Ալիևի ժամանակը եկել է. Իսրայելը «հաշիվ» է ներկայացրել Արցախի համար

Ադրբեջանցի բլոգերներն արդեն տեղադրում են Կապանի լուսանկարներ՝ «bizimdir» մակագրությամբ, մինչդեռ իսրայելական Elbit Systems պաշտպանական ընկերությունը Ադրբեջանին մատակարարում է ժամանակակից PULS բազմակի հրթիռային համակարգեր և EXTRA-MR բարձր ճշգրտության հրթիռներ՝ 235 միլիոն դոլարի պայմանագրով: Ու՞մ դեմ է Բաքուն մտադիր օգտագործել այս զենքերը։

Անցած ամբողջ շաբաթվա ընթացքում վերլուծաբանները քննարկում էին Էրդողանի և Ալիևի միջև անսպասելի հակամարտությունը: Շատերն արդեն իսկ հիջաբի արգելքը Ադրբեջանում համարել են աննշան այս համատեքստում, բայց ի՞նչն է բաժանել «եղբայրներին»: Գուցե եկել է ժամանակը, որ Ալիևը վճարի գինն Արցախի համար։

2020-ից 2023 թվականներին Իսրայելը աջակցել է Ադրբեջանին Արցախը գրավելու հարցում՝ հստակորեն հույս ունենալով, որ Ալիևը կկատարի իր առաքելությունը՝ հյուսիսից ներխուժելով Իրան, երբ որ պատերազմ սկսվի: Սակայն Ալիևը չկատարեց գործարքի իր մասը ո՛չ 2025 թվականի ամռանը, ո՛չ էլ 2026 թվականի փետրվարից հետո: Չնայած Նեթանյահուի կոչերին իրաքյան քրդերին և ադրբեջանցի թուրքերին, նրանք այդպես էլ չապստամբեցին իրանական ռեժիմի դեմ: Իրանը մնաց անսասան, և Ալիևը, ոչ առանց Էրդողանի խորհրդի, ձեռնպահ մնաց արկածախնդրության մեջ մտնելուց։

2025 թվականի հունիսին Իրանին հարվածելուց հետո Ալիևը պահանջեց «Զանգեզուրի միջանցքը»՝ հյուսիսից Իրան ներխուժելու հավանական խոստման դիմաց։ Իսրայելը հավանաբար համաձայնվեց։ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ստորագրվեց TRIPP համաձայնագիրը։

Սակայն 2026 թվականի փետրվարին Ալիևը կրկին չձեռնարկեց գործողություններ, որոնք ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը  իրենից սպասում էին, թեկուզ ֆիզիկապես վերացվեց Իրանի ռազմական և քաղաքական ղեկավարությունը՝ այաթոլլա Խամենեիի գլխավորությամբ: Մարտի 5-ին օդային հարված հասցվեց Նախիջևանի օդանավակայանին, որն այժմ գտնվում է Ադրբեջանի պրոտեկտորատի տակ․ Բաքուն մեղադրեց Իրանին: Թեհրանի և Բաքվի միջև հարաբերությունները հետագայում «կարգավորվեցին», և Ալիևը կրկին խուսափեց պատերազմ մտնելուց, որը կարող էր իր համար լուրջ խնդիր դառնալ։

Ալիևին պատերազմ չմտնելու համար Իրանի նախագահը այցելեց Շուշի՝ վերահաստատելով Ադրբեջանի «իրավունքը» Ղարաբաղի հանդեպ, զգուշացնելով Ալիևին չհամագործակցել Իրանին թշնամաբար տրամադրված ուժերի հետ։

Միևնույն ժամանակ, Թուրքիայի և Իսրայելի միջև հարաբերությունները սրվել են տարածաշրջանում ապագա գերիշխանության համար պայքարի պատճառով. Էրդողանը և Նեթանյահուն մրցում են Երուսաղեմի՝ որպես Մերձավոր Արևելքի մայրաքաղաքի վերահսկողության համար: Այս պայքարում Ալիևը հայտնվում է երկու «դաշնակիցների» միջև և ակնհայտորեն հակված է Իսրայելին, չնայած պնդում է, որ ոչ ոք իրեն չի օգնել գրավել Արցախը: Նա նկատի ուներ ոչ միայն Թուրքիային, այլև Իսրայելին՝ ակնարկելով, որ ոչ ոք իրավունք չունի Ալիևին հաշիվ ներկայացնել: Սակայն այսօր Իսրայելի վարչապետը չի բացառել Թուրքիայի հետ պատերազմի հնարավորությունը։

Միաժամանակ, ԱՄՆ-ն և Իսրայելը կրկին պատրաստվում են պատերազմի Իրանի դեմ, հնարավոր է՝ հոկտեմբերի 27-ին Իսրայելի Քնեսեթի և նոյեմբերի 3-ին ԱՄՆ Կոնգրեսի ընտրություններից առաջ կամ հետո։ Թրամփը հայտարարում է իրանական խնդրի «վերջնական լուծման» անհրաժեշտության մասին, սակայն դրան հասնելու համար նրան անհրաժեշտ կլինեն նրանք, ովքեր պատրաստ են մասնատել Իրանը։

Այս համատեքստում Ալիևին կրկին ներկայացվել է հաշիվ՝ թե՛ Իսրայելի, թե՛ Թուրքիայի համար։ Իսրայելը ակնկալում է, որ Ալիևը կոնկրետ գործողություններ կձեռնարկի Իրանի դեմ, եթե Թրամփը օգտագործի «բոլոր ռումբերի մայրը» և լուրջ կրիտիկական հարված հասցնի Իրանին։ Միևնույն ժամանակ, Թուրքիան զգուշացնում է Իսրայելի հզորացման ռիսկերի մասին։

Ալիևի և Էրդողանի միջև առճակատումը բխում է նրանց տարբեր շահերից Իրանի և Իսրայելի նկատմամբ։ Ներքին գործերին միջամտությունը, որի մեջ Բաքուն մեղադրում է Անկարային, կապված չէ հիջաբի հարցի հետ, այլ Բաքվի դերի հետ Իրան-Իսրայել ապագա պատերազմում։