Արցախցիներին հատկացվող 50 հազարների ծրագրի դադարեցումը մարդկանց սոցիալական խնդիրները կսրի։ Այս մասին step1.am-ի հետ զրույցում ասաց Արցախի Եղցահող համայնքի ղեկավար Արտակ Հակոբյանը։

«Կարելի է ասել՝ այս պահին մեր գյուղացիներից ոչ մեկ էլ ապահովված չէ մշտական աշխատանքով, քանի որ քաղաքացիության հետ կապված եւ այլ խնդիրներ կան։ Ոչ բոլորի առողջությունն է ներում բանվորի աշխատանք կատարելու համար, իսկ ՀՀ կառավարությունը թո՞ւյլ է տալիս արցախցիներին ինչ-որ այլ տեղ աշխատել։ Արցախցիները Հայաստանի Հանրապետությունում կամ բանվորի կարգավճակում են, կամ տաքսիստի։ Բնակվարձերի առումով մեծ խնդիրներ կառաջանան, այդ գումարով գոնե կարողանում էին բնակարանային հարցերը լուծել, ինչ-որ կոպեկներով էլ սննդի հարց լուծել»,- ասաց Արտակ Հակոբյանը։

Նա նշեց, որ Եղցահողից բռնի տեղահանված անձանց հետ ամենօրյա կապի մեջ է, նրանք բնակվում են Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Շատերն ունեն սոցիալական խնդիրներ, որոնք հետեւանքով նաեւ որոշ ընտանիքներ արտագաղթում են։ «Հենց մի քանի օր առաջ աշխատանք չունենալու պատճառով եւս մեկ ընտանիք տեղափոխվեց Ռուսաստան։ Եվ այդպես շարունակվում է»,- հավելեց նա։

Արտակ Հակոբյանը Հայաստանի կառավարության այս գործելաոճում միտում է տեսնում։ Մեզ հետ զրույցում, սակայն ասաց, որ չի ուզում այդ մասին շատ խոսել։ «Բայց ինչ վերաբերում է ՀՀ կառավարության դիրքորոշմանը 070 կոդով անձնագրերի վերաբերյալ, ես դա սխալ եմ համարում, որովհետեւ ուզում եմ Արցախի հարցին վեջակետ դնել։ Ես չեմ հասկանում՝ ինչո՞ւ։ Եթե սա սադրանք չէր, եթե սա կազմակեպված չէր, հարց է ծագում՝ ինչո՞ւ մինչեւ 2020 թվականը Արցախի 070 կոդով անձնագրերը Հայաստանի Հանրապետությունում վավեր անձնագրեր էին, իսկ հիմա արդեն ոչ։ Մարդիկ կանգնել են խնդիրների առաջ՝ մինչեւ քաղաքացիություն չընդունեն, աշխատանքի չեն տեղավորում, ոչ մի արտոնություն չեն տալիս, նույնը բնակարային ծրագրին է վերաբերում։ Այսինքն՝ այս ճանապարհով վերացվում է Արցախի գաղափարը»,- ասաց նա։

Արտակ Հակոբյանը միաժամանակ ասաց, որ իշխանությունների այս գործողությունների միջոցով հնարավոր չէ փակել Արցախի հարցը։ Նա ասաց, որ անձամբ ինքը ՀՀ քաղաքացիություն չի ստացել, իրեն համարում է Եղցահողի բնակիչ ու համայնքի ղեկավար։ «Եվ ինձ պես մի շարք արցախցիներ նույն կարգավիճակում են։ Այսինքն՝ մարդիկ մտածում են վերադառնալու մասին։ Միեւնույն է, եթե նույնիսկ ՀՀ քաղաքացիություն էլ ընդունենք, դա ոչ մի բան չի փոխելու մեր կյանքում, ո՞վ է արցախցիների աշխատատեղերի մասին խոսում։ Ինչ վերաբերում է բանակապահովման ծրագրին, մեր համայնքից շահառուներ կան, բայց ոչ մեկի հարցն այս պահի դրությամբ դեռ լուծված չէ։ Տարբեր խնդիրներ կան՝ եւ փաստաթղթերի, եւ բանկերի, եւ վարկերի հետ կապված։ Մի հատ ժամկետանց անձնագիր փոխելու համար եսիմ ինչ թղթաբանություն են անում, ապուպապերի ծննդականներ բերեք, զագսի վկայականներ բերեք։ Բաքվից տեղահանված մարդիկ երրորդ անգամ արդեն բռնի տեղահանման են ենթարկվել, Բաքվում են թողել իրենց անձնագրերն ու ծննդականները, բայց այսօր պահանջում են, ասում են՝ մինչեւ այդ ծննդականը չլինի, ոչ մի հարց չի լուծվում։ Այսինքն՝ մարդիկ այսօր բազմաթիվ խնդիրների առաջ են կանգնած»,- ասաց Արտակ Հակոբյանը։

Արցախի Լիսագորի գյուղապետ Գագիկ Նասիբյանը step1.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ իրենց համայնքի բնակիչները եւս այդ աջակցության գումարի կարիքն ունեն, թեպետ համայնքի բնակիչների մի մասը աշխատանք գտել են, աշխատում են։ «Բայց աշխատեն, չաշխատեն, այդ գումարը ամեն մեկիս համար էլ մեծ նշանակություն ունի»,- հավելեց նա։

Նասիբյանը նշեց, որ Լիսագորի բնակիչները Հայաստանի տարբեր մարզերոմ են տեղակայված, համայնքի կոմպակտ բնակեցում չկա, բայց փորձում են մարդկանց հետ կապը պահել։

Գագիկ Նասիբյանի խոսքով՝ Լիսագորի բնակիչների շրջանում մեծ արտագաղթ չկա։ «Ինձ չի թվում, որ մարդիկ կփորձեն արտագաղթեն, ուր էլ գնան, ինձ թվում է՝ այստեղից լավ չի լինի։ Հայաստանում մենք մեր հայրենիքում ենք, ցանկալի է, որ այստեղ մնանք»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ Արցախ վերադարձի հնարավորություն այսօր չի տեսնում։

Ռոզա Հովհաննիսյան

Հայաստանում իշխանության և մերձիշխանական շրջանակների մակարդակով շարունակում են հնչել արցախցիների նկատմամբ վիրավորական և արհամարհական վերաբերմունք պարունակող հայտարարություններ։ Այս հայտարարությունները կարծես թե նպատակ ունեն թաքցնել Արցախի և արցախցիների խնդիրը մոռացության տալու Հայաստանի կառավարության քաղաքականությունը։ «Արհամարհական» հայտարարություններն այն մասին, որ արցախցիները չեն կռվել կամ հայ չեն, կոչված են հայ հասարակությանը ցույց տալ, որ Արցախի ժողովուրդը «արժանի չէ» ջերմ ընդունելության և օգնության։

Նիկոլ Փաշինյանն իր ելույթներում ու հարցազրույցներում գործնականում չի խոսում արցախյան խնդրի մասին՝ այն համարելով փակված։ Մյուս կողմից՝ իշխանությունը որոշումներ է կայացնում, որոնք պետք է վերջնականապես փակեն արցախցիների հարցը՝ ստիպելով նրանց կա՛մ արտագաղթել, կա՛մ անիրավ վերաբնակեցնել Հայաստանի սհմանամերձ հատվածներում։

50 հազար դրամ օգնության դադարեցնելը արցախցիների մոտ խուլ հուսահատություն է առաջացրել։ Շատերը բողոքի ակցիաների կոչ են անում, իսկ մյուսներն ասում են, որ այս երկրում բողոքի ակցիաները հիմա միայն մեկ արդյունք ունեն՝ մի երկու անցանկալի մարդկանց կձերբակալեն, իսկ հարցը չի լուծվի։

Արցախցիներն այժմ միայն հրաշքի հույս ունեն, որը չի լինում։

Տանտերերը սկսել են համաձայնվել բնակարանների գների որոշակի նվազմանը, սակայն դա հարցը չի լուծում։ Հարցը պետք է լուծվի իշխանության մակարդակով։ Իսկ կառավարության երկու ձախողված ծրագրերը՝ արցախցիների բնակարանաշինությունն ու զբաղվածությունը, փակում են բոլոր ելքերը:

Եթե ​​չկա բնակարան ձեռք բերելու հույս և աշխատանք, որը թույլ կտա ընտանիք պահել, իսկ պետական ​​օգնությունը դադարեցվում է, ապա սա արցախցիների Հայաստանից վտարման ուղիղ ճանապարհ է։

Կարելի է խելոք դեմքով թվարկել, թե ինչ “գլոբալ” խնդիրներ է փորձում լուծել Հայաստանի իշխանությունը արցախցիների հաշվին՝ բնակեցնել սահմանամերձ տարածքները, հեռացնել «ռեւանշիստ» արցախցիներին քաղաքական ու հասարակական կյանքից և միևնույն ժամանակ քաղաքական դիսկուրսից հեռացնել հայկական հողերի ապաօկուպացիայի թեման։ Բայց այս փաստարկները ոչ մի կերպ չեն արդարացնում ղարաբաղցիներին օգնելու դադարեցման անմարդկային որոշումը։

Սոցիալական հարցերի նախարարը ցինիկաբար ասում է, որ դա արվում է, որ արցախցիները, ովքեր իբր 50 հազարի վրա են հույս դնում, աշխատանք գտնեն, քաղաքացիություն վերցնեն ու աստծուց լքված գյուղերում տուն գնեն տված սերտիֆիկատով։ Նախարարը չի ընդունում, որ արցախցիների համար մեր մեջ ասած հիմար զբաղվածության ծրագիր մշակելու վրա ծախսված գումարները մսխվել են. այս գումարով հնարավոր կլիներ բացել մի քանի ձեռնարկություններ, որտեղ արցախցիները կաշխատեին ու փող կվաստակեին՝ չսպասելով պետական օգնության։

Բայց ոչ, կառավարությունը նախընտրեց արցախցիների զբաղվածության ծրագրի համար միջոցները հատկացնել գործող հայաստանյան ընկերություններին, որոնք պետք է արցախցիներին աշխատանքի ընդունեին անկապ բարդ սխեմայով։

Ինչ վերաբերում է բնակարանային ապահովման ծրագրին, ապա այն ի սկզբանե մեռելածին էր՝ թե՛ վկայագրերի տրամադրման կարգի և պահանջների առումով, թե՛ հատկացված գումարի, թե՛ հիփոթեքային վարկ ստանալու անհնարիութան առումով։ Այն, որ հարցը քաղաքացիություն ընդունելու մեջ չէ, վկայում է այն, որ արդեն քաղաքացիություն և վկայական ստացած մի քանի հարյուր ընտանիքներ դեռևս չեն կարողացել բնակարան գնել, քանի որ դա ի սկզբանե անհնար էր։

Արցախի ժողովրդին օգնության դադարեցման հարցը Հայաստանի պատմության մեջ կմնա որպես արցախցիներին՝  Հայաստանից բռնի տեղահանման պատմություն։

Նաիրա Հայրումյան