին, Մոսկվան կլինի «իրավիճակի տերը»։
Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս ակնարկեց, որ հայ սպառողների համար ռուսական գազի գները շատ հեռու են ցածր լինելուց, և որ Մոսկվան Հայաստանին էժան գազ է մատակարարում մինչև սահման, մինչդեռ «Գազպրոմը» կրկնապատկում է գինը երկրի ներսում։
Սա նշանակո՞ւմ է արդյոք, որ Հայաստանը և Ռուսաստանը քննարկում են «Գազպրոմի» հետ Հայաստանի պայմանագրի հնարավոր խզումը։ Ի՞նչ այլընտրանքներ է դիտարկում Հայաստանի կառավարությունը։
Ռուսական ռազմաբազայի և ՀՕՊ-ի դուրսբերումը
Ռուսական բազայի դուրսբերումը Հայաստանից հիմնականում քննարկվում է Գյումրիի բազայի համատեքստում, բայց ռուսական բազան ներառում է նաև Երևանի «Էրեբունի» օդանավակայանը, որը, ինչպես ասում են, «պաշտպանում է Հայաստանի երկինքը»՝ որպես ԱՊՀ ՀՕՊ համակարգի մաս։
Ռուսական բազայի դուրսբերումը նշանակում է, որ Հայաստանը պետք է գտնի «երկինքը պաշտպանող» այլընտրանք։ Այս լույսի ներքո, Նիկոլ Փաշինյանի վերջերս Փարիզում կայացած «տիեզերական ֆորումին» մասնակցությունը կարող է վկայել Ֆրանսիայի կողմից «Հայաստանի երկինքը պաշտպանելու» վերաբերյալ հնարավոր առաջարկի մասին։
Չնայած Բաքվի փորձագետները նշում են, որ Հայաստանի միակ տարբերակը՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի ՀՕՊ համակարգին միանալն է։
Ռուսամետ հայ քաղաքական գործիչները, ռուսական բազայի դուրսբերման մասին նշելով, հարցնում են, թե «ո՞վ է պահպանելու Թուրքիայի հետ Հայաստանի երկար սահմանը»։ Նրանք բազան շփոթում են ռուսական սահմանապահ զորքերի հետ։
Ռուսաստանի հայերի և աշխատանքային միգրանտների արտաքսումը Ռուսաստանից
Ռուս պաշտոնյաները վաղուց սպառնալից կերպով հայտարարում են, որ «Ռուսաստանում ավելի շատ հայեր են ապրում, քան Ռուսաստանում», ակնարկելով, որ եթե Հայստանը իրեն լավ չպահի, նրանք բռնի կտեղահանեն հայերին։
Սակայն, ռուսաստանցի հայերի արտագաղթն արդեն տեղի է ունենում՝ Ռուսաստանում անվտանգության մակարդակի կրիտիկական անկման, միգրացիոն քաղաքականության խստացման և անխուսափելի զորահավաքի սպառնալիքի պատճառով։
Հայաստանն արդեն պատրաստվում է Ռուսաստանից հայերի հնարավոր ներհոսքին։ Սա արդեն հանգեցրել է վարձով բնակարանների պակասի և բնակարանների գների աճի Հայաստանում, և առանց պետական կարգավորման ռուսաստանցի հայերը կարող են հայտնվել նույն իրավիճակում, ինչ բռնի տեղահանված արցախցիները։ Սակայն, ի տարբերություն արցախցիների, ռուսաստանցի հայերը կարող են դառնալ կրիտիկական զանգված երկրում քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։
Հայաստանը չի վտարում Ռուսաստանին. Մոսկվան ինքն է լքում Հայաստանը, վերջում ստեղծելով առավելագույն քաոս, ինչպես լքեց Արցախը՝ հայաթափելով այն։ Արդյո՞ք Հայաստանի կառավարությունն ունի որևէ երաշխիք, որ քաոսը կհաղթահարվի։
«Հնարավոր է՝ այս որոշումը (Լեռնային Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի մաս ճանաչելը – ՏԱՍՍ) Հայաստանի ներկայիս ղեկավարության կողմից ունի որոշ պլյուսներ, քանի որ այս իրավիճակը թույլ է տալիս շրջել էջը և առաջ շարժվել առանց որևէ հակամարտության։ Մարդիկ կարող են վերաբնակեցվել նոր տեղում, ենթակառուցվածքները կարող են ապաշրջափակվել, տնտեսությունը կարող է նոր սկիզբ առնել, սահմանները կարող են բացվել ներդրումների համար և այլն։ Իրականում, կան բազմաթիվ առավելություններ», – վերջերս ասաց Վլադիմիր Պուտինը Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո։
Սա նախապատրաստություն է հաջորդ նման հայտարարությանը, որը կվերաբերի ոչ միայն Արցախին, այլև Հայաստանի մնացած մասին։