Ինչի՞ մասին են խոսել Լավրովն ու Բայրամովը Անթալիայում

russia-artsakh.ru

Մարտի 1-ին Անթալիայի դիվանագիտական ​​ֆորումի շրջանակում կայացել է ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովի և Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հանդիպումը։

“Հաստատվել է 2020-2022 թվականների Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև եռակողմ համաձայնագրերի իրականացման անհրաժեշտությունը։ Ընդգծվել է տարբեր բազմակողմ ձևաչափերում՝ ներառյալ Կասպյան հնգյակի և Խորհրդատվական տարածաշրջանային «3+3» պլատֆորմի (http://russia-artsakh.ru/node/18050) շրջանակներում համատեղ աշխատանքը շարունակելու հանձնառությունը”։

Հետաքրքիր է, թե «Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև 2020-2022 թվականների եռակողմ համաձայնագրերի փաթեթի» կոնկրետ ո՞ր դրույթների իրականացումն է արտգործնախարարների զրույցի ժամանակ քննարկվել։

Եկեք երեւակայենք:

Գուցե խոսքը 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի Եռակողմ հայտարարության այն կետերի մասին էր, որտեղ ասվում է.

«- Ադրբեջանը երաշխավորում է քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների տեղաշարժի անվտանգությունը Լաչինի միջանցքով երկու ուղղություններով.

— ներքին տեղահանվածներն ու փախստականները վերադառնում են Լեռնային Ղարաբաղի և հարակից տարածքներ՝ ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի հսկողության ներքո.

– Ռազմագերիների, պատանդների և այլ կալանավորների փոխանակում”:

Իսկ միգուցե նրանք խոսում էին Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղապահ գործողության գոտուց Ադրբեջանի զինված ուժերի և միջազգային ահաբեկիչների դուրսբերման մասի՞ն։

Գուցե՝ 9-ամսյա շրջափակումից և անցած տարվա սեպտեմբերի 19-20-ը Ալիևի նացիստական​​ ռեժիմի ավազակախմբերի ագրեսիայից հետո իր հազարամյա հայրենիքից վտարված հայ բնակչության միջազգային երաշխիքներով Լեռնային Ղարաբաղ վերադառնալու մասի՞ն։

Չգիտենք, չգիտենք։

Բայց հաստատ գիտենք հետևյալը.

Լեռնային Ղարաբաղի հայերի բռնի տեղահանումից և Լեռնային Ղարաբաղին վերաբերող 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի Եռակողմ հայտարարության կետերի կոպիտ խախտումից հետո ամբողջ ժամանակահատվածում ՌԴ ԱԳՆ-ն փաստացի ստանձնել է Պանթուրանի «Զանգեզուրի միջանցքի» գլխավոր լոբբիստի դերը։

Այսպիսով, այժմ, ինչպես հունվարի 17-ին՝ 2023 թվականի ռուսական դիվանագիտության արդյունքների վերաբերյալ ասուլիսի ժամանակ ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը դժգոհեց, որ Հայաստանը չի ցանկանում ռուս սահմանապահներին տեղավորել Սյունիքում ՝ “Ադրբեջանից Նախիջևան տանող ճանապարհին”։

«Կարծում եմ՝ պետք չէ ամաչել 2020-2022 թվականներին ստորագրված այդ եռակողմ հայտարարությունների կարեւորության գնահատման հարցում, շատ ցավալի է, որ Հայաստանի համար նման գործնական, շահավետ բանը, ինչպիսին է Սյունիքի մարզով ճանապարհի բացումը, դեռ մնում է թղթի վրա» («Նախարար Լավրովը “ձայնակցում է” Ալիևին», http://russia-artsakh.ru/node/17634)։

Ակնհայտ է, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի Եռակողմ հայտարարությունը վերջնականապես կորցրել է իր ուժը Լեռնային Ղարաբաղի հայ ժողովրդի էթնիկ զտումներից, ինչպես ճանաչվել է աշխարհի առաջատար միջազգային իրավաբանների կողմից, իրականում՝ ցեղասպանությունից հետո։

Ցանկացած միջազգային իրավաբան գիտի, որ կողմերից մեկի կողմից խախտված պայմանագիրը խզվում է։ Բայց ՌԴ ԱԳՆ-ն շարունակում է ինտենսիվորեն օգտագործել Եռակողմ հայտարարության հղումները՝ Ադրբեջանի շահերն առաջ տանելու համար։

Հետևաբար, կարելի է մեծ վստահությամբ ենթադրել, որ Լավրովն ու Բայրամովը դժվար թե խոսեին մեր թվարկած որևէ բանի մասին։ Ավելի շուտ՝ Անկարա-Բաքու դաշինքի կողմից բաղձալի հայկական Սյունիքով անցնող արտատարածքային միջանցքի մասին։

«Զանգեզուրի միջանցքի»՝ Էրդողան-Ալիև մեկնաբանությամբ, կամ Գալուզինի և Զախարովայի տարբերակ “փափուկ”՝ «Մեղրիի երթուղի» տարբերակով։

Կամ էլ ավելի քողարկված տարբերակով, որը պարոն Ս.Լավրովը կատարեց 2023 թվականին ռուսական դիվանագիտության արդյունքների վերաբերյալ ասուլիսի ժամանակ՝ «երթուղին Սյունիքի մարզով»։ Ըստ պարոն Լավրովի բնորոշման՝ «այսպիսի գործնական, ձեռնտու բան է Հայաստանի համար»։

Ճիշտ է, Հայաստանի լայն հասարակությունը, այդ թվում՝ ոչ միայն «վատ Փաշինյանը», այլեւ նրա կատաղի ընդդիմությունը չգիտես ինչու կտրականապես դեմ է այդ «գործնական և շահավետ բանին Հայաստանի համար»։ Ինչ հիմար հանրություն է, բան չի հասկանում…

Ընդամենը մի քանի օր առաջ, մեկնաբանելով տիկին Մարիա Զախարովայի հերթական հնչեցրած պահանջը Հայաստանից՝ բացելու Պանթուրանական միջանցքը հայկական Սյունիքով («Մաշան և Մեղրիի երթուղին», http://russia-artsakh. .ru/index.php/node/18028), մենք ինքներս մեզ հարցրեցինք. «Ո՞վ է հաջորդը ձայնակցելու Էրդողանին և Ալիևին»:

Երկու օր էլ չանցավ, որ մեր ենթադրությունն ամբողջությամբ հաստատվեց. հաջորդը դարձավ հենց ինքը՝ Լավրովը։

Ալեքսանդր ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ