ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ Իրանը Մերձավոր Արևելքում դարձել է «պարտվող» և կմնա այդպիսին տասնամյակներ շարունակ, մինչև չհանձնվի կամ լիակատար փլուզում չապրի։

«Նրանք (Իրանը – խմբ.) ձգտեցին գրավել Մերձավոր Արևելքը և կառավարել այն։ Սա հազարամյակների ընթացքում առաջին անգամն է, որ Իրանը պարտվում է իր հարևան Մերձավոր Արևելքի երկրներին։ Նրանք ասացին. «Շնորհակալություն, նախագահ Թրամփ»։ Ես պատասխանեցի. «Խնդրեմ»։ Իրանն այլևս «Մերձավոր Արևելքի բռնակալը» չէ, այլ «Մերձավոր Արևելքի պարտվողն» է և կմնա այդպիսին տասնամյակներ շարունակ, մինչև չհանձնվի կամ, ավելի հավանական է, լիակատար փլուզում չապրի», – գրել է Թրամփը Truth Social սոցիալական ցանցում։

Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը զգուշացրել է Իրանի հնարավոր փլուզման մասին: Մարտի 6-ին Մյունխենում կայացած մամուլի ասուլիսում Գերմանիայի վարչապետը խոսել է Եվրոպայի համար «հեռահար հետևանքների» մասին, «ներառյալ անվտանգության, էներգամատակարարման և միգրացիայի համար»:

«Երկարաձգման, հետագա հետևանքների և ռազմական գործողությունների ընդլայնման հետ մեկտեղ մենք տեսնում ենք աճող ռիսկեր», – ընդգծեց նա: «Այս ռիսկերը վերաբերում են Իսրայելի և ամբողջ Պարսից ծոցի տարածաշրջանի անվտանգությանը: Բայց դրանք նաև վերաբերում են Իրանի պետականությանը և տարածքային ամբողջականությանը», – ասաց Մերցը: «Այս պատերազմը երկար ժամանակով երկարաձգելը մեր շահերից չի բխում», – ընդգծեց կանցլերը:

Երբ խոսում են Իրանի տարածքային ամբողջականությանը սպառնացող վտանգների մասին, հիմնականում նկատի ունեն իրանական Ադրբեջանը, որտեղ ապրում են մեծ թվով շի թուրքեր: Ադրբեջանցիների գործոնը մեկ անգամ չէ, որ օգտագործվել է Իրանի դեմ: 1918 թվականին Թուրքիան ներխուժեց Իրան և նրա հյուսիսում ստեղծեց Ադրբեջանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետությունը: 1941 թվականին, ԽՍՀՄ-ի վրա նացիստական ​​Գերմանիայի հարձակումից հետո, խորհրդային և բրիտանական զորքերը ներխուժեցին Իրան և դուրս բերվեցին միայն 1946 թվականին՝ ՄԱԿ-ի որոշումով: Իրանական ճանապարհներն Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ օգտագործվում էին ամերիկյան «Լենդ-Լիզ»-ը Խորհրդային Միություն հասցնելու համար։ Մոսկվան հույս ուներ Իրանի Ադրբեջանը միացնել 1918 թվականին ստեղծված Խորհրդային Ադրբեջանին: Դրանից ելնելով 1945 թվականի դեկտեմբերին Իրանում ստեղծվեցին Ադրբեջանի և Քրդստանի ժողովրդական հանրապետություններ, որոնք հետագայում լուծարվեցին:

2026 թվականի փետրվարի 28-ին Իրանի վրա ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակումից հետո Իսրայելի վարչապետը կոչ արեց Իրանի ժողովրդին, այդ թվում՝ ադրբեջանցիներին, տապալել կառավարությունը և ձեռք բերել «ազատություն»։ Իրանի թուրքերը չլսեցին այս կոչը, հատկապես որ Ալի Խամենեին և շատ իրանցի պաշտոնյաներ ադրբեջանական ծագում ունեն։ Ինչի՞ն է նրանց պետք ինքնավարություն կամ անջատում, եթե նրանք կարող են կառավարել ամբողջ Իրանը։

Այնուամենայնիվ, Իսրայելը գնահատում է, որ Նախիջևանում անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումից և ենթադրյալ ահաբեկչական հարձակումները կանխելու պնդումներից հետո Ադրբեջանը կմիանա Իրանի վրա հարվածներին, ըստ իսրայելական Kan հեռուստաալիքի։

Ալիևը կարող է գնալ վաբանկ և ներխուժել Իրան, բայց միայն այն դեպքում, եթե ունենա 100% երաշխիքներ։ Իրանը, որը ճանաչել է «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը» 2020-2023 թվականների Արցախյան պատերազմից հետո, ստիպված կլինի դժվար որոշումներ կայացնել։

Ադրբեջանի Պետական ​​Անվտանգության Ծառայությունը (ՊԱԾ) հայտարարել է Բաքվում պատրաստվող «ահաբեկչական հարձակումների շարքի» կանխարգելման մասին: Ահաբեկչական հարձակման նախապատրաստման բացահայտումը ուղիղ ճանապարհ է դեպի «հակաահաբեկչական գործողություն»:

Գործակալության հայտարարության համաձայն՝ համապարփակ հակահետախուզական միջոցառումների արդյունքում խափանվել են Իրանի Իսլամական Հեղափոխության Պահապանների Կորպուսի (ԻՀՊԿ) կողմից ենթադրաբար նախապատրաստվող «ահաբեկչական սադրանքները» և «հետախուզական տվյալների հավաքագրումը»:

Ենթադրյալ թիրախների թվում էին Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարը, Ադրբեջանում Իսրայելի դեսպանատունը, Լեռնային հրեաների համայնքի առաջնորդներից մեկը և Աշքենազի սինագոգը:

Քննության շրջանակներում ձերբակալվել են Ադրբեջանի ութ քաղաքացիներ՝ ԻՀՊԿ-ին օգնելու և «ահաբեկչական և դիվերսիոն գործողությունների» նախապատրաստմանը մասնակցելու կասկածանքով:

Ավելի վաղ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտնել էր, որ Իրանից անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումներ է տեղի ունեցել Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության վրա, որի հետևանքով վիրավորվել է չորս մարդ: Ալիևը հայտարարել է, որ հանրապետության զինված ուժերին հանձնարարվել է ձեռնարկել «պատասխան միջոցներ Իրանի դեմ»: Սակայն Իրանը հերքել է Նախիջևանի վրա հարձակմանը մասնակցությունը՝ այն անվանելով իսրայելական սադրանք:

Բաքուն ակնհայտորեն հող է նախապատրաստում պատերազմ մտնելու համար։

Իրանի վրա մեկ շաբաթ տևած զանգվածային հրթիռային հարձակումներից և իրանական ղեկավարության՝  կապիտուլյացիայից հրաժարվելուց հետո, Դոնալդ Թրամփը կոչ է արել իրանցի զինվորականներին և դիվանագետներին հանձնվել:

Չնայած վերլուծաբանները ենթադրում են, որ պատերազմը կերկարի, Թրամփի կոչը համարվում է իրանական հակամարտությունում հաղթանակն ապահովելու նրա վերջին փորձ: Իրանում ինստիտուցիոնալ իշխանությունը ոչնչացնելու և այն էթնիկ տարածքային գծերով բաժանելու փորձերը՝ քրդերին ցամաքային գործողությունների մեջ ներգրավելով, մինչ այժմ անհաջող են եղել: Հիմա Թրամփը կոչ է անում զինաթափվել ԻՀՊԿ զինվորականներին՝ խոստանալով նրանց համաներում: Նա նաև կոչ է արել տարբեր երկրներում գտնվող իրանցի դիվանագետներին փախչել, քանի ուշ չէ: Այս կոչը նշանակում է, որ որոշ երկրներում Իրանի դեսպանները կարող են գերևարվել: Դե եթե կանոններ չկան, ուրեմն՝ առանց կանոնների:  

Դոնալդ Թրամփը կոչ է անում Իրանի զինված ուժերի, ոստիկանության և Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի անդամներին վայր դնել զենքերը՝ խոստանալով «լիակատար անձեռնմխելիություն», եթե նրանք հրաժարվեն երկրի իշխող հոգևորական կառույցից։

Մարտի 5-ին Սպիտակ տանը ելույթ ունենալով՝ Թրամփը անվտանգության ուժերին հորդորել է կանգնել իրանական հանրությանը կողքին և օգնել տապալել 1979 թվականի Իրանական հեղափոխությունից ի վեր երկիրը կառավարող կառավարությունը։

Թրամփը նաև կոչ է արել արտերկրում տեղակայված իրանցի դիվանագետներին ապաստան խնդրել և օգնել Իրանի ապագան ձևավորելուն. «Մենք կոչ ենք անում աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող իրանցի դիվանագետներին ապաստան խնդրել և օգնել մեզ ձևավորել նոր և ավելի լավ Իրան՝ մեծ ներուժով»:

Սպիտակ տանը ունեցած ելույթի ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շնորհակալություն է հայտնել իր «հրաշալի իսրայելցի գործընկերներին», որոնք ժամանակացույցից շուտ «շարունակում են ոչնչացնել թշնամուն և այնպիսի մակարդակներով, որոնք մարդիկ երբեք չեն տեսել»։

Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը « ռազմաօդային ուժեր, օդային պաշտպանություն չունի» և որ «նրանց բոլոր ինքնաթիռները չքացել են»։

Իրանի հզոր զինված ուժերը, որոնք վաղուց պատրաստվել էին այս պատերազմին, երաշխավորում են, որ այն կդառնա ճահիճ նրանց համար, ովքեր կորոշեն այն սկսել, գրել է Իրանի ԱԳՆ ղեկավար Աբաս Արաղչին իր սոցիալական ցանցի էջում։

«Մենք երկու անգամ բանակցություններ ենք վարել ԱՄՆ ներկայիս վարչակազմի հետ։ Երկու անգամ էլ մեզ վրա հարձակում է կատարվել բանակցությունների ընթացքում։ Այն ամբողջությամբ պատասխանատու է արյունալիության համար», – նշել է Արաղչին։