«Մարդը հրաժարվում է բաց թողնել անցյալը, հրաժարվում է հաշտվել իրականության հետ։ Եվ մարմինը դա իր վրա է վերցնում»

Պատերազմը, շրջափակումը, սիրելիների կորուստը, հարկադիր տեղահանությունը և ծանոթ միջավայրի կորուստը տրավմատիկ փորձառություններ են եղել Արցախի շատ բնակիչների համար: Դրա հետևանքների հետ գործ ունենալիս մասնագետները կիրառում են տարբեր մոտեցումներ, այդ թվում՝ հոգեթերապիա, տրավմայի վրա կենտրոնացած մեթոդներ, կոգնիտիվ վարքային թերապիա և հոգեբանական աջակցության այլ ձևեր։

Այս փորձառության հետևանքների հետ աշխատող մասնագետներից մեկը Գեորգի Ավագյանն է՝ ծնունդով արցախցի հոգեբան, որն իր պրակտիկայում օգտագործում է էպիկինետիկ մեթոդը: Ավագյանի խոսքով՝ այս մեթոդով աշխատանք է տարվում ապրված փորձառությունների, հուզական ռեակցիաների և մարդու բարեկեցության վրա դրանց ազդեցության հետ: Մեթոդի աղբյուրների մասին խոսելով՝ մասնագետը մեջբերում է մի շարք հեղինակների և ուսումնասիրությունների՝ նշելով Դմիտրի Մենդելեևին, Ալբերտ Այնշտայնին, Գրանտ ՄաքՖետրիխին, ինչպես նաև Ռիք Համերի և «Նոր գերմանական բժշկություն» շարժման աշխատանքները։

Step1.am-ի հետ հարցազրույցում Գեորգի Ավակգանը խոսել է քրոնիկ սթրեսի, կորստի փորձառության, անցյալի ազդեցության մասին առօրյա կյանքի վրա և այն մասին, թե ինչու, իր կարծիքով, կարևոր է, որ մարդիկ վերստին սովորեն նայել ապագային։

Դուք աշխատում եք արցախցիների հետ, ովքեր վերապրել են պատերազմ, շրջափակում և հարկադիր տեղահանություն։ Ի՞նչ վիճակում են այսօր այս մարդիկ։

Արցախցիները դժվարին վիճակում են։ Մենք 30-35 տարի ապրում ենք քրոնիկ սթրեսի մեջ։

Իմ նպատակը մարդուն հանգստացնելը չէ, այլ տրավմային վերադառնալը և այն չեզոքացնելը՝ առանց անհանգստանալու։

Ի՞նչ է պատահում այն ​​մարդու հետ, ով իր տունն ու ծանոթ միջավայրը կորցնելուց հետո շարունակում է ապրել անցյալում։

Օրինակ, եթե մարդուն մեքենա է հարվածել և նա վնասել է ոտքը, նրա սիրտը կարող է սկսել արագ բաբախել ամեն անգամ, երբ նա նստում է մեքենա։ Ուղեղը հիշեցնում է նրան, որ սա վտանգավոր է։

Որքան շատ է մարդն ապրում անցյալում, այնքան շատ էներգիա է ծախսում։ Որքան շատ բացասականություն է անցյալից պահպանում, այնքան քիչ ուշադրություն է դարձնում ապագային։

Մարդը սկսում է հետաձգել ամեն ինչ, անվստահության մեւ հայտնվել և կորցնել հետաքրքրությունը։ Իմ աշխատանքն է չեզոքացնել այս տեղեկատվությունը, որպեսզի այն այլևս չանհանգստացնի նրան։

Տեղահանումից հետո շատ արցախցիներ բախվում են ոչ միայն հուզական, այլև առողջական խնդիրների։ Կարո՞ղ է արդյոք նրանց ապրած սթրեսը ազդել նրանց ֆիզիկական վիճակի վրա։

Մենք պետք է չեզոքացնենք հոգեկան լարվածության հիմքում ընկած պատճառը։

Մարդը չի թողնում անցյալը, չի ուզում ընդունել իրականությունը և չի հասկանում, թե ինչու է դա տեղի ունեցել։ Եվ մարմինը դա իր վրա է վերցնում։

Երբ մենք այս իրադարձությունները հեռացնում ենք անցյալից, մարմինը այլևս չի տեսնում հիվանդության պատճառ։

Շատ արցախցիների համար ամենածանր տրավմաներից մեկը սիրելիների կորուստն էր։ Հնարավո՞ր է օգնել մարդուն գոյատևել նման կորստից հետո։

Այն չի ջնջվում։ Դա արյուն է, ձեր ԴՆԹ-ն նույնն է, ինչ նրանցը։ Բայց մենք բաց ենք թողնում մարդուն, մենք բաց ենք թողնում նրան մեր հոգուց։

Կա մի հասկացություն. «ժամանակն է փոխել մարմինս»։ Իրականում մահ գոյություն չունի։

Ես ունեցել եմ մարդիկ, ովքեր ապրել են կլինիկական մահ։ Իմ կողմից բուժված մարդկանց 80%-ը, ովքեր ապրել են կլինիկական մահ, չեն ցանկացել վերադառնալ։ Երբ նրանք մահացել են, նրանք ազատվել են ամեն ինչից։

Մահացածի հուղարկավորությունը նրանց համար չէ, այլ նրանց կորցրածների համար։

Մենք կորուստը ընկալում ենք մեր եսասիրության միջոցով. «Ես չեմ ուզում կորցնել իմ եղբորը, քրոջը կամ երեխաներին»։ Իսկ մենք փորձում ենք բաց թողնել նրանց։

Երբ բաց ենք թողնում կորուստը, մարդը դադարում է չափազանց վախենալ նրանց համար, ովքեր մնում են մտերիմ։

Որքա՞ն կարևոր է, որ այսօր իրենց կյանքը վերակառուցելու փորձ անող արցախցիները ազատվեն անցյալից և սկսեն նայել դեպի ապագա։

Մարդիկ ցանկանում են հասնել իրենց նպատակներին։

Մենք աշխատում ենք անցյալի հետ՝ դժգոհությունների, վախերի և այլ փորձառությունների հետ։

Երբ անցյալն անցնում է, ապագայի ծրագրեր են ի հայտ գալիս։

Օրինակ, ես աշխատել եմ Արթուր Առուշանյանի հետ՝ նրա անցյալի հետ՝ դժգոհությունների, վախերի և փորձառությունների հետ, այդ թվում՝ դպրոցի, ծնողների և այլոց հետ կապված։ Դրանից հետո նա սկսեց արդյունքներ գրանցել մրցումներում։ Սկզբում նա դարձավ Հայաստանի չեմպիոն, ապա՝ Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։

Ի՞նչ խորհուրդ կտայիք արցախցիներին, ովքեր այսօր շարունակում են տառապել իրենց փորձառությունների հետևանքներից։

Երբ վատ եք զգում, ինքներդ ձեզ ասեք. սա վատ չէ, սա վերականգնման փուլ է։

Ես թույլ եմ տալիս իմ մարմնին ինքնուրույն լուծել խնդիրները։

Արսեն Աղաջանյան