Գազայի հատվածում հրադադարն ուժի մեջ է մտել. Թրամփը շնորհակալություն է հայտնել Իրանին

Գազայի հատվածում հրադադարը ուժի մեջ է մտել. Համասի հետ համապատասխան համաձայնագիրը հաստատվել է Իսրայելի կառավարության կողմից: Առաջին փուլի շրջանակներում խումբը կհանձնի բոլոր կենդանի պատանդներին, իսկ Իսրայելի պաշտպանության բանակը կսկսի զորքերի դուրսբերումը։

«Այսօր՝ պատերազմի սկսվելուց երկու տարի և երկու օր անց՝ մենք արդեն կարող ենք ասել, որ դրա ավարտը մոտենում է», – ասել է Իսրայելի վարչապետի խորհրդական Դմիտրի Գենդելմանը: Նա պնդել է, որ հենց Իսրայելի ռազմական ճնշումն է ստիպել պաղեստինյան խմբին ստորագրել համաձայնագիրը, որից հետո Համասը «կկորցնի իր իրական իշխանությունը Գազայում»։

Համասը իր հերթին հայտարարել է, որ միջնորդներից և Միացյալ Նահանգներից երաշխիքներ է ստացել Գազայի հատվածում մշտական ​​հրադադարի հաստատման վերաբերյալ։

Գազայի հատվածում Համասի առաջնորդ Խալիլ ալ-Հայան հայտարարել է պատերազմի ավարտի և մշտական ​​հրադադարի սկզբի մասին։

Թրամփի ծրագրի համաձայն՝ Համասը և այլ պաղեստինյան խմբավորումները որևէ դեր չեն ունենա Գազայի հատվածի հետպատերազմյան կառավարման մեջ՝ «ոչ ուղղակիորեն, ոչ անուղղակիորեն, ոչ էլ որևէ այլ ձևաչափով»։

Ծրագրի համաձայն՝ էքսկլավը կկառավարվի ժամանակավոր անցումային կառավարության կողմից՝ կոմիտեի, որը կազմված կլինի «ապաքաղաքական պաղեստինցի տեխնոկրատներից» և միջազգային փորձագետներից։ Դրա գործունեությունը կհսկվի նոր միջազգային մարմնի՝ «Խաղաղության խորհրդի» կողմից, որը նախագահելու է անձամբ Թրամփը։ Այն կներառի նաև այլ համաշխարհային քաղաքական գործիչների, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Թոնի Բլեերի։ Արևմտյան ափը վերահսկող Պաղեստինի ազգային վարչակազմի (ՊԱԿ) բարեփոխումներն ավարտելուց հետո այն կստանձնի ևս Գազայի վերահսկողությունը։ Դրանից հետո «վերջապես կարող են պայմաններ ստեղծվել պաղեստինցիների համար՝ իրական ինքնորոշման և պետականության հասնելու համար», – նշվում է ծրագրում։

Զենքերը վայր դնող զինյալներին կտրամադրվի ներում։ Էքսկլավից դուրս գալ ցանկացող խմբի անդամներին կտրամադրվի անվտանգ անցում դեպի ընդունող երկրներ։

Հետագա փուլերում Գազայում կտեղակայվեն նաև միջազգային «կայունացման ուժեր», որոնք կստեղծվեն Միացյալ Նահանգների կողմից արաբական և այլ միջազգային գործընկերների հետ համատեղ (Իտալիան արդեն հայտարարել է տարածաշրջան իր խաղաղապահներին ուղարկելու պատրաստակամության մասին): Միաժամանակ, Իսրայելի պաշտպանության բանակի ուժերը դուրս կգան էքսկլավի մի մասից, իսկ վերջնական փուլում իսրայելական բանակը ներկա կլինի միայն սահմանային բուֆերային գոտում։

Արդյո՞ք խաղաղությունը երկարատև կլինի: Հետագա կոնսենսուսի բացակայության դեպքում, հավանական է ռազմական գործողությունների շարունակությունը: Ավելին, պարզ չէ, թե ինչպես կզարգանան Իրանի հետ հարաբերությունները պաղեստինյան հակամարտության ավարտից հետո, և արդյոք Իսրայելի և Իրանի միջև առճակատումը կշարունակվի։

«Ամբողջ աշխարհը միավորվել է դրա համար, նույնիսկ Իրանը: Եվ ես իսկապես շնորհակալ եմ նրանց դրա համար: Իրանն ասել է, որ դա լավ բան է, շատ լավ բան», – ասել է Թրամփը հինգշաբթի օրը Սպիտակ տանը Ֆինլանդիայի նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ։

Նման հայտարարությունը կարող է նշանակել, որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև բանակցությունները կարող են վերսկսվել։

Պուտինը «լոդկայում» դաժան վրեժ լուծեց Ալիևից

«Բաքու-Մոսկվա տրանզիտ» բազմաակտ տրագիկոմեդիայի ավարտին երեկ Դուշանբեում տեղի ունեցավ Պուտինի և Ալիևի հանդիպումը։ Հանդիպման ընթացքում Պուտինը խոստովանեց Ռուսաստանի ՀՕՊ ուժերի ներգրավվածությունը ադրբեջանական ինքնաթիռի խոցման գործում՝ նշելով, որ ՌԴ-ն չի թիրախավորել ինքնաթիռը, պարզապես հրթիռները պայթել են մոտակայքում։ Նա հիշեցրեց, որ արդեն ներողություն է խնդրել Ալիևից, ով միանգամից մեծահոգաբար ներեց իրեն և հայտարարեց, որ Մոսկվայի և Բաքվի միջև ռազմավարական գործընկերությունը երբեք կասկածի տակ չի դրվել և կշարունակվի ավելի մեծ եռանդով։

Ալիևը նախկինում հայտարարել էր, որ Ադրբեջանն ու Ռուսաստանը նույն “լոդկայում” են՝ այդպիսով ընդունելով, որ բոլոր հանցագործությունները՝ ցեղասպանությունը, ագրեսիան, օկուպացիան, բնիկ բնակչության տեղահանությունը և նավթի ու գազի վաճառքը ստվերային սխեմաներով, կատարել են Պուտինի հետ ձեռք ձեռքի տված։ 2020-ին Ռուսաստանը իր կեղտոտ աշխատանքը կատարեց Արցախում, իսկ 2024-ի գարնանը Ակնայի ռուս-թուրքական հետախուզական կենտրոնում նշելոց Արցախից ռուսների դուրս գալը՝ ռուս գեներալը հայտնեց, որ Ղարաբաղում վերջապես խաղաղություն է հաստատվել։ Իդեպ․ կողմերից ոչ մեկը, այդ թվում՝ Հայաստանը, հետ չի կանչել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը։

Հայաստանի գլխավոր ռուս «ընկերը»՝ Կոնստանտին Զատուլինը, խոստովանեց, որ մինչ Ալիևը Վաշինգտոնում էր՝ Զանգեզուրի միջանցքի շուրջ բանակցություններ վարելով, «նրա համար ձեռնտու էր հեռանալ Ռուսաստանից, որպեսզի այն չխառնվեր Փաշինյանի և Թրամփի հետ իր բանակցություններին, քանի որ նա ցանկանում էր արդյունքի հասնել»։

Այլ կերպ ասած՝ Եվրոպայի և Թրամփի համաձայնությունը Հայաստանի հարավային մասի բռնակցմանը ապահովելու համար Պուտինը և Ալիևը բեմադրեցին ինքնաթիռի հետ կապված տրագիկոմեդիա, որը ոգևորությամբ ընդունվեց։ Ուկրաինացիներն ու արևմտյան հակապուտինյան կողմնակիցները ծափահարեցին Ալիևին, մինչդեռ հայ քաղաքական վերլուծաբանները ծափահարում էին Պուտինին, ով «շուտով վրեժ կլուծի Ալիևից, կվերադարձնի Ղարաբաղը և կկանխի Հայաստանում ռուս սահմանապահների փոխարինումը ամերիկյաններով»։

Ռուսամետ հայ քաղաքական վերլուծաբանները ամեն տեսակի սցենարներ էին հորինել, այդ թվում՝ թե ինչպես է Մոսկվան կանխելու «Թրամփի ճանապարհը» և ինչպես է հարձակվելու Ադրբեջանի վրա հյուսիսից, իսկ այնտեղից էլ գրավելու ու ՌԴ-ին միացնելու Ղարաբաղը։

Սա այն դեպքում, երբ Վաշինգտոնում «Թրամփի ճանապարհի», այսինքն՝ ռուս-թուրքական «ստվերային» միջանցք ստեղծելու համար Հայաստանի հարավի անեքսիայի մասին պայմանագիր ստորագրելուց անմիջապես հետո, Մոսկվան աջակցեց փաստաթղթին։ Ավելին, Մոսկվան ակնարկեց, որ այս ճանապարհը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության 9-րդ կետի իրականացումն է, որը նախատեսում էր Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանապահների կողմից պահպանվող միջանցքի ստեղծում։

ԱԴԾ մասնակցության հարցը, ըստ երևույթին, լրացուցիչ քննարկման կարիք ուներ, և միայն վերջերս ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարեց, որ ռուս սահմանապահները կշարունակեն տեղակայվել հայ-իրանական սահմանին։

Երևանի և Բաքվի միջև հակամարտության խաղաղ կարգավորման վերաբերյալ համաձայնագիրը չի կանխորոշում հայ-իրանական սահմանի պարեկության հարցը, PassBlue-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության մամուլի խոսնակ Անի Բադալյանը։

Անհասկանալի է, թե «Թրամփի ճանապարհի» որ կողմում կկանգնեն ռուս սահմանապահները՝ իրանակա՞ն, թե՞ հայկական կողմում, կամ գուցե երկուսում էլ։ Սակայն Մոսկվան և Բաքուն այդ հայտարարությունից հետո հասկացել են, որ ժամանակն է ավարտել ներկայացումը. Հայաստանի հարավի անեքսիան “սղացվել” է անհավանական ձևով՝ թյուրքական միջանցք-«Թրամփի ճանապարհ»՝ Իրանի սահմանին, որը պահպանվում է ռուս սահմանապահների կողմից։

Հայ քաղաքագետները կարող են տոնել հաղթանակը. Պուտինը «վրեժ լուծեց» Ալիևի հանդեպ հենց “նավակի” մեջ և կրկին «փրկեց» Հայաստանը, մինչդեռ հայ հասարակությունը թունավոր նարկոզի ևս մեկ չափաբաժին է ընդունել՝ նոր անդամահատմանը դիմանալու համար։

Հոկտեմբերի 8-9-ին գրանցվել է անոմալ բարձր ջերմային ֆոն

Հարավ-արևմուտքից արևադարձային տաք օդային հոսանքների ներթափանցմամբ պայմանավորված հոկտեմբերի 8-ին և 9-ին հանրապետության տարածքում գրանցվեց անոմալ բարձր ջերմային ֆոն։ Այս մասին հայտնում են «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ից:

Օդի օրական միջին ջերմաստիճանը կլիմայական նորմայից բարձր է 5-8 աստիճանով, որը համարվում է անոմալ տաք։ Այս օրերը հանրապետության մեծ մասի համար դարձան ամենատաքը ողջ օդերևութաբանական դիտարկումների պատմության ընթացքում։

ՇՄՆ հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի տնօրենի տեղակալ Գագիկ Սուրենյանը «Ֆեյսբուք»-ի իր էջում հայտնել է, որ անոմալ տաք եղանակը հոկտեմբերի 10-ից կնահանջի:

«Վաղվանից սկսած՝ մեր երկրում օդի շրջանառությունը կփոխվի: Հարավային տաք հոսանքները կփոխարինվեն Սև ծովից եկող համեմատաբար ցուրտ հոսանքներով, որոնց ներխուժման արդյունքում հոկտեմբերի 10-12-ն ընկած ժամանակահատվածում այսօրվա համեմատությամբ ՀՀ ողջ տարածքում օդի ջերմաստիճանը կնվազի 7-ից 10 աստիճանով:

Առաջիկա 5 օրերին լուրջ անձևներ չկան»,- ասել է Սուրենյանը:

ՌԴ Գլխավոր շտաբի քարտեզներն ինձ համար անընդունելի են․ Թաթոյան

Հայաստանի սահմանների հետ կապված ամբողջ գործընթացը տեղի է ունեցել ՀՀ քաղաքացիների իրավունքների կոպիտ խախտմամբ, այսօր հրավիրած ասուլիսում ասաց «Միասնության թեւեր» քաղաքական նախաձեռնության ղեկավար Արման Թաթոյանը՝ անդրադառնալով այսպես կոչված սահմանազատման գործընթացին։

Նրա խոսքով՝ այսօր ադրբեջանական զինված ուժերը ոչ միայն ներխուժել են ՀՀ տարածք, այլ զավթել են սեփականության իրավունքով մեր քաղաքացիներին պատկանող հողերն ու տները։ Այնինչ, կադաստրային փաստաթղթերով այդ հողերն ու տները պատկանում են ՀՀ քաղաքացիներին։

Նա ասաց, որ իրականում մենք ունենք հարուստ փաստաթղթային բազա, որը պետք է ծառայեցվի հայկական կողմի շահերին, բայց ՀՀ իշխանությունները հայտարարում են, թե սահմանազատման գործընթացը պետք է իրականացվի ՌԴ գլխավոր շտաբում առկա քարտեզների հիման վրա։

«Գոյություն ունի 1984-1987 թթ․ սահմանազատման գործընթաց, որով իրականացվել է Հայաստանի 975 կմ տարածքի սահմանազատում։ Դա հիմնված է եղել Խորհրդային միության գերագույն խորհրդի որոշման վրա։ Այդ սահմանազատման արդյունքում կազմվել են քարտեզներ, որոնք երեքական օրինակով տրվել են Հայաստանին, Ադրբեջանին ու Մոսկվային։ Այսինքն՝ սա նշանակում է, որ մենք այս հարցերով հստակ ունենք Հայաստանի օգտին փաստաթղթեր։ Գլխավոր շտաբի քարտեզներն ինձ համար անընդունելի են, որովհետեւ դրանք ռազմական քարտեզներ են, ռազմական նշանակություն ունեն, իսկ 1984-1987 թվականների սահմանազատման պրոցեսում խոսքը վերաբերում է քարտեզի տեղանքները որոշելուն»,- ասաց նա։

Անդրադառնալով միջազգային  ատյաններից հայցերը հետ վերցնելու հնարավորությանը՝ Թաթոյանն ասաց, որ հայցերի հետ քաշելը ձեռնտու է միայն Ադրբեջանին, քանի որ, եթե ի օգուտ Հայաստանի վճիռներ կայացվեն միջազգային ատյաններում, Ադրբեջանը մեծագույն խնդիրներ է ունենալու Հայաստանի նկատմամբ զավթողական ծրագրերն առաջ տանելու հարցում։

«Սրանք մեզ համար կենսական նշանակության հայցեր են մեր շահերը պաշտպանելու տեսանկյունից։ Ինչպե՞ս է Նիկոլ Փաշինյանը խոսում հայցերը հետ քաշելու մասին՝ հստակ իմանալով, որ դա մարդկանց իրավունքների պաշտպանության համար է»,- ասաց նա։

 

Խնդիր է այն, որ ռուս խաղաղապահների ներկայությամբ էթնիկ զտումներ տեղի ուենցան Արցախում. Թաթոյան

«ՌԴ հետ ՀՀ հարաբերություններում կան խնդիրներ, պետք է ազատ ու բաց նստենք խոսենք, որպեսզի նոր իրողությունների պայմաններում հասկանանք՝ ինչպե՞ս ենք մեր ռազմատեխնիկական ու արտաքին քաղաքականությունն առաջ տանում։ Ռուսաստանի դեպքում ինձ համար մեծ խնդիր է այն, որ խաղաղապահ ուժերի առկայության պայմաններում էթնիկ զտումներ տեղի ուենցան Արցախում։ Մեր բոլոր հայրենակիցներին հետաքրքրում է՝ ինչո՞ւ այդպես եղավ, 2020-ին մեր հայրենակիցները վերադարձել էին Արցախ, նրանց մի մասը մնում էին այնտեղ՝ ունենալով նաեւ երաշխավորներ, որոնք ռուս խաղաղապահ ուժերն էին։ Բայց ունեցանք ամբողջական հայաթափում, դա ինձ համար խնդրահարույց հարց է, որը պետք է ամբողջական պարզել»,- այսօր հրավիրած ասուլիսում ասաց «Միասնության թեւեր» քաղաքական նախաձեռնության ղեկավար Արման Թաթոյանը։

Նա հավելեց․ «Ինձ համար նաեւ խնդրահարույց է, որ 2022 թվականի սեպտեմբերին Ջերմուկի եւ Սյունքի նկատմամբ հարձակումների ժամանակ դարձյալ ՌԴ-ից չեղավ աջակցություն։ Բացատրությունները, թե ՀՀ սահմանը դելիմիտացված չէ, ինձ համար ընդունելի չեն։ Սրանք հարցեր են, որոնք մենք պետք է պարզենք, որովհետեւ ապրում ենք այնպիսի տարածաշրջանում, որ անընդհատ բախվելու ենք նման հարցերի, մենք պետք է հասկանանք, թե ինչո՞ւ այդպես եղավ այն պայմաններում, երբ ունեինք ստորագրված փաստաթղթեր»։

Ըստ Թաթոյանի՝ խնդրահարույց է նաեւ այն հարցը, որ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Ռուսաստանն աջակցություն չցուցաբերեց Հայաստանին։

«Արցախյան ինքնությունը հայկական ինքնության անբաժան մասն է»․ Թաթոյան

«Արդար եւ ազնիվ չի լինի, եթե ես հիմա խոսեմ Արցախ վերադարձի մասին, մենք այդ հարցը չենք քննարկում, բայց ունենք 120 հազարից ավելի հայրենակիցներ, որոնք ուղղակի տեղահանվել են իրենց հայրենիքից։ Նրանք ունեն իրենց հայրենիք վերադարձի իրավունք, սա ես ինձանից չեմ հնարում, սա միջազգային սկզբունք է, հաստատված ու գոյություն ունեցող միջազգային կանոն է»,- այսօր հրավիրած ասուլիսում ասաց «Միասնության թեւեր» քաղաքական նախաձեռնության ղեկավար Արման Թաթոյանը։

Նա ասաց, որ վերադարձի միջազգային իրավունքը ճանաչված է ոչ միայն Ադարադատության միջազգային դատարանի՝ 2023 թվականի դատական ակտով, նաեւ այլ միջազգային փաստաթղթերով։ Օրինակ՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ի ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի հայտարարությամբ հստակ արձանագրված է այս հարցը, այսինքն՝ սա միջազգայնորեն ճանաչված իրավունք է։

Թաթոյանը հիշեցրեց, որ Արդարադատության միջազգայի դատարանն արձանագրել է արցախցիների վերադարձի իրավունքը եւ նշել է վերադարձի սկզբունքներ՝ ապահով վերադարձ, կամովին վերադարձ, կայուն վերադարձ։ Սրանք վերադարձի միջազգային սկզբունքներ են։ Նրա  խոսքով՝ մոռացության չպետք է մատնել տեղի ունեցած բոլոր հանցանքները, որոնք կատարվել են ադրբեջանական քաղաքականության հետեւանքով կամ ՀՀ գործող իշխանության կոպիտ սխալների պատճառով։ Արցախցիների նկատմամբ կատարվել են հանցագործություններ, էթնիկ զտում, որոնք անգամ ժամկետ չեն ճանաչում։

Արման Թաթոյանն ընդգծեց, որ ՀՀ իշխանությունը բացարձակ մանիպուլատիվ թեզով արցախցիների վերադարձի հարցին է հավասարեցրել այսպես կոչված «ադրբեջանցի փախստականների» վերադարձի թեզը եւ ասում է, որ հարցը հավասարապես փակ է։ Նա նշեց, որ կան միջազգային դատական ակտեր, որոնք փակել են ադրբեջանցիների վերադարձի հարցը։ Օրինակ՝ 2021 թվականին Եվրոպական դատարանը դատական ակտով հստակ արձանագրել է, որ այլեւս այդպիսի գանգատներ ներկայացնելը ժամանակավրեպ է։ Արդարադատության միջազգային դատարանը եւս 2024 թվականին արձանագրել է, որ դա այլեւս այդ դատարանի քննությանը ենթակա հարց չէ»,- նշեց նա։

«Արցախյան ինքնությունը հայկական ինքնության անբաժան մասն է, սա մեզ համար կարեւոր սկզբունք է լինելու»,- հավելեց Թաթոյանը։

Ի՞նչ է լինելու արցախցիների սեփականության իրավունքների հետ։ Եվրոպացիները հարցեր են տալիս Փաշինյանին

Քարին տակը, որն ամբողջությամբ ջնջվել է երկրի երեսից

Նիկոլ Փաշինյանը, ելույթ ունենալով միջազգային հարթակներից, արցախցիների վերադարձի գաղափարը անվանում է ոչ միայն անիրատեսական, այլև վտանգավոր «խաղաղության գործընթացի» համար։

Ժողովրդի վերադարձի հետ կապված իրավիճակը պարզ է, բայց ԵԽԽՎ անդամին այլ բան հետաքրքրեց․ արդյոք քննարկվե՞լ է ղարաբաղցի փախստականների գույքային փոխհատուցման հարցը խաղաղության համաձայնագրի շրջանակներում, և արդյոք նրանց մշակութային ժառանգությունը վտանգված է։

Փաշինյանը նշեց, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը պարունակում է միայն որոշակի հարցերի վերաբերյալ համաձայնություններ։ Ենթադրվում է, որ երկու երկրների միջև կստեղծվեն մեխանիզմներ և հարթակներ այլ խնդիրների քննարկման համար։

Այսպիսով, ԵԽԽՎ-ն և մյուսները ֆունդամենտալ հարց են տալիս. ի՞նչ է լինելու արցախցիների գույքի, նրանց հուշարձանների և պաշտամունքի վայրերի հետ։

Պաշտոնական Երևանի կողմից այս հարցերը քննարկելուց հրաժարվելը և դրանք «քողարկելու» փորձերը՝ արցախցիներին ֆինանսական օգնություն ցուցաբերելով, նրանց կապույտ անձնագրերը փոխարինելով և բնակարանային վկայականներ տրամադրելով, չեն լուծում Արցախում լքված գույքի և հուշարձանների հարցը։ Նույնիսկ եթե բոլոր արցախցիները բնակարան ստանան Հայաստանում, նրանց սեփականության իրավունքները Արցախում՝ թե՛ մասնավոր, թե՛ կոլեկտիվ, կմնան անփոփոխ։

Տեղահանությունից ի վեր Հայաստանի կառավարությունը չի գնահատել կամ գույքագրել լքված գույքը և որևէ միջոց չի ձեռնարկում փոխհատուցման համար։ Բոլոր առաջարկները մերժվել են, այդ թվում՝ միջազգային դոնորների համաժողով անցկացնելու գաղափարը։ Հայաստանի կառավարությունը վախենում է ճանաչել արցախցիների սեփական գույքի իրավունքը և պնդել Հայաստանի պատասխանատվությունը՝ այն պաշտպանելու կամ փոխհատուցելու համար։

Բաքուն փորձում է լուծել հայկական գույքի հարցը բարբարոսական միջոցներով՝ պարզապես ոչնչացնելով բնակելի շենքերը, հուշարձանները, գերեզմանատները և ամբողջ գյուղերը։ Սակայն սա լուծում չէ, քանի որ հողի իրավունքը անօտարելի է։

Մինչև Արցախում գույքի հարցը չլուծվի, ոչ մի ինքնահարգանք ունեցող ընկերություն կամ երկիր այս տարածքում ներդրումներ չի կատարի։ Ավելին, նույնիսկ Ադրբեջանի շարքային բնակիչները դժկամությամբ են տեղափոխվում այնտեղ, քանի որ հասկանում են, որ ստիպված կլինեն ապրել ուրիշի բնակարաններում։ Ինչ վերաբերում է եկեղեցիներին, ապա դրանք Հայ Առաքելական Եկեղեցու սեփականությունն են։

Գույքային հարցը չի լուծվի նույնիսկ «խաղաղության պայմանագրով», քանի որ գույքի իրավունքները անվիճելի են ամբողջ աշխարհում և չեն դադարում նույնիսկ աղետի դեպքում։ Բաքուն դա հիանալի հասկանում է, բայց օգտվում է Հայաստանի կառավարության հետ իր հանցավոր գործարքից՝ ուրիշի գույքը տնօրինելու համար։

Ցանկացած, նույնիսկ թեթևակի կոմպետենտ իրավաբան, Հայաստանի կառավարության աջակցությամբ, կարող է միջազգային դատարաններում մասնավոր և խմբային հայցեր ներկայացնել Արցախի բնակիչների համար։ Հասարակական կազմակերպություններն արդեն իսկ տվյալներ են հավաքում Արցախում լքված գույքի վերաբերյալ։ Սակայն Հայաստանի կառավարության՝ Արցախից՝ նրա հողերից, գույքից, արժեքներից, հանքային պաշարներից, ենթակառուցվածքներից և մասնավոր սեփականությունից հրաժարվելու քաղաքականությունը դառնում է գլխավոր խոչընդոտը արցախցիների իրավունքների ճանաչման և պաշտպանության համար։

Ո՛չ Բաքվի բարբարոսական գործողությունները, ո՛չ Հայաստանի կառավարության հրաժարումը, ո՛չ էլ արցախցի ժողովրդի պասիվությունը չեն կարող միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին ստիպել մոռանալ սեփականության իրավունքի մասին։ Եվրոպացիները ցնցված են և չեն կարողանում հասկանալ, թե ինչպես կարելի է բռնագրավել սեփականությունը կամ 150,000 մարդկանց սեփականությունը «նվիրել» գրչի մի հարվածով։

Այս հարցը մի օր կհայտնվի իր ողջ հասակով և կխաթարի խաղաղության ու այլ համաձայնագրերը։

Նաիրա Հայրումյան

Պուտինը Ալիևի հետ հանդիպմանը խոստովանեց, որ AZAL ինքնաթիռի կործանման պատճառը ռուսական հրթիռներն էին

Ռուսական ՀՕՊ համակարգի կողմից արձակված երկու հրթիռները ուղղակիորեն չեն խոցել AZAL-ին պատկանող ադրբեջանական ուղևորատար ինքնաթիռը, այլ պայթել են մի քանի մետր հեռավորության վրա։ Այս մասին հայտարարել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը իր ադրբեջանցի գործընկեր Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ։

Պուտինը ենթադրել է, որ ինքնաթիռը խփվել է բեկորների, այլ ոչ թե ենթազինամթերքի պատճառով։ Նա ասել է, որ անձնակազմին առաջարկվել է վայրէջք կատարել Մախաչկալայի օդանավակայանում, սակայն ինքնաթիռը շեղվել է իր ուղղությունը դեպի սկզբնական օդանավակայան։

Պուտինը բացատրել է իրավիճակի մանրամասն վերլուծությունից հետո վթարի պատճառները պարզվել են։ Նա խոստացել է, որ Ռուսաստանը կտրամադրի բոլոր պաշտոնյաների գործողությունների իրավական գնահատական՝ կապված ինքնաթիռի վթարի հետ։

«Մեր պարտականությունն է, կրկնում եմ, մենք դրա շուրջ համաձայնության ենք եկել հենց սկզբից, տալ տեղի ունեցածի օբյեկտիվ գնահատական ​​և հայտարարել իրական պատճառը», – ասել է Պուտինը։

Վթարը տեղի է ունեցել 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, որից հետո Ռուսաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները, կարծես, վատթարացել են։

Ամռանը Ալիևը հայտարարել է փաստաթղթեր պատրաստելու մտադրության մասին՝ վթարի հետ կապված Ռուսաստանի դեմ միջազգային դատարաններում հայց ներկայացնելու համար։ Նա հայտարարեց, որ Բաքուն պահանջում է մեղքի ընդունում, փոխհատուցում զոհերի ընտանիքներին և փոխհատուցում AZAL-ի կրած վնասները՝ ինքնաթիռի կորստի համար։

Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն․ «Միջազգային լռությունը դարձել է հանցակցություն»

2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, առավոտյան ժամը 07:10-ին, թուրք–ադրբեջանական տանդեմը սանձազերծեց լայնածավալ և նախապես մանրակրկիտ ծրագրավորված պատերազմ Արցախի Հանրապետության դեմ։ Այն ուներ ոչ միայն ռազմական, այլև հստակ ցեղասպանական բնույթ՝ նպատակ ունենալով ոչնչացնել արցախահայության ֆիզիկական գոյությունը և վերացնել նրա բազմադարյա մշակութային ներկայությունը հայրենի հողում։

Պատերազմի հենց առաջին րոպեներից Բաքվի բռնապետական վարչակարգի զինված ուժերը թիրախավորեցին քաղաքացիական բնակչությանը, բնակավայրերը, կենսական ենթակառուցվածքները և մշակութային ժառանգությունը։ Ադրբեջանը պատերազմում էր ոչ թե հայկական բանակի դեմ, այլ հայկական ինքնության ու հիշողության դեմ։ Այդ քաղաքականությունը, իր էությամբ, ուղղված էր ոչ միայն Արցախի, այլև ամբողջ հայ ժողովրդի դեմ՝ որպես քաղաքակրթական ու մշակութային արժեհամակարգի կրողի։

Այս հանցավոր քաղաքականության ամենաուժեղ դրսևորումներից էր 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցու վրա իրականացված հարձակումը։

Ադրբեջանական զինուժը նույն օրը երկու անգամ հարվածեց սրբավայրին՝ լիովին գիտակցելով, որ հարվածում է ոչ թե ռազմական թիրախի, այլ հոգևոր կենտրոնի։

Այդ հարձակումից վիրավորվեցին նաև միջազգային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներ։ Սա բացահայտ հանցագործություն էր՝ ոչ միայն հայկական մշակույթի, այլև համամարդկային արժեքների և միջազգային իրավունքի դեմ։

Հաագայի 1954 թ. «Զինված բախումների դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի երկրորդ արձանագրությամբ նման հարձակումները որակվում են որպես ռազմական հանցագործություն, որի համար պատասխանատվության են ենթարկվում թե՛ հրաման տվողները, թե՛ կատարողները և թե՛ նրանք, ովքեր չեն կանխել հարձակումը։

Ադրբեջանի իշխանությունների նպատակը պարզ էր՝ ոչնչացնել համաշխարհային արժեք ներկայացնող հայկական սրբավայրերը, ջնջել հայկական հետքը Շուշիում և ընդհանրապես Արցախում։

Քաղաքի բռնազավթումից հետո Բաքուն ձեռնարկեց կեղծ «վերականգնման» աշխատանքներ, որոնք իրականում ուղղված էին Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու ճարտարապետական կերպարի աղավաղմանը և հայկական ինքնության վերացմանը։ Այսպես կոչված «վերականգնումը» դարձել է Ադրբեջանի մշակութային ցեղասպանության ծրագրի բաղկացուցիչ մաս՝ նպատակ ունենալով յուրացնել հայկական մշակույթը և կեղծ պատմական պատկեր ստեղծել։

Այս ամենը տեղի է ունենում միջազգային հանրության հանցավոր լռության պայմաններում։ ԵԱՀԿ-ն, Եվրոպական միությունը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն և մի շարք այլ կառույցներ սահմանափակվեցին արարողակարգային հայտարարություններով՝ չցուցաբերելով իրական կամք՝ կանխելու պատերազմական և մշակութային հանցագործությունները։

Այդ լռությունն ու կեղծ չեզոքությունը, ըստ Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն Հովիկ Ավանեսովի, փաստացի դարձան կանաչ լույս Բաքվի համար՝ շարունակելու իր հանցավոր քաղաքականությունը։

«Միջազգային հանրության անգործությունն ու երկակի ստանդարտները վերածվեցին անպատժելիության մեխանիզմի, որը, իր հերթին, նոր հանցագործությունների համար պարարտ հող ստեղծեց։ Եթե միջազգային կառույցները 2020-ի պատերազմից հետո գործեին համարժեք կերպով, եթե Ադրբեջանը ենթարկվեր պատասխանատվության իր հանցագործությունների համար, ապա չէր լինի 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի հերթական ագրեսիան», — նշում է Ավանեսովը։

Այդ օրը Ադրբեջանը իրականացրեց Արցախի դեմ նոր պատերազմ, որն ավարտվեց տարածաշրջանի լիակատար բռնազավթմամբ։ Արցախի հայ բնակչությունը ենթարկվեց զանգվածային բռնի տեղահանության՝ իր բնույթով ցեղասպանական գործողության, իսկ պատմական հայկական տարածքում մեկնարկեց մշակութային ցեղասպանության նոր փուլ։

Հայկական եկեղեցիներն ու վանքերը, խաչքարերն ու գերեզմանատները կամ ոչնչացվում են, կամ «վերակառուցվում» ադրբեջանական ձևով՝ ջնջելով հայկական ինքնության վերջին հետքերը։

«Միջազգային հանրության լռությունն այս ամենի նկատմամբ այլևս չեզոքություն չէ. այն հանցակցություն է հանցագործությանը։ Երբ միջազգային կառույցները չեն արձագանքում, չեն պահանջում պատասխանատվություն և շարունակում են քաղաքական շողոքորթությունը Բաքվի նկատմամբ, նրանք դառնում են նույն հանցագործության հանցակիցը», — շեշտում է Ավանեսովը։

Նրա խոսքով՝ անպատժելիությունը միշտ էլ հանգեցնում է նոր հանցագործությունների, և Արցախի դեպքում դա առավել ակնհայտ ձևով է դրսևորվել․ «Այսօր, երբ Արցախը հայաթափված է, իսկ հայկական մշակութային ժառանգությունը ենթարկվում է համակարգված ոչնչացման, միջազգային հանրության լռությունը դարձել է համաշխարհային խայտառակություն։ Այդ լռությունը ոչ թե խաղաղության նշան է, այլ արդարության մահախոսական»։

Ավանեսովը կոչ է անում միջազգային կառույցներին գիտակցել՝ եթե այսօր չի պատժվում Արցախի դեմ իրականացված ադրբեջանական հանցագործությունը, վաղը նույն ոճիրը կկրկնվի այլ տեղում, այլ ժողովրդի նկատմամբ։

Մարիամ Սարգսյան

ՀՀ Կառավարությունն իր վրա է վերցնում զոհված և անհայտ կորած արցախցիների ընտանիքների հիփոթեքային վարկերի մարումը

Կառավարությունն իր այսօրվա՝ հոկտեմբերի 9–ի նիստում որոշում կայացրեց, որ իր վրա է վերցնում Ղարաբաղից տեղահանված՝ պատերազմական գործողությունների հետևանքով զոհված կամ անհայտ բացակայող ճանաչված անձանց ընտանիքների կողմից հիփոթեքային վարկերի մարումը։

Հիմնավորման մեջ նշվում է, որ տեղահանումից հետո նշված ընտանիքները «ԱՄԻՕ ԲԱՆԿ» ՓԲ ընկերության միջոցով հիփոթեքային վարկավորմամբ ձեռք են բերել անշարժ գույք Հայաստանում և սկսած 2023–ի սեպտեմբերից այդ վարկերի գծով ամսական մարումները չեն իրականացվում, ինչը կարող է հանգեցնել բանկի կողմից գրավի առարկա հանդիսացող գույքերի բռնագանձման։

Ծրագրով նախատեսվում է «ԱՄԻՕ ԲԱՆԿ» ՓԲ ընկերության միջոցով Ծրագրի՝ ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերած շահառուներին տրամադրված հիփոթեքային վարկերի ամսական մարումները (մայր գումար և տոկոսագումար) իրականացնել ՀՀ պետական բյուջեի միջոցներով՝ վճարման ժամանակացույցերին համապատասխան։

Ընդ որում, որոշման ընդունման պահին ՀՀ քաղաքացիություն չունեցող շահառուների համար հիփոթեքային վարկերի մարման գործընթացը կմեկնարկի ՀՀ քաղաքացիություն ձեռք բերելուց հետո՝ հաջորդ ամսվա 20-ից։

«ԱՄԻՕ ԲԱՆԿ»–ի նկատմամբ ընդհանուր վարկային պարտավորության չափը կազմում է 2 մլրդ 748 մլն 446 հազար դրամ, ներառյալ 10 տարիների ընթացքում վճարվող տոկոսագումարները, որից 2025 թվականին մարումներ իրականացնելու նպատակով կպահանջվի շուրջ 121 մլն 444 հազար դրամ՝ սկսած 2025 թվականի սեպտեմբերի 20-ից, որը նախատեսվում է ապահովել ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության 2025 թվականի բյուջեի միջոցների հաշվին՝ ներքին վերաբաշխման միջոցով։

Բողոքի ակցիա․ եթե ասելու եք, որ Արցախի հարցը փակ է, այլևս մի խոսեք

Արցախից բռնի տեղահանված քաղաքացիները բողոքի ակցիա են իրականացնում Կառավարության մոտ։

«Մենք պահանջում ենք, որ այս մարդիկ այլևս Արցախի մասին չխոսեն, որովհետև նրանց համար Արցախի հարցը փակված է։  Արցախցիների հետվերադարձի իրավունքը ոտնահարել են, մի իրավունք է մնացել արցախցիների ձեռքին։ Բոլոր արցախցիների տուն-տեղ տարել եք, վաճառել եք, դավաճանել եք, նրանցից խլել եք իրենց զավակներին, այսօր էլ մեր իրավունքներն եք ուզում մեզնից խլել»,–ասաց ակցիայի մասնակից Անաստաս Իսրաելյանը։